Россий Федерацийын Тазалык аралтыш министерствыже 24 гыч 30 август марте Спортын чолга видше-влак дене кумдан палдарыме арням увертарен.
Капкыл чолгалык айдемын тазалыкшым арален кодаш полшышо йӧн-влак кокла гыч иктыжлан шотлалтеш.
Физкультур инфекциян огыл чер: инсульт, сакыр диабет да ракын южо видше – деч аралалташ, нуным сайынрак эмлаш полша. Тудын полшымыж дене тыгак капкыл нелыт ден психический тазалыкым нормышто кучаш, илышын качествыжым палынак саемдаш лиеш.
Спортын шуко направленийже уло, нуно тӱрлӧ ийготан да тазалыкан еҥ-влаклан палемдалтыныт. Таче икмынярже дене лишкырак палдарена:
- аэробный (кардио) нагрузко: йолын коштмаш, велосипед дене кудалыштмаш, иймаш, куштымаш да моло – шӱм-вӱргорно системым пеҥгыдемда, чытышым кугемда да капкыл нелытым эскераш полша;
- вийым йодшо да функциональный тренировко-влак: фитнес, йога, пилатес да моло – чогашылын куатше ден массыжым вияҥдымашке, капкылым рыҥ кучымашке виктаралтыныт;
- команде дене модмо да тыгай шотан моло вид-шамыч: футбол, волейбол, баскетбол, хоккей да моло – чулымлык ден писылыкым ешарат, командыште пашам ышташ туныктат.
Тӱрлӧ ийготышто физкультур дене кылым кучымо шотышто темлымаш-шамыч:
- 5-17 ияш йоча ден подростко-влаклан кажне кечын 1 шагат деч шагал огыл чулымын тарванылаш кӱлеш. Тиде жапыште утларакше куржталаш, тӧрштылаш, тыгаяк шотан модыш дене модаш темлалтеш;
- 18-64 ияш кугыеҥ-шамычлан физкультур дене арняште 150 минут деч шагал огыл икшырымын але 75 минут деч шагал огыл куатлын заниматлалташ кӱлеш. Тыгак чогашылын тӱҥ группыжлан вий-куатым йодшо упражненийым арняште кок гана деч шагал огыл ышташ темлалтеш;
- физкультурын базылан шотлалтше 150 да 75 минуташ видше-влак 65 ияш да тылеч кугурак ийготан еҥ-влакланат пайдале. Но нунылан эше теве мом шотыш налаш кӱлеш:
— арняште 3-4 але тылеч шукырак кече тӧр шогаш полшышо упражнений-влакым ыштыман – тиде пуреҥгаен кертме лӱдыкшым иземда;
— арняште 2-3 але тылеч шукырак кече остеопороз да пудырген кертме деч аралыше силовой упражнений-влакым ыштыман.
Чыла еҥлан ик ой-каҥаш:
- упражненийым икшырымын ышташ тӱҥалза, организмлан иканаште кугу нагрузкым ида пу;
- утыждене кужун шинчыме деч шекланыза – кажне 30-60 минут гыч тарванылза;
- кажне кечын заниматлалташ кумыл лекше манын, спортын чонлан келшыше видшым ойырен налза;
- хронический чер уло гын, физкультур дене пеҥгыде кылым кучаш тӱҥалме деч ончыч врач дене мутланыза;
- тренировко деч ончыч разминкым ыштыза, вара – заминкым.
Кеч-могай физкультур телевизорым ончен шинчыме але кийыме деч сай да пайдале. Тӱҥжӧ – тазалыкын ойыртемже ден йӧнжым шотыш налын, организм ден капкыллан келшыше нагрузкым ышташ.
Шарныза: спорт таза илыш-йӱлам кучымо годым эшеат пайдале. Тыгодым эше сайын кочкаш, теммеш малаш, тамакым шупшмо да аракам йӱмӧ уда койыш деч кораҥаш кӱлеш. А эше медосмотр ден диспансеризацийым жапыштыже эрташ темлалтеш.
Наталья БЛОШЕНКО,
Калыкын тазалыкше да медицине профилактике рӱдерын вуйлатышыже.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.
