Марий Элыште 18-24 август Алкоголь деч отказыме арня семын эрта.
Икшывым воспитатлымаште алкогольын зиянже дене кылдалтше йодыш – тыглай ӱчашымаш веле огыл, а полшаш йодын, йӱкын кычкырымаш. Чаманен палемдыман, тиде чӱчкыдынжӧ колде кодалтеш. «Паша деч вара ик бокал йошкар арака айдемылан нимогай зияным огеш ыште» манме шонымаш чыным шойылта: алкоголизм – тиде чер, тудо подылшо але йӱшӧ айдемын веле огыл, тыгак йочаже-шамычынат пӱрымашыштым локтылеш.
Арака дене таҥлалтше ешыште илыше йоча-влак пеш шуко нелылык дене вашлиялтыт. Ача-аван ончылгоч ужын мошташ лийдыме койышыжо, тӱткышым ойырыдымыжо, тидлан кӧра шкан ӱшаным йомдарымаш йочан психикыштыже пеш келге кышам кода.
Тыгай икшыве-шамыч ача-ава верч вожылмашым, титакым, лӱдмым да ответственностьым шижын илат, чыла тиде тургыжланаш, депрессийыш пурен каяш амалым ышта, стрессым вияҥда.
Тылеч посна, ача-аван алкоголь дене таҥлалтмыштлан кӧра ешыште окса огеш сите – тидат илышым палынак нелемда. Йоча-влак базовыйлан шотлалтше йодмашыштым шуктен, тичмашын тунемын да вияҥын огыт керт. Эшеже тыгай ешлаште шуэн огыл виешлымаш палдырна: подылшо ача-ава-влак шочшыштым я кырат, я амал деч посна ятлат.
Алкоголизм дене кылдалтше проблеме – тиде кугыеҥын личный ответственностьшо гына огыл, тыгак мер лӱдыкшыдымылык дене кылдалтше йодыш. Йочам ончен куштымаш – ик эн ончылно шогышо задаче, да обществе алкоголь дене таҥлалтше ача-авалан квалифицироватлыме полышлан эҥерташ йӧным ыштышаш. Могайым?
- Реабилитаций программым. Уда койыш деч утлаш полшышо шуко программе уло.
- Ешлан полышым. Алкоголизмын косажым пытарымаште подылшо еҥланат, тудын ешыжланат психологий велым полшаш пайдале.
- Профилактикым. Самырык ден кугыеҥ-влак коклаште алкоголь деке уда шонымашым да йӱштӧ кумылым вияҥдымашке виктарыме паша.
Йоча-влакым воспитатлымаште алкогольын зиянже – тиде пеш кугу проблеме. Тудым комплексно решатлаш кӱлеш. Ача-аван алкоголь дене таҥлалтмыштлан кӧра икшывын психический да физический тазалыкше локтылалтмым шотыш налде кодаш огеш лий. Йочалан кушкаш да вияҥаш келшыше лӱдыкшыдымӧ да сай йырвелым ыштымаш – тиде ача-аван веле огыл, тыгак чумыр обществын ответственностьышт. Пырля гына – зависитлалтше еҥланат, ешыжланат полшымо, профилактике шотан мероприятийлам эртарыме дене – ме йоча-влакым алкоголизмын уда велже деч арален да пиалан ончыкылыкым пуэн кертына.
Таза ача-ава – таза обществын негызше, а пиалан йоча пагыт – кугу лиймеке, сай шонымашке шуаш полшышо негыз.
Тыгай шотан азапыш логалында гын, полышлан эҥерташ ида ӧр, тиде жапым ида шуйкале. Илышын неле йыжыҥжым сеҥаш полшышо специалист-влакын консультацийышкышт Йошкар-Оласе Комсомольский уремын 81-ше пӧртыштыжӧ верланыше Республикысе наркологический диспансерыш ӧрде, вожылде толза.
Александр КИЗИЧЕНКОВ,
Республикысе наркологический диспансерын тӱҥ врачше,
врач-психиатр, врач психиатр-нарколог.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
