Геннадий Сабанцев ямдылен.
Морко кундемысе Унчо селаште шочын-кушшо поэт Василий Миронов, чаманен каласаш логалеш, кызыт мемнан коклаште уке: ӱмыржӧ 2001 ийыште кӱрылтын. Марий поэзий садвечыште тудо шке тӱвыргӧ саскажым куштен коден. Армий илышлан пӧлеклалтше почеламутшо-влак поснак ойыртемалтше улыт. Ӱшанен каласен сеҥена: таче салтакыште служитлыше рвезе-влакат поэтын мутшо дене шке чоныштым почын кертыт.
Василий Миронов
Салтакыш кайыме годым
Кодем мый таче шочмо верым,
Салтакышке коден каем.
Пошкудо-влак, кодса чеверын,
Чеверын, шоҥго аваем!
Салтак корнем мӧҥгем мыняре
Торашке ойыра гынат,
Шинчавӱддам ида йоктаре,
Сита сар годым шортмыдат.
Сарлан она поч корным угыч
Ме, тыныс жапын шочшо-влак.
Каласыза, кӧн ӱмыр лугыч
Шуэш уралтме рок йымак?!
Айдеме, тый ит шого ӧрын,
Лий ямде сарым темдалаш.
Сар тул йӱла, сар тул ок йӧрӧ,
От пиж гын тудым петыраш.
Вашке вурс стройышко шогалын,
Салтак еш ден пырля ушнен,
Элем саскаҥ пеледше манын,
Пуэм виемым, кугешнен.
Пошкудо-влак, кодса чеверын,
Чеверын, шоҥго аваем!
Кугешныза – мый шочмо верын
Пиалжым аралаш каем!
Уке, моторын кояш огыл
Салтак вургемым чиенам.
Саклаш пиалым да эл погым
Шке ончылнем товатленам.
Да, кучыктен вурс автоматым,
Каласыш старшина мылам:
– Арале тӱткын тыныс мландым,
Ит мондо кочанан йӱлам.
А кӧ салтак вургемым ончыч
Чиен? Ача-коча-влакна.
У тыныс илыш корным почын,
Куаным кодышт мыланна.
Мый таче гычын – рвезе воин –
Ачамын корныж ден каем.
Кеч ужын омыл тале бойым,
Кӧн верчын служитлем, палем.
Уке, моторын кояш огыл
Салтак вургемым чиенам.
Саклаш пиалым да эл погым
Шке ончылнем товатленам.
Границе воктене
Эрдене кече лекме годым,
Кунам мый сменым вашталтем,
Ужам ик кӧгӧрченым: модын
Кӱза кавашке чоҥештен.
Йолташыжым ужмек, вес эл гыч
Лач тыгаяк ош кӧгӧрчен
Пырля-пырля модаш лӱддегыч
Пура, границым пудыртен.
Яндар ший кечыйол коклаште
Ончем мый нуным куанен:
Ваш келшымаш кок вийым тыште
Шем курныж ок керт ойырен.
Пеледышт шӱдыр-влак
Пырт волгыдо кодде леведын
Окна яндам пычкемыш йӱд.
– Сита малаш, айда кынел тый… –
Пич омым кӱрльӧ ӱжмӧ йӱк.
Ах, йолташем улмаш воктене,
Огеш пу эрыкым канаш.
Ласка шинчаончалтыш дене
Ончале – сменым вашталташ.
Лыжга мардеж шыман пуалын
Куржеш, шӱргемым шыматен.
Да пуйто шижтара ышталын:
«Ит колто постышто мален».
Уке, мардеж, мален ом колто,
Шинчам пыч ышташат ом тошт.
Салтак лӱмем пырчат ом волто,
Чытен лектам мый смена вошт.
Тек мыйын олмешем каналтышт
Изи шӱжар, шоляш-влакем,
Чеверын-ошын вуй ӱмбалнышт
Пеледышт шӱдыр-влак, йолген.
Омо ок тол
– Рота, отбой! – южым шерын,
Кайыш команде йоҥгалт.
Шӱдӧ салтак ик еш семын
Пурыш казармыш, чымалт.
Мланде сургалт кодо даже
Шӱдӧ пар кем йӱк почеш.
Шӱдӧ еҥлан кажне татше
Тул гае шокшын чучеш.
«Ромым» тӧр пыштышт кудашын,
Жапым аклен, чыланат.
Писын секундо чыма гын,
Писын куржеш салтакат.
Жап кеч-мыняр писе лийже,
Ӧрын ок шого салтак.
Чулым, тул гай рвезе вийже
Нелым сеҥа вет садак.
Рото шуҥгалте кроватьыш,
Шӱдӧ пар кидым лупшен.
Тымык… Казарме шыпланыш,
Шкенжын уставшым шуктен.
Лач чон малаш огеш вашке,
Шӱм – шагат умдо – кыра,
Да Коркашӱдыр окнашке
Ныжылгын модын пура.
Теве адак кече эртыш,
Пуышт эн тамлын канаш.
Шарне, элем: салтак эргыч
Пич огеш шоно малаш.
У ий йӱдым
Авай, мый серышетым нальым,
Да шӱмыштем куан мочол.
Мылам возет: «Муат гын жапым,
У ийлан тые мӧҥгӧ тол».
Вик каласем: мый мӧҥгӧ толын
Ом шукто кызыт, аваем.
Шӱй даҥыт сомыл улмо годым
Ик пагытлан уке пайрем.
Ала тачат, толмем вучалын,
Кӱэштын шынденат мелнам.
Тӱрлен ямдыленат дыр чаплын
Пӧръеҥ ош тувырым мылам.
Но тый, авай, ит тургыжлане,
Ит кодо йӱд ометымат,
Вет эртышаш корнемже але
Шуйна торашке кызытат.
Вот адакат, границыш толын,
Лекман нарядыш мыланем.
Лай мамык лум ужар погоным
Шында леведын, ошемден.
Мардеж пуа чот, шӱргым пӱчкын,
А йол йымак – лум портыш гай.
Каплан чучеш гынат пеш йӱштын,
Шокшешт каен шарнем, авай.
А теве адакат минут гыч
Пеш вучымо жапна шуэш,
Да тошто ий у ийым угыч
Капкажым почын вашлиеш.
Уке, ом керт шол мӧҥгӧ толын,
Паша пеш шыгыр, аваем.
Олюкемлан саламым ойло…
Чеверын, пост гыч толмешкем!
Тревого
Салтак-влак, пӧртыл толын «сар» гыч,
Шуҥгалтыч койкыш малашат.
Лум чинче семын шӱдыр-шамыч
Окна яндаште чӱчкалтат.
А ер ӱмбач тура сер велыш
У тылзе ийын лишемеш.
Тыгай жап годым шочмо верыш
Миен толмем моткоч шуэш.
Шижде, тревого шергылт кайыш,
Ласка йӱд омынам кожен.
Строй неле маршышке тарваныш,
Ошма пуракым йыр лӱжген.
– «Тушман» ӱмбаке тул атакым
Почаш, почаш! — кӱшта шӱмет.
Секундылан вараш кодат гын,
Шке илышетым «йомдарет».
Эр ӱжарат ласкан волгалте,
Ок чарне «сӧй» шагатланат.
Пӱжвӱд шырча боец саҥгаште,
Уке жап ӱштыл колташат.
Тревого ок луштаре вийым,
Ӱжеш эн ончылно лияш.
Тыге йӱд-кече ме Российым
Тунемына сар деч саклаш.
Снимкыште: Поэт Василий Миронов. 1980-ше ийла.
Фотом редакцийын архивше гыч налме.
