Курыкмарий районлан – 105 ий
«Копир» завод» АО
Ола дене пырля вияҥ толын
Козьмодемьянскысе «Копир» завод» АО радиоэлемент рынкыште 1966 ий гыч пашам ышта. Тений компанийлан 60 ий темеш. Тидын лӱмеш акционер обществын генеральный директоржо С.А.КУЗИН дене кутырена.
Изи гыч тӱҥалын кугу ошкыл
– Сергей Александрович, предприятийда пашам кузе тӱҥалын?
– 60 ий ончыч «Копир» Харьковысо радиоэлемент заводын филиалже семын почылтын. Тыглай, но пеш кӱлешан изделийым – штепсель разъёмлан мужыр ушемым – ыштен лукмо. Чылажымат нимо уке гыч тӱҥалме – цехым писын оборудоватлыме да кокшӱдӧ наре еҥым пашаш налме.
– Кугурак шонымаш дене тудым почмо, векат?
– Да, кодшо курымысо 70-ше ден 80-ше ийлаште йӧршын у шӱкалтышым ыштыме. Вет тунам у технологий ден оборудованийым пашаш кычкыме. Промышленностьын тӱрлӧ отрасльжылан изи частотан разъёмым ямдылаш пижме. Тылеч посна 80-ше ийлаште ЭВМ-лан клавиатурым да питаний блокым лукмо – ту жаплан тидыже чынжымак кугу ошкыл лийын.
А 90-ше ийлаште ушем изделийлам ыштыме дене пырляк автомобиль промышленностьлан комплект ужашлам ямдылаш тӱҥалме. ГАЗ, КамАЗ, ВАЗ, ПАЗ, УАЗ гай кугу предприятий-влаклан, тыгак ялозанлык техникылан колодкым, контактым, предохранитель блокым, переключательым лукмо.
Тылеч варасе коло ийыште завод продукцийжым тӱрлемден да куатшым кугемден толын. У деч у изделийым ыштыме, Российын рынкысе вержым пеҥгыдемдыме.
– Тугеже 60 ий жапыште эреак кушкын толмо?
– «Копир» изи филиал гыч Российыште электроушемлам ыштен лукшо ик эн ончыл предприятийыш савырнен. Таче ме 44 утла тӱрлӧ изделийым да изделийлан тӱжем утла типоконструкцийым – промышленный гыч кызытсе изи частотан марте – ямдылена. Продукцийна мландыште, вӱдыштӧ, южышто да эсогыл сандалыкыште ӱшанлын ышта! Специалистна-влакын тыршымыштлан да партнёрна-влакын шуко ий дене ӱшанымыштлан кӧра тышке шумо.
Кече еда шуктен шогымо
– Предприятийда кодшо ийым кузерак мучашлен?
– Куштылгын огыл, но кугу лектыш дене. Ассортиментым 30 утла позицийлан кумдаҥдыме, у тӱрлӧ разъёмым тӱшка дене лукташ тӱҥалме. Шонымашна ок вашталт: тыглай гыч кугу нелылыкан марте кеч-могай задачым шуктен толшыла, ме заказчик-влакын йодмашыштым шотыш налына.
Ӱмаште предприятийнан «Паша лектыш» федерал проектыш ушнымыжым кугу вашталтышлан шотлыман. Федерал компетенций рӱдерын экспертше-влак дене пырля паша процессым у семын аклен ончалына да вуйлатыме ончыл йӧным шыҥдарена. Икымше саскаже кызытак палдырна: пайдалык кушкеш, а у изделийым ямдылаш жап палынак кӱчыкемын.
– Партнёр-влак дене кылда могайрак?
– Элысе автопромын ГАЗ, ПАЗ, Урал, КамАЗ, УАЗ, ЛиАЗ гай ончыл предприятийлаже, тыгак «Ростсельмаш» да Петербургысо трактор завод дене кылым арален кодымо гына огыл, тыгак вияҥден колтымо. Нуно мемнам ӱшанле поставщик семын ончат. Сандене эреак ушышто кучена: заказчик комплектлык ужашлам огыл, а пашам кужу жап ӱшанлын ыштыше узеллам налшаш. Клиентын йодмыж почеш ме тӱшка дене лукмо изделийымат вашталтен – вӱдыжгӧ деч аралтышым кугемден, ушем коклам весемден але корпусым вестӱрлемден – кертына.
