Марий Элым коля йӱштымужо дене черланен кертме лӱдыкшан регион-влак радамыш пуртымо. Специалист-шамычын темлымыштым шотыш налаш огыл гын, эпидемий нелемынат кертеш.
Роспотребнадзорын Марий Элысе виктемжын увертарымыж почеш, тений вич тылзе жапыште регионыштына вергылан зияным ыштыше коля йӱштымужо (ГЛПС) дене 23 еҥ черланен. Тиде показатель ӱмашсе тыгаяк жап дене таҥастарымаште 1,5 пачаш кугу.
ГЛПС – хантавирус пижмылан кӧра вияҥше пӱсӧ инфекциян чер. Вирусшым тыгыде млекопитающий – тӱҥ шотышто грызун-влак – шаркала.
Коля йӱштымужо чыла еҥым авалтен кертеш, но илышыште чӱчкыдынжӧ ялозанлык да промышленный предприятийлаште тыршыше, водительлан да трактористлан ыштыше 16-50 ияш пӧръеҥ-влак черланат.
Айдеме хантавирусым чодыраште саска ден поҥгым погымо, пӱртӱсыштӧ каныме, сад-пакчаште, ял да чодыра озанлык пашаште тыршыме годым грызунын шондыжо да шуржо дене амыргыше южым шӱлен, тыгак тудын логалме арверым кучен, продуктым кочкын авалта. ГЛПС тӱҥ шотышто вергым пытара.
Коля йӱштымужо дене черланыме годым температур 38-40 градус марте кӱза, шӱргӧ, шӱй да капкылын кӱшыл ужашыже йошкаргат. Айдеме, тыгай ситыдымаш-влакым шижмекше, ончычшо грипп дене черланенам манын шона… Вара нер гыч вӱр йогаш тӱҥалын кертеш, шондат вӱр йӧршан лийын сеҥа, мӱшкыр ден шылыж тургыжланат. Шондо палынак шагалемеш, а нелын черланыме годым йӧршын пыта.
Черланаш огыл манын:
- пӱртӱсыштӧ жаплан шогалме але йӱдлан кодмо годым кушкылдымо але кукшо ошман кумдыкым ойырен налза. Шудо я олым каваныш, озадыме омашыш, кудалтен кодымо оралтыш малаш ида пуро. Палаткыште верланыме годым чыла вишым петырыза;
- кочкышым сайын петырыме йоҥгытышто кучыза, йӱдлан пакетыш оптыза да пушеҥге укшыш сакыза;
- кӱмыж-совлам мландыш, шудыш, пундышыш да монь ида пыште, тидлан клеёнкым шарыза;
- пӱртӱсыштӧ налме вӱдым шолтыде ида йӱ;
- пӧртыштӧ але дачыште ик арня веле лийын огыдал гынат, илыме верым эн ончычак сайын южтарыза. Вара маске ден перчаткым чийыза да чылажымат хлор негызан препарат дене сайын обработатлыза, а кӱмыж-совлам эше шолшо вӱд дене когартыза;
- дачым, клатым, гаражым, нӧрепым, пӧртйымалым монь эрыктыме, пакчасаскам ойырымо, кушкыл оргаж ден пум погымо, шудо ден олымым оптымо, чодырам ямдылыме годым резинке перчаткым але пижым, халатым але паша вургемым чийыза, шӱлымӧ корным ныл лончан марле повязке дене аралыза;
- сурт коклаште, дачысе участкыште колям чарныде пытарыза. Кумдыкым кошкышо да йӧрлшӧ пушеҥге, шӱйшӧ кашка да моло куштыра деч эрыктыза, торым ида орале;
- кочмо деч ончыч кидым шовын дене мушса;
- черланымым шижмек, жапым шуйкалыде, врач деке кайыза.
Маргарита ИВАНОВА.
Роспотребнадзорын фотожо.
