Курыкмарий районлан – 105 ий
«Горномарийский» МУП
Тӱшкан илен лекташ куштылгырак
Тыгай предприятийже тетла укеат дыр: тудак вӱдым ситара, тудак мушкылтыш вӱдым йоктарен колта, тудак шокшым пуа. Курыкмарий районышто чыла тидым «Горномарийский» МУП шукта.
Адакше ты пӧръеҥ пашам пӧръеҥ огыл, а ӱдырамаш виктарен да виктара – ончычат да кызытат. Кодшо ий гыч муниципал предприятийым Ирина Анатольевна Дьяконовалан вуйлаташ ӱшаненыт. Да таклан огыл – ончыч тудо кандаш ий «Йоласал вӱд ситарымаш» ООО-лан вуйын шоген.
Ойырленыт да угыч ушненыт
Районышто коммунал йодыш эреак пӱсӧ лийын. Санденак коммунал озанлыкым пужен ышташ, мастер участкыла олмеш ял шотан кажне илемыште посна коммерческий организацийым почаш шонен пыштеныт. Но тылеч варат вашталтышыже кугун шижалтын огыл. Вӱдлан да канализацийлан мутым кучышо изи организаций-влак кокла гыч шукышт парыманыш савырненыт, панкрут тӱрыш лишемыныт. Нуным арален кодышашлан угыч ушаш, кажне вере вуйлатыме аппаратлан роскотым ыштымеш ик вер гыч, район кӱкшыт гыч, виктарен шогаш утларак келшен толмылан шотленыт.
– Тидын годымак ме, Йоласалысе, Пайскырыкысе да Эмӓнысе виянраклан шотлымо предприятий-влак, шкевуя ышташ кодна. Но илыш ончыктыш: коммунал озанлык тӱганен толмо кызытсе условийыште посна илен лекташ куштылго огыл. Сандене чылан ик предприятийыш ушнышна, – каласыш «Горномарийский» МУП-ын директоржо Ирина Дьяконова.
Муниципал предприятий районысо илемлаште
вӱдым ситарыме 357 километр сетьым,
вӱд тулымо 122 кӱнчемым да 104 башньым,
мушкылтыш вӱдым йоктарен колтымо 13,7 километр сетьым,
23 газ да 2 мландышӱй котельныйым обслуживатла.
Эртыше вич ийыште авалтыме кумдык кушкын толмылан кӧра
йӱштӧ вӱд дене пайдаланыше абонент
3,8 тӱжем гыч 8,2 тӱжем марте ешаралтын.
Машина дене ок лий гын, ече дене
Тиде кугу озанлыкым обслуживатлаш предприятийыште кум бригадым ыштыме. Иктыже Юлын шола серыштыже Озёркадӹр кундемым авалта гын, кокытшылан пурла серыште пеш кугу кумдык логалеш. Мутлан, ик лук гыч весыш каяш 50 утла километр лиеш, район гоч шагат наре кудалаш кӱлеш. Корныжо уло гын, кает. А уке гын? Теве ик бригаде Козьмодемьянск гыч Эмӓн марте миен шуын, но ял воктене лум йӧршан тазыла корнеш автокран пижын шинчын. Тыге вӱд тулымо башне деке насосым вашталташ пурен кертме огыл. Олмыктышо-влаклан тыгак Охонян воктенысе башньыш вӱд тулышо насосым миен тергаш кӱлын. А тушкыжо пасу корно дене 22 километрым кудалман. Тыгай ночкышто газель денат пураш от тошт, пижат веле. Сандене олмыктышо-влаклан лопка ечым чиен каяшышт логале.
– Такше нине башне-влак эше чытышаш улыт, а насосыштым вашталтыде ок лий, векат. Тыге ӱмаште тӱрлӧ вере 22 насосым алмаштышна. Но ятыр вере башне-влакат рӱдаҥыныт. Шӱтлат гын, сваркымат чылаж годым ышташ ок лий. Теве кодшо ийын 8 башньым олмыктышна, тушечын кумытшым – Яндусолаште, Кокласолаште да Ямангашыште – вес вер гыч яра шинчышым конден вашталтыме. Тӧрлаш ок лий, а уым налаш окса ок сите гын, тыгай йӧнымат кучылташ перна, – рашемдыш директор.
Кажне кечын гаяк – корныш
А вӱд сеть илемлаште эшеат тургыжландарыше – 90 процентлан тӱганен. Аварий шуко лиеда. Ончылий 68 гана тудын эҥгекшым кораҥдыме гын, ӱмаште – 99 гана. Олмыктышо-влаклан кажне кечын гаяк корныш тарванаш перна: йӱштыштӧ ма шокшышто, луманыште ма йӱраныште, каныш годым ма пайрем жапыште, кечывалым ма йӱдым. Предприятий вуйлатыше учёт журналым почын ончыктыш гын, чынжымак ӧрыктарыш: тений У ий каныш годым 2 январьыште Пайскырыкыште, 4 январьыште Озёркадӹрыште, 5 январьыште Шӹндӹрйӓлыште шӱтлышӧ пучым тӧрлымӧ, 6 январьыште Йылйӓлыште, 7 январьыште Якшарсирыште насосым вашталтыме… Да пайрем мучко тыге.
Вот кузе пашам ышташ логалеш коммунал озанлык пашаеҥ-влаклан. А тыге от ыште гын, эшеат кугурак эҥгекым вучен шукташ лиеш.
Тулен эрыкташ логалеш
Але теве йогын да мушкылтыш вӱдым колтен шогымо системымак налаш. Тудо чӱчкыдынак шӱкаҥеш, да аварий лӱдыкшӧ лиеш. Тыге ӱмаште 13 гана шӱк погынен шичме верым ассенизатор машина дене тулен эрыкташ логалын. Эрыктыше сооружений укелыкат тидлан амалым ешара.
– 2025 ий марте «Горномарийский» МУП-ын балансыштыже 6 тыгай эрыктыше сооружений лийын: Виловатыште, Йоласалыште, Кулаковышто, Пӹзӹкнырыште, Янганыште, Когосолаште. Тӱрыс тӱганымылан да олмыкташ лийдымылан кӧра нуным списатлыме. Да такшымат норматив йодмашлан келшен толын огытыл. Мушкылтыш вӱд сетьше мемнан шукак огыл гынат, тидыже нелылыкым луктеш, – ӧпкеленрак каласыш Ирина Анатольевна.
Шокшо ден вӱд улмо йӧнан
Муниципал предприятий илемлаште шокшым пуымо пашамат шуктен шога. Тӱҥ шотышто социально кӱлешан объект-влаклан – школ ден йочасадлан, связь отделений ден фельдшер-акушер пунктлан, тӱвыра учрежденийлан – тудым ситара. Ты шотыштат йодыш лиеда, но тудо удан огыл решатлалтеш. Тыге кодшо ийын 4 газ котёлым вашталтыме: кокытым – Шӹндӹрйӓл, икте гыч – Усола ден Пайскырык школлаште.
Предприятийыште кокла шот дене тӱҥжӧ 32, а сезон дене кылдалтшыже 45 еҥ ышта. Нунылан илемлаште вӱдым ситарыме, мушкылтыш вӱдым колтен шогымо, шокшым пуымо кугу да кӱлешан пашам шукташ логалеш. Вет тидын дене районысо илышын йӧнан улмыжо кылдалтын.
Юрий ИСАКОВ.
Снимкылаште: олмыктышо бригаде; вӱд пуч шӱтлымӧ верым пургедыт; вӱд тулымо насосым вашталтат.
Юрий Исаковын да предприятий деч налме фото.
