1998 ий гыч 10 декабрьыште Марий тиште кечым кугыжаныш пайрем семын палемдена. Эртыше кечылаште тудлан пӧлеклалтше мероприятий-влак эртеныт.
Черкат ушнен
Тенийысе пайрем марий тиштылан негызым пыштыше икымше марий книган – «Сочинения, принадлежащие к грамматике черемисского языка» – лекмыжлан 250 ий теммылан пӧлеклалтын. Тудым Озаҥысе архиепископ Вениамин Пуцек-Григорович ямдылен да Российысе науко академий савыктен. Кок курым утларак пагытыште марий тиште вияҥ толын: кид дене возыман мутер гыч тӱҥалын, варажым алфавит ышталтын, марий газет ден журнал-влак шочыныт, сылнымут вияҥын.
Икымше марий савыктыш-влак лачшымак черке пашаеҥ, тудо жапысе сотемдарыше-влаклан кӧра ош тӱням ужыныт. Марий тиште кечым палемдымашке Йошкар-Ола да Марий епархият ушнен. Икымше марий книгалан да Тиште кечылан пӧлеклалтше литургий Благовещенский соборышто марла эртен. Тудым Йошкар-Ола да Марий митрополит Иоанн ден Волжскысо да Шернур епископ Иоанн виктареныт. Калык шуко погынен. А черке хоржо пайрем кумылым кузе нӧлтен! Колыштын, чон куанен.
Лӱмгече йыр
Марий тиште пайремын программыже поян лийын. Ошыгечынже Йылмым, историйым, сылнымутым шымлыше В.М.Васильев лӱмеш институтышто «Черемис грамматике гыч тӱҥалын, цифран технологий марте (1775–2025)» шанче-практик конференций эртен. Тушто тунемше-влакын «Шочмо йылме – эн кугу вий кидыштет» краеведений конкурсыштымат иктешленыт. Тений тудо марий поэт Валентин Колумбын шочмыжлан 90 ий теммылан пӧлеклалтын ыле.
Ик кече ончыч филологий шанче кандидат Анна Андреевна Саваткован шочмыжлан 100 ий теммылан Йошкар-Оласе илыме пӧрт пырдыжышкыже шарнымаш оҥам сакеныт.
Кече мучко – марий шӱлыш
Торжественный мероприятий М.Шкетан лӱмеш национальный драме театрыште эртен. Фойеште марий калык йӱла, тӱвыра дене кылдалтше фото, кидпаша ончер-влак лийынт. «Марий книга издательстве» савыктыш пӧртат сайын ямдылалтын. Тудын историйже дене палдарыше фотоончерым палемдыман. Пытартыш жапыште савыктыме книга-влакым кучен ончаш, налаш йӧн лийын.
«Мунло»
Кече мучко театрын фойештыже, залыште тӱрлӧ мероприятий эртен. Ик эн кугуракше семын «Мунло» интеллектуал модмашым ончыктыман. Тушко 10 команде ушнен.
Организатор-влак марий калыкын историйже, сылнымутшо да йӱлаж дене кылдалтше йодыш-влакым ямдыленыт. Участник-шамычлан веле огыл, ончышо-влакланат вашмутым кычалаш оҥай лийын. «Марий Эл» увер агентстве деч «Серызе» командат тушто шкенжым терген. Жюрин иктешлымашыж почеш икымше верыш «Саскавий» марий ӱдырамаш ушемын командыже лектын. Кокымшо ден кумшо Морко район гыч «Чолпан» ден Советский район гыч «Кундыш шӱдыр» команде-влак лийыныт.
Сай пашалан – сай ак
Торжественный мероприятийыш погынышо-влакым регион вуйлатыше Юрий Зайцевын лӱмжӧ дене республикысе правительстве председательын икымше алмаштышыже Евгений Курмаев саламлен. Тудо марий йылмым вияҥдымаште сылнымут, тӱвыра аланыште, историйым, йылмым шымлымаште тыршыше–влакын кугу надырыштым палемден. Йылман цифран технологий жапыш ӱшанлын куснымыжымат ончыктен: марий йылме корпус ышталтын, тудын негызеш мутер, шымлымаш сервис-влак пашам ыштат, йылмым палыше, синтезын технологийже вияҥ толыт. Тиштым вияҥдыме дене кылдалтше шанче форум-влак эртаралтыт.
Республикыште марий йылме дене возышо автор-влакланат полыш ойыралтеш. С.Г.Чавайн лӱмеш национальный книгагудо кажне кок ийлан «Марий Элын идалыкысе книгаже» конкурсым эртара.
Евгений Курмаев ятыр ий марий йылме ден литературым туныктышо-влаклан наградым кучыктен: Шернур район Кукнур школ гыч Людмила Алмаматовалан Марий Эл Правительствын Чап грамотшым, Оршанке район Кугунур школ гыч Людмила Елькиналан Россий Просвещений министерствыжын «За верность профессии» оҥыш пижыктыме палыжым.
Марий Эл Кугыжаныш Погын председатель Михаил Васютинын саламлымашыже йоҥгалтын. Тудо шочмо йылмым вияҥдаш да у тукымлан арален кодаш ӱжын. Михаил Зиновьевич тыгак марий йылмым кумдан шарыме пашаште ойыртемалтын тыршыше марий йылме ден литературым туныктышо-влаклан – Зоя Беляевалан (Советский район) да Надежда Игнатовалан (Кужэҥер район) – Кугыжаныш Погынын Тауштымашыжым кучыктен.
Ты кечын шочмо йылмым вияҥдымаште, марий тӱвыра аланыште тыршыше ятыр еҥ тӱрлӧ семын палемдалтын. Мутлан, филологий науко кандидат Олег Сергеевлан Оньыжа Эдуард Александров «Калык верч тыршымаш» таныкым кучыктен. «Ший памаш» сылнымут фондын (вуйлатыше – Василий Краснов) шарнымаш медальжым «Марий Эл» газетын икмыняр журналистшылан кучыктеныт.
Поро йӱлаш савырнен Марий тиште кече вашеш «Марла чын возена» диктантым эртарымашат. Тений тушто ойыртемалтше-влакым студент да кугурак ийготан-влак коклаште тыгак сценыште палемденыт.
Республикысе Марий тӱвыра рӱдерын шочмо верлан пӧлеклалтше почеламутым лудшо-влакын да «Изи шӱдыр» усталык конкурсыштат Тиште пайремыштак иктешлалтыныт.
Тӱнямбалне 5 тӱжем наре йылме уло. Тек марий йылмына нунын коклаште шке ойыртемже дене сескемалтын вияҥын толеш!
«Марий Элын» викториныштыже участвоватлыше Морко посёлкысо 2-шо №-ан школ гыч пайремыш толшо Любовь Сергееван шонымашыжым кондынем: «Мый гын марий йылмына йомын толеш манын ом шоно. Шкежат шочмо йылмым арален да вияҥден толмо пашаште ыштем. Марий газет ден журнал-влаклан эре возалтам да молыланат тыгак ышташ темлем».
Светлана Носова
Снимкыште: «Марий эл» газетын лӱмгече викторинышкыже ушнышо-влак.
Алевтина Байкован фотожо
