Марий Элыште 9-15 март Вирусан хронический С гепатит дене черланыме да тудын шарлымыж ваштареш кучедалме арня семын эрта.
Тиде мероприятий калыкым С гепатит дене черланен кертме лӱдыкшӧ, тудын деч аралалтме йӧн да «шыман пуштедышым» жапыштыже рашемдаш лийме радам дене палдарымашке виктаралтын.
Молан тыге маныт?
С гепатитлан вияҥаш вирус амалым ышта. Тыгодым эн чотшо мокш локтылалтеш, но верге але щитовидный ту гай кӱлешан моло орган-влакат пужлен кертыт.
Айдемын С гепатит дене авалталтше организмже ситыдымашым шке семынже чактарен ок керт, да вирус пел ий утла вияҥеш гын, чер хронический формыш куснен. Хронический С гепатит калыкыште моткоч чӱчкыдын вашлиялтеш, тудо кокла шот дене ныл еҥ гыч кумытшылан пижеш. Кажне нылымше еҥ организмыштыже нимогай уто-ситым огеш шиж да черланымыжым икмыняр ий гыч веле йӧршын вучыдымын пален налеш. Тидымак шотыш налын, врач-влак С гепатитым вес семынже «шыман пуштедыше» маныт.
Кузе пижеш?
Вирус инфицироватлалтше еҥын вӱрыштыжӧ да биологический вишкыдыштыже шуко лиеш. Чер вӱр дене але сусыргышо коваште да тазыла чора гоч кусна.
Наркотикым инъекций дене налше еҥ-влак С гепатит дене эн писын черланен кертыт. Татуажым, пирсингым, косметологический процедур-влакым, маникюрым, педикюрым стерилизоватлыдыме ӱзгар дене ыштыктыме годымат черланен кертме лӱдыкшӧ моткоч кугу. Мӧҥгыштӧ чер чыла еҥын лезвиян ик бритве, маникюр але педикюр ӱзгар дене пайдаланымыж годым пижын сеҥа.
С гепатитын вирусшо тыгак половой йӧн, мӱшкыран але азам ыштыше инфицироватлалтше ӱдырамаш деч йочалан куснен сеҥа.
Могай палым пуа?
С гепатит чӱчкыдынжӧ шкенжым нигузеат огеш палдаре. Инфицироватлалтше-шамыч шкеныштым шуко жап сайын шижыт. Чер вияҥме тӱҥалтыш йыжыҥыштыже южо еҥ куат ситыдымым, утыждене нойымым, вуй корштымым шижеш. Тыгак коваште нарынчемын да лӱгыштыктен кертеш, но тыгайже пеш шуэн лиеш. Мокш циррозын вияҥмыж годым капкыл нелыт иземеш, мӱшкырыштӧ вӱд погына (асцит), кугылогар вӱрлана, вуйдорыкын пашаже пужла (энцефалопатий).
Эмлаш лиеш мо?
2025 ий гыч Россий Федерацийыште «Кужу да чолга илыш» национальный проектын «С гепатит ваштареш кучедалмаш да тиде черын шарлен кертме лӱдыкшыжым иземдымаш» федеральный проект илышыш пурталтеш.
Проектын тӱҥ шонымашыже вирусан хронический С гепатит дене черланыме да тудлан кӧра колымо чотым иземдыме дене кылдалтын. Тачысе кечылан гепатит дене черланыше пациент-влаклан эмлалташ шуко йӧным ыштыме. С гепатит ынде ятыр ий эмлаш лийме черлан шотлалтеш. Иктым шотыш налаш кӱлеш: эмлалтме йӧн шуко, сандене препаратым врач-инфекционист гына палемдышаш.
Кушко каяш?
Марий Элыште С гепатитым эмлыме йодыш дене илыме верысе поликлиникыш але СПИД-рӱдерыш кайыман.
Лариса БОЧАРОВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын тӱҥ инфекционистше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
