Идалык ончыч
Снимке гыч ончышо тиде мотор ӱдыр дене Йошкар-Оласе Тӱвыра да каныме рӱдӧ паркыште идалык ончыч палыме лийынна. Гордея Полушина Айык улмо кечылан пӧлеклалтше мероприятийыште тӱҥ шотышто самырык-влак ончылно «Герой не моего романа» мурым пеш сайын мурыш. Мыланем тунам тыге чучо: ӱдыр мурын кажне мутшым, семын кажне лукшым колыштшын шӱм-чонышкыжо намиен шукташ тыршыш да произведенийын шонымашыжым совет да россий мурызо Юлия Началова дечат сайын почын пуыш.
– Тыге шонеда гын, тау, – кокымшо гана вашлиймекына, тыматлын мане Гордея.
Филолог лияш шона
Гордея йоча церебральный паралич черан шочын. Ача-аваж ден медик-влак тудым йол ӱмбак шогалташ мыняр тыршеныт гын, чыла арам, да ӱдырлан инвалид креслыш шинчашыже логалын. Лишыл еҥ-влакын ӱшанле кидышт ден пырдыжым кучен коштеш, но кужу жап огыл – писын ноя. Тидлан кӧра шинчымашым мӧҥгыштӧ пога. Латикымше классын программыжым туныкташ преподаватель-влак Йошкар-Оласе 7-ше №-ан школ гыч коштыт.
Ӱдыр тыршен тунемеш. Жапше годым отличник лийын. Пытартыш жапыште кугурак тӱткышым гуманитар предмет-влаклан ойыра. Школ деч вара МарГУ-шко але Озаҥысе иктаж вузыш филологлан тунемаш пурынеже. Ончыкыжым репетитор лийнеже але савыктыш пӧртыштӧ пашам ыштынеже.
Жаплан толын да илаш кодын
Гордеян ачаж ден аваже ойырленыт. Ӱдыр ончыч аваж дене илен, вара ачажын у ешышкыже куснен.
– «Мый тендан дене кодам», – каникул жаплан кондымеке мане. Тидыже мыланна, поснак пелашемлан, вучыдымырак ыле, но тыге содыки чынрак: Гордея ий еда кушкеш, капкыл нелытымат пога. Аважлан тудым нӧлтышташ да нумалышташ неле, – тыматлын мане Андрей Валерьевич.
Йолташ, туныктышо, кумда омса
У верыште озавате Ирина Михайловна Гордеялан йоҥгыдо да волгыдо пӧлемым ойырен. Тӱжвач ончалмаште тыште илаш каньыле. Пурымаштак вертикализатор шога. Тудын полшымыж дене ӱдыр шогаш да капкылжым рыҥ кучаш тунемеш, чогашылжым пеҥгыдемда да эркын дене кошташ тырша. Воктенак – моткоч кугу воштончышан чапле комод. Тудын ваштареш Гордея толкыналтше шем ӱпшым шереш, шинчаж ден тӱрвыжым йытыран чиялта. Окна ончылно тӱрлӧ кушкыл атылана, нуным ӱдыр шкеак онча. Поснак ачажын пӧлеклыме кына тӱсан кактусым йӧрата.
Тунемашат сай йӧным ыштыме: ӱстембалне – компьютер, кок тӱрлӧ лампе, пырдыжыште – полко… А книгаже мыняре!
– Да, мый лудаш моткоч йӧратем! – ӱдырын шинчаже чолгыжалтыш.
Гордея книгам йолташыжлан да туныктышыжлан шотла, палыдыме тӱняшке кумда омса семын акла. Тений шыжым «Мый тиде книгам лудынам да ынде тыланда пӧлеклем» акцийыш ушнен. Чолгалыкым ончыктымыжлан школ директор Наталья Жубрина Чапкагаз дене палемден.
Шинчамлан «Молитва-влак» православный книга перныш.
– Кажне кечын лудам… Латныл ияшем годым черкыште шке кумылын тынеш пуренам. Вара Дивеево ӱдырамаш монастырьыш кудалынна, службо деч вара туштак шочмо кечем палемденна. Пеш келшен. Шушаш ийын Кугу пӱтым кучаш шонем, тудо 23 февраль гыч тӱҥалеш, – рашемдыш Гордея.
Кум ияшыж гычак мура
2024 ий 6 апрельыште Йошкар-Оласе Бауман лицейыште «Руки сердечное тепло» – «Моя Россия. Моя семья» Регион-влак кокласе Х инклюзивный фестиваль-конкурс эртен. Тудын «Эстрадный вокал» номинацийыштыже Гордея Полушинат шке мастарлыкшым терген да II степенян лауреат лӱмым сеҥен налын.
– Конкурсышто участвоватлаш йӧным ыштымыжлан «МИА» вокал студийын педагогшо Светлана Альбертовна Яндуковалан моткоч кугун тауштем. Тиде тудынат сеҥымашыже! – рашемдыш самырык мурызо.
Андрей Валерьевичын мутшо почеш, Гордея кум ияшыж гычак мура. Усталыкшым ужын, ӱдырым кужу жап тӱрлӧ школыш коштыктеныт.
