Марий Элыште 2 гыч 8 март йотке Мӱшкыран улмо пагытлан тӱткышым ойырымо арня эрта.
Ончыкылык айдемын тазалыкше ӱдырамашын мӱшкыраҥаш ямдылалтме да шӱм йымалне изи чукайым нумалме пагытше дене моткоч чак кылдалтын.
Мӱшкыран ӱдырамашын алкогольым йӱмыжлан да тамакым шупшмыжлан кӧра аза лунчырий шочын кертеш, эсогыл аважын кӧргыштыжак колен сеҥа.
Йочам вучышо ӱдырамашын аракам йӱмӧ шотышто лӱдыкшыдымӧ дозыжо уке.
Тамак мӱшкыраҥаш, мӱшкыран улмо пагытым сайын эртараш да таза азам ышташ кугу чаракым ышта.
Мӱшкыран улмо годым шупшмо тамак шӱм йымалне вияҥше чукайын тазалыкшым чот локтылеш, вет никотин плаценте вошт эрта да азан вӱргорнышкыжо пура – тыге ончыкылык айдемын организмышкыже кугыеҥын нарак никотин логалеш.
Тамакым электрон сигарет дене алмашташ шот огыл, тудат ончыкылык шочшын тазалыкшым чот пытара.
Ӱдыр, вияҥын шуде, половой илышым тӱҥалеш, азам кудалта гын, ончыкыжым кугу азапыш логалын кертеш: мӱшкыр ок пиж, репродуктивный системе дене кылдалтше тӱрлӧ чер тургыжландара.
Половой йӧн дене куснылшо чыла инфекций ӱдырамашын шӱм йымалныже иланыше чукайымат черландарен кертеш, исыр улмо амалат лийын сеҥа.
Шочшан лияш шонышо ӱдырамашлан организмыште улшо чыла ситыдымашым кораҥдаш, мӱшкыраҥме деч ончычат, йочам вучымекат, пайдале кочкышым кочкаш кӱлеш. Тыге гына мӱшкыран улмо пагытым сайын эртараш да таза йочам ышташ ӱшан уло.
Мӱшкыран ӱдырамашлан поснак йод кӱлеш. Тудын ситыдымыж годым азан нейрогенезше пужлен, ава кӧргыштӧ улмыж годымат, ош тӱняш толмекшат вуйдорыкшо келшыдымын вияҥын кертеш. Тидымак шотыш налын, йочан лияш шонышо ӱдырамашлан мӱшкыраҥме деч 2-3 тылзе ончыч да мӱшкыран улмо чумыр пагытыште калий йодидым кечеш 200 мкг дене йӱаш темлалтеш.
Икшыван лияш шонышо ӱдырамашлан тыгак мӱшкыраҥме деч 2-3 тылзе ончыч да мӱшкыран улмо икымше 14 арняште фолий кислотам кечеш 400-800 мкг дене йӱман. Тиде препарат азам нервыже пужлымо деч арала.
Йочам вучышо ӱдырамашын организмже ала-момат йодын кертеш, но ончыкылык айдемын пеҥгыде тазалыкше верч пайдале кочкышым гына кочкаш тыршаш кӱлеш.
Мӱшкыран ӱдырамаш физкультур дене шке семын огыл, а врачын темлымыж почеш заниматлалтшаш. Грамотнын ойырен налме физический нагрузко мӱшкыран улмо пагытым сайын эртараш да азам ыштыме деч вара йол ӱмбаке писынрак шогалаш полша.
Виктор ДРОБЫШЕВ,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын тӱҥ акушер-гинекологшо.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