– Вес эл гыч кондымо олмеш шкенан дене ыштен лукмо шотышто мом каласен кертыда?
– Тиде мыланна тыглай мут огыл, а кече еда шуктен шогымо проект паша. Вес элысе ужашлам алмаштен кертше шӱдӧ утла продукцийым шонен луктынна да кызытат тӱшка дене ямдылен шогена. Мемнан шонымашна – Российысе рынкылан сай качестван ушем изделийлам ситараш, нуно ӧрдыж гыч кондымо деч сайрак да мемнан условийлан келшыше лийшаш, элнан технологий эрыкшым пеҥгыдемдышаш улыт.
Пашаче ешнан 60 ияш опытшылан да профессионализмжылан эҥертен, ме тугай кӱкшытыш шуаш тыршена: тек «Копирын» брендше кажне заказчиклан ӱшанлык, инноваций да еҥ-влак верч тыршыме символыш савырна.
Ӱшанле негызым шижаш
– Кадр йодыш кузерак решатлалтеш?
– Кажне пашаеҥын куатшым куштышаш верч тыршена. Умылена: предприятийын ончыкылыкшо самырык-влак дене кылдалтын, сандене профиль почеш вуз да колледжла дене пашам пырля ыштена. Студент-влакым практикыш налына гына огыл, туныктымо планым ямдылымашкат ушнена, кызытсе производствын кӱлешлыкшылан келыштарена. Уста выпускник-влак заводыштына кушкашышт ӱшанле негызым шижшаш улыт. Тукым кыллан посна тӱткышым ойырена. Заводышто наставничестве системе пашам ышта, тудым кодшо ийын уэмденна: корпоративно тунемме программым вашталтенна да кумылаҥдыме йӧным келыштаренна.
Кок ий ончыч предприятий негызеш «Электроушемлам шонен лукмаш да ямдылымаш» шке кафедрнам почмо. Ынде мемнан специалистна-влак, производство деч кӱрылтде, квалификацийыштым нӧлтен да у продукцийым ышташ тунемын кертыт. Тыгак производствылан сай специалистым ситарышашлан да выпускник-влаклан паша верым мушашлан договор негызеш целевой йӧн дене туныктен луктына.
– Паша условийым саемдыме нергенат огыда мондо?
– Тидым ме эре шинча ончылно кучена. Жаплан келшыше оборудованийым налын, производствым куштылемдена, лӱдыкшыдымым ыштена. Чыла верыштат тидлан тӱткыш ойыралтеш, эн ончычак – токарь, фрезеровщик да сборщик гай пашазе специальностьла дене ыштымаште. Ме нунылан профессионально вияҥашышт, разрядым кушташышт да пашам шот дене ышташышт йӧным пуэна.
– «Копирым» Козьмодемьянскын ик рӱдыжӧ манынат кертына докан.
– Да, завод дене пырля ола кушкын да вияҥын. Предприятийлан кӧра илыме квартал, йочасад, кинотеатр, стадион шочыныт. Таче ме ты йӱлам умбакыже шуена, олан социальный партнёржо лийын кодына. Кугешнена ӱдырамаш волейбол командына дене – шуко гана республикын чемпионжо лийын. Дзюдо школлан, тыгак «Паллада» парус клублан ятыр ий полшена. Ола дене пырля ме иленна да илена.
60 ияш лӱмгече – тиде еҥ-влакын илышышт, нунын мастарлыкышт да пашалан ӱшанле улмо историй. Ме, эртыме корнына дене кугешнен, эрласе кечыш ӱшанлын ончена. Мемнан шонымашна ок вашталт: инноваций производствым вияҥдаш, заказчик-влаклан шылталаш лийдыме партнёр, специалистна-влаклан пашам сайын пуышо лийын кодаш.
Юрий ИСАКОВ.
Снимкылаште: генеральный директор Сергей Кузин; «Копир» завод.
Юрий Исаковын да завод деч налме фото.