– Но мый денем неле… Ойыртемалтше йоча улам вет. Ныл ий ончыч ачам «МИА» студийыш кошташ темлыш. Мылам тушто вокал шотышто педагог Светлана Яндукова дене тунемаш моткоч келшыш. Репетицийыште пеҥгыдын йодеш, нойымеш мурыкта. Тудын дене тыге кыртмен тунеммеке, але вара иктаж наградым налме ок шу?! – йӱкынак воштылеш Гордея. – Конкурсышто мурымем годым туныктышем тынаре тургыжланен – изи-и-шак йоҥылыш лиймекем, кидше дене эсогыл эрдыжым перен колтен… Кызыт ЕГЭ-лан кыртмен ямдылалтам, сандене вокал студийыш коштмым чарненам. Вузыш тунемаш пурымем деч вара йӧратыме педагогем деке угыч пӧртылаш шонем. Ме тудын дене тачат пеҥгыде кылым кучена.
Самырык артист педагогшо-влак дене пырля илыш нерген шуко мурым возен да воткыл лаштыклашкыже вераҥден. «Гордея, тый кугу молодец улат. Анна Герман дечат чоным пыштен мурет. Мый шортым», – «Когда цвели сады» мурыжлан комментарийыште Екатерина Артюшина возен.
Мут толмашеш, Гордея кок мурылан мутым шкеак возен, нунылан семым Светлана Яндукова пыштен. Чонышко поснак «Мир» мурыжо логалеш.
«Чаманымым ом йӧрате»
Тӱрлӧ мероприятийыште, поснак Инвалид-влакын декадыштлан пӧлеклалтше «Дари тепло души своей» концертыште, шукынжо Гордеян мурымыжым шинчавӱд йӧре колыштыт.
– А мый чаманымым йӧршын ом йӧрате, кеч тазалык шотышто шагал йӧнан, кадыр кидан, шрам йолан улам, коштынат ом керт. Очыни, ешанат нигунамат ом лий, – чонжым почо Гордея. – Но садак 18 ийым темымем деч вара инвалид улмем эше ик гана пеҥгыдемдаш кӱлеш маныт. Теве тидым ом умыло… Кызыт йоча церебральный паралич мыланем – чер огыл, а тамга, катастрофо! Умылем, кажне айдеме ош тӱняшке ала-могай миссийым шукташ толеш, но… Михаил Лермонтовын «Герой нашего времени» романжым лудмем годым ушешем тыгай умылымаш лодемалтын кодо: айдемын ала-могай органжым кораҥдымылан кӧра чонжынат ала-могай ужашыже йомеш. Мый тидын дене мыняр-гынат келшем. Но илаш кӱлеш… Кызыт кӱкшӧ технологий курым да, коляскыште шинченат, йӧратыме пашам ышташ, чон йодмо почеш илаш лиеш. Да, мучаш марте пиалан омыл, но зато шонымашкем шуаш тыршыше улам. Мыйынат ончыкылыклан планем уло!
Эн сай корно – театрыш
Гордея шуко мутланыше ӱдыр огыл, но лудмо книга, театрыште ончымо постановко, ий полатыште эскерыме фигурный мунчалтымаш, лийме экскурсий нерген нимучашдымын каласкален кертеш. Тудлан поснак Эрик Сапаев лӱмеш опер да балет кугыжаныш академический театрыш кошташ келша.
– Ик велым, постановко-влак оҥай улыт, вес велым, коляске дене пурен-лекташ моткоч йӧнан. Чаманен палемдаш веле кодеш, тыгай йӧнжӧ шуко вере уке, эсогыл – Ий полатыште. А 1-ше №-ан йоча поликлиникыште педиатр деке логалаш – чылт квест! Ачам мыйым кумшо пачашыш нумалын кӱзыкта, – коляске дене куснылшо-влакын проблемыштым почо Гордея.
«Шорташ шонен омыл ыле»
Гордеялан утларакше кугыеҥ-влак дене кылым кучаш келша.
– Интернетыште шкем деч 2,5 тылзылан изирак ик ӱдыр дене палыме лийынам. Ме икте-весынам моткоч сайын умылена да ынде ныл ий вашла возкалена. Тудо Курский областьыште ила. Нуным дрон чӱчкыдын атаковатла, да пеш чаманем, – Гордеян кумылжо тодылалте. – Тендан ончылно шорташ шонен омыл ыле, проститлыза. Но тиде путырак поро да ушан ӱдыр онлайн-кылыш ок лек гын, чонемлан моткоч йӧсӧ. Тудым йомдарымем огеш шу. Тышке илаш ӱжам ыле, но тыгай йӧнем уке. Сар пытымеке, тудын дене вашлиймылан моткоч ӱшанем.
Шкем кидыште кучаш
– Мый реалист улам. Тидымак шотыш налын, Инвалид-влакын декадышт кышкарыште поснак инвалидностян подростко-шамычлан шкем кидыште пеҥгыдын кучаш тыланем, – пытартыш йодышемлан кӱчыкын да раш вашештыш Гордея. Тудын деч вара ешарашыжат нимом.
Маргарита ИВАНОВА.
Авторын фотожо.
