Марий Элыште 22-28 сентябрь Диспансеризаций ден профосмотрын кӱлешлыкышт дене палдарыме арня семын эрта.
Тӱрлӧ чер дене черланен кертме деч аралалтме ик эн тӱҥ йӧнлан таза илыш-йӱла шотлалтеш. Вес йӧн – жапыштыже эртыме диспансеризаций але профосмотр.
Диспансеризаций ден профосмотр молан кӱлыт?
Шуко чер шиждымын вияҥеш, сандене тудым мыняр ондак рашемдет, тунар писын да сайын эмлет. Лач тыгай шонымаш дене диспансеризаций ден профосмотр эртаралтыт.
Профосмотрым мыняр чӱчкыдын эртыман?
18 ий гыч тӱҥалын, идалыклан ик гана.
Диспансеризацийыш кӧмытлан кайыман?
Тений диспансеризацийыш кумытлан пайлалтше (21, 24, 27, 30…) ийготан-шамыч кайышаш улыт, молыжо – профосмотрыш. Тазалыкым комплексно шымлыме тиде мероприятий 21 ияш да тылеч кугурак ийготан-шамычлан палемдалтын.
Диспансеризаций ден профосмотрым ОМС-ын полисше негызеш илыме верысе поликлиникыште яра эрташ лиеш маныт. Чынак мо?
Чын. Диспансеризацият, профосмотрат илыме верысе поликлиникыште паспорт да ОМС-ын полисше негызеш чылт яра эртаралтыт.
Пашам пуышын медицине организаций дене ойпидышым ыштымыж годым диспансеризацийым эше паша але тунемме верыште эрташ лиеш.
Диспансеризацийым паша кечын эртыме годым пашаште кечым шке кӱшеш налман мо?
Уке. Закон дене келшышын, пашаеҥ диспансеризацийым эрташ тӱлыман ик паша кечым налын кертеш, пенсий деч ончычсо ийготан (сулен налме канышыш лекмешке эн шагалже 5 ий кодын) граждан ден пашам ыштыше пенсионер-влаклан кок кече ойыралтеш.
Диспансеризацийыште да профосмотрышто мыняр йыжыҥ?
Профосмотрышто – ик йыжыҥ. Тушто хроническийлан шотлалтше иктаж черын вияҥмыжым але тудын дене черланен кертме лӱдыкшым, тыгак тазалык группым рашемдышашлан, пациентлан келшыше темлымашым палемдышашлан лабораторный ден диагностический шымлымашлам эртарат. Нунын чотышт пациентын ийготшо да ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыж дене кылдалтын.
Диспансеризацийыште – кок йыжыҥ. Икымшыже проста, но тазалык нерген шуко уверым пуышо шымлымаш-влак дене кылдалтын. Нунын негызеш врач иктешлымашым ышта – иктаж чер дене черланен кертме лӱдыкшӧ ден тазалык группым рашемда, диспансеризацийын кокымшо йыжыҥышкыжат колтен кертеш. Икымше йыжыҥын кугытшат пациентын ийготшо да ӱдырамаш але пӧръеҥ улмыж дене кылдалтын.
Кокымшо йыжыҥыш инструментальный ден лабораторный шымлымаш-шамычым (мутлан, гастро- але колоноскопийым), тыгак врач-специалист-влакын (мутлан, неврологын, хирургын, гинекологын, офтальмологын, дерматовенерологын) консультацийыштым пуртымо. Чыла тидым врач-терапевт пациентын тазалык группыж ден диагнозшым рашемдаш, эмлыме йӧным темлаш палемда. Южгунам эшеат келгын да радамын тергалташ колта.
Диспансеризаций ден профосмотрым эрташ кузе ямдылалтман?
Эрдене поликлиникыш кочде мийыман, пелен паспорт ден медицине страховой полисым налман.
Пытартыш 12 тылзыште медицине велым тергалтында гын, тидын нерген документым пелен налман.
Шондо ден шурым анализлан кузе налаш кӱлмым да молым поликлинкыште умылтарышаш улыт.
Диспансеризацийыш мыняр онкоскринингым пуртымо?
Шымытым. Нуно шӧрту, предстательный ту, авагудо шейке, шодо, пагар, колоректальный ракым да шинчалан перныме верлаште (коваштыште, тазыла чораште, лимфатический пышкемыште, умшагӧргышто, щитовидный тушто) вияҥше ракым рашемдымашке виктаралтыныт.
Диспансеризацийын кышкарыштыже пӧръеҥ-влак простатспецифический антигеным рашемдаш анализым могай ийготышто сдаватлат?
45, 50, 55, 60 да 64 ияшышт годым. Тиде скрининг предстательный тун пуалын кертмыжым рашемдаш полша, вет ПСА показатель (нормышто – 4 нг/мл марте) – предстательный ту ракын маркерже.
А ӱдырамаш-влаклан маммографийым кунам эртарат?
40 ияшышт гыч. Тиде скрининг шӧрту ракын вияҥаш тӱҥалмыжым ужаш йӧным ышта.
Диспансеризаций ден профосмотрым эртыме годым анкетысе йодыш-влаклан молан вашештыман?
Нунылан честнын вашешташ кӱлеш. Анкетым иктешлен, медицине пашаеҥ иктаж хронический черым але илышлан лӱдыкшым ыштыше гипертоний, гиперхолестеринемий, сакыр диабет гай моло чер дене черланен кертме лӱдыкшым рашемден сеҥа.
Пациентын тазалыкшым медицине пашаеҥ веле огыл эскерышаш. Мемнан илыш-йӱлана да койыш-шоктышна дене черланен кертме лӱдыкшӧ веле огыл, профессийыштат, илышыштат лийме жапна чак кылдалтыныт.
Наталья ЧЕГАЕВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкажын советникше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
