Марий кечышот
31 июль – Илян кугарня.
1 август – Акпатырлан вуйым савыме кече (Киров область, Малмыж район).
2 август – Илян кече.
Марий кумалтышын чинче тушыжо
Икшывылан сай пӱрымашым йодын кумалмаш:
«Ош Кугу Юмо-Суксо! … (лӱм) лӱман икшывемым аҥыртарыше, порылык олмеш осалым тушкышым, тудын илышыжым ар деч кораҥдышым, логар кӧргыш пуртышым, аракам йӱаш туныктышым, окса йымак чыкышым, вурсымо олмеш моктышым, моктымо олмеш вурсышым, илыш шотым пудыртышым кораҥдет манын кумалам. Икшывемлан кӧргӧ вийым погаш, ешым, элнам аралаш, тыйым жаплен илаш полшо!»
В.Ф.Смирновын «Айдеме верч» книгаж гыч налме, 2023 ий.
Черке йӱла почеш
27 июль – Преподобный Никодим Святогорецын кечыже.
28 июль – Апостол-влак дене тӧр улшо кугу князь Владимирын кечыже. Русьым тынеш пуртымо кече.
31июль – Тӱнямбал куд Погынышто лийше святой ача-влакын кечышт.
1 август – Преподобный Серафим Саровскийын кечыже.
2 август – Илия Пророкын кечыже.
Калыкмут
Кийыше тоям кынелтен шогалташ ит тӧчӧ.
Кид дене кучен пуэт, йол дене кычалат.
Кеҥежым кас ӱжара ден эр ӱжара вашлийыт.
Кас кечын эр кече ок ончал.
Каньыле – ӱстел коклаште.
Калыкетым ават гай йӧрате, ачат гай арале.
Калык ойго – кугу теҥыз, ик еҥ ойго – изи лово (толкын).
А.Е.Китиковын «Калыкмут мутер» книгаж гыч налме.
Калык пале
Июль мучаште кече кужыт кӱчыкемме шижалтеш. Калык тидымат философ семын иктешлен да мыскара йӧре тыгай палым шочыктен: кече турташ тӱҥалеш – ушкал поч вес велыш пӱтырналташ тӱҥалеш; мужыр ӱжаран июль порсын шовычым пидеш, у корныш ямдылалтеш.
Тиде тылзе нерген сылнымут корныла дене эше тыге ойлаш лиеш:
Йоҥгалте олык. Шудо пушым
Каван шара. Уржа лоҥеш.
Варен чевер снеган лай южым,
У шурно толкыналт модеш.
Электрон книгагудо воткыл лаштыкыште А.Е.Китиковын «Марла календарь. Июль» статьяж гыч налме.
Илыш умылымаш ийгот дене толеш:
Мыняр утларак вучет, тунар шагалрак налат.
Мыняр утларак йӱкын сӧрат, тунар шагалрак ыштат.
Мыняр чот йӧратет, тунар йӧсын йомдарет.
Еҥ-влак мыняр проста улыт, келшымаш тунар пеҥгыдырак.
Пиал мыняр шып, тунар тудо пеленет лиеш.
Мыняр шуко окса, тунар шагалрак ӱшан.
Шомакет мыняр чын, тушманет тунар виян.
Чытышет мыняр шуко, виет тунар пеҥгыде.
Шкеже мыняр шып улат, шонымашет тунарак келге.
Илышлан мыняр шагал ӧпкелалтат, тунар сайрак илет.
Снимкыште: Изи Какшан эҥерысе плотнаште.
Светлана Носован фотожо.
Светлана Носова ямдылен
