Тыгай чинче падыраш-влак улына гын, калыкна эше ила да вияҥеш.
Эртыше арнян Звенигово районысо Красногорский библиотекыште пеш оҥай мероприятий эртыш: верысе «Мушмарий сескем» краевед клубын еҥже-шамыч Волжский районысо Ярамарий тӱвыра пӧртын «Чолпан» самодеятельный художественный коллективше дене вашлийыныт. Тушко мемнамат, «Марий Эл» газетын журналистше-шамычым, пагален ӱжыныт.
Шкеже книгагудым вуйлатыше Алевтина Семенован эртарыме кажне мероприятийыштыжак огыл гын, шукыштыжо лийынам, тудын шочмо марий йылмым, тӱвырам да йӱлам арален кодымо верч чон йӱлен тыршымыжым, вашлиймашке республикнан тӱрлӧ кундемже гыч ӱжмӧ поэт, писатель, артист, журналист, краевед, кидмастар, священнослужитель-шамыч да шуко моло еҥ дене чон почын мутланымыжым, унам ончен моштымыжым куанен да эсогыл кӧранен онченам – тыгай тептерым Юмо, очыни, чылалан ок пу. Тиде ганат Провой кундемыш кумылын тарванышым, адакше чонемым тыгак шочмо округ гыч веле огыл, эсогыл пошкудо ял гыч артист-шамыч дене вашлиймаш вӱчкен.
Мийымыланна конференц-залыште калык ситышын погынен ыле. Алевтина Александровна уна-шамычым Мушмарий кундем дене палымым ыштыш: Кожласола, Ташнур, Эҥервож, Янашплак, Шигак, Пӱмъял, Ошытъял, Кӱшнур ял-влакын шочмо историйышт, илышыште кугу кӱкшытыш шушо еҥышт нерген видеопрезентаций йӧн дене марла каласкалыш. «Мушмарий сескем» клуб денат палдарыш. Мут толмашеш, тений тудым чумырымылан 32 ий темын. Вара мутым унаже-шамычлан пуыш.
Ярамарий тӱвыра пӧрт ял кыдалне, Памар гыч Сотнурыш кудалме кугорно деч шола велне верланен. Оралтым Совет Ушем жапыштак чоҥымо, туге гынат тушто тачат шокшо – коҥгаш олтымылан веле огыл, чӱчкыдынжӧ верысе калыкын жапым пайдалын эртараш погынымыжлан. Клубын чонжо – мутат уке, «Чолпан» ансамбль.
Тӱвыра пӧртым вуйлатыше Наталия Строителеван палдарымыж гыч, ансамбльыш кандаш еҥ коштеш, вашлиймашке коктынжо толын кертын огытыл. Артист-шамыч кокла шот дене 70-75 ияш улыт. Вачӱмбакышт кугу ийготым пыштеныт, илыш корныштышт шуко неле-йӧсым ужыныт гынат, иктаҥашышт да эсогыл самырык-влак деч чулым да весела улмышт, илышым йӧратен да аклен моштымышт дене ойыртемалтыт: верысе амалкалче ден фермер-шамычын темлыме пашашкыштат, репетицийышкат, концертышкат, пайрем вашлиймашышкат кумылын коштыт.
«Мураш, кушташ, концертым шындаш шуэн огыл нуно мыйым туныктат», – илалше артист-влакын опытыштым пагален палемдыш Наталия Витальевна.
А эше могай нуно мотор да чатка улыт! Тӱрвыштым, шинчаштым, ӱпыштым йытыран чиялтеныт, шергашым чиеныт, шӱшерым сакеныт, алгаштат электротул ваштареш йылгыжеш веле. Калык ончыко Волжский вел марий вургеман, йыдал йолан, пушеҥге шӱм дене пидме сумкан лектын шогальыч да аккомпаниатор Аркадий Кузнецовын «Шуйская» гармоньым шоктымыж почеш «Шочмо ялем», «Вучо маньыч», «Пӱрымашем», «Юмылан тау», «Ит ойгыро, ӱмыр эрта манын» да моло мурым тӱрлӧ йӱк дене йоҥгалтарышт, куштыжо чӱчкалтенат колтышт. Шочмо кундемын шкешотан семже ден диалектшым колын, пуйто шулен кайышым, а вате-марий Юлия ден Аркадий Кузнецовмытын «Таҥемлан» мурышт дене самырык жапем шарналтышым. Зоя Сартован «Мотор, сай рвезе», «Кок гана ит шоно» мурыжо-влак помыжалтарышт – тыгай изи капкылже тынар куатле йӱкым кузе лукто гын!?
«Чолпан» ансамбльын йоҥгалтарыме мурыжо-шамыч кокла гыч шукыжым икымше гана кольым. Палемдем: кажныже – шкешотан, келге шонымашан, поян мутвундан. «Кудыжо самырыкна годсо, кудыжо шкенан кундемысе, кудыжым Аркадий Николаевич возен», – умылыдымашем рашемдышт.
Теве тыгай артист-шамыч деч вара вашлиймаш касын озаватыже мыланна, газет пашаеҥ-шамычлан, мутым пуыш. Тушто мом каласымем тыштат ушештарем: шочмо марий йылмым, тӱвырам да йӱлам арален кодымо суапле пашашке Алевтина Александровна Семенова ден «Чолпан» ансамбльын участникше-шамыч аклаш лийдыме надырым пыштат. Ты шотышто меат, «Марий Эл» газет редакцийын пашаче ешыже, кыртменак тыршена, вет кундемнан да калыкнан илышыж нерген шочмо йылме дене возымынажак мом шога! Республикнан тыгай шергакан чинче падырашыже-влак улына гын, эше илена да вияҥына, шонем. Амал дене пайдаланен, вашлиймашке толшо калыклан «Сурт-пече» ден «Марий Эл» газетна-влакым кидышке, электрон почтышко налын лудаш темлышым веле огыл, эсогыл ӱжым.
А вара, ик кужу ӱстелтӧр йыр шинчын, шудо чайым пырля йӱна. Тыштыже икте-весына дене эшеат лишке палыме лийна. Чеверласыме деч ончыч фойеште Волжский да Звенигово вел сем почеш мурен куштышна
Почешмут семын ешарем: вес кечын Алевтина Семенова МАХ мессенджерысе лаштыкышкем «Марий Эл» газетлан 2027 ийын икымше пелийжылан подпискым ыштыме квитанцийын фотожым колтыш. Пеш сай! Ынде Ярамарий артист-шамыч деч поро уверым вучена.
Маргарита ИВАНОВА.
Татьяна Матвееван фотожо.
