Эртыше каныш кечылаште Йошкар-Оланан 442 ияш лӱмгечыжым кумдан пайремлыме.
Сылне олаштына илыше да унала толшо-влаклан, а тыгайышт нине кечылаште шукак лийыныт, ятыр концерт, выставке, мастер-класс, экскурсий, таҥасымаш, модмаш да молат эртаралтыныт. 8-9 августышто чылалан поснак «шокшо» лийын.
Театрыште
Олан лӱмгечыжлан пӧлеклалтше пайремле погынымаш Э.Сапаев лӱмеш опер да балет академический театрыште эртен. Тушто Марий Эл вуйлатыше Юрий Зайцев олан йӧнан, мотор да жаплан келшыше лиймыжым палемден.
«Йошкар-Ола – картыште веле огыл палемдыме вер, тиде тӱшкан илыме пӧртна, мемнан историйна да кугешнымашна. Олан кечыже – шкешотан пайрем, тунам ме шочмо кундемнам йӧратыше ик команде улмынам шижына. Ме кызытсым пырля чоҥена да ончыко пырля ончена. Йошкар-Олана кажне кечын уэмеш. Чыла нине вашталтыш-влак Россий Президент Владимир Путинын темлыме национальный проектлаже, «Единый Россий» партийын Калык программыже, федерал рӱдер, верысе самоуправлений да депутат-влак корпусын полшымышт дене илышыш шыҥдаралтыныт», – палемден Юрий Зайцев да олам тӱзатымаште тыршыш-влаклан кугыжаныш наградым кучыктен.
В.И.Ленин лӱмеш площадьыште
«Йошкар-Ола – мемнан кугешнымашна да чапна» пайремым почмаште Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов республик вуйлатыше Юрий Зайцевын саламлымашыжым лудын пуэн да икмыняр еҥым кугыжаныш награде дене палемден.
Марий Эл Кугыжаныш Погын председатель Михаил Васютин палемден: йӧратыме оланан кечыжым Россий калык-влак икоян улмо идалыкыште пайремлаш – кугу куан. Оланам вияҥдымаште да тӱзатымаште моткоч шуко талантан еҥ тыршен, нунылан кӧра рӱдолана ий гыч ийыш моторештеш. «Тудо марий-влакын веле огыл, кумда элыштына илыше-влакын ик эн йӧратыме да вий-куатым налме верыш савырнен. Арам огыл Юл кундемын жемчужиныже маныт. Тек тудо ончыкыжымат пеледеш, тӱзлана да кушкеш», – манын Михаил Зиновьевич.
Пайрем дене тыгак Йошкар-Оласе да Марий митрополит Иоанн, Йошкар-Ола ола округ вуйлатыше Евгений Кузьмин, Йошкар-Олан мэржын пашажым жаплан шуктышо Антон Трудинов саламленыт.
Йӱла почеш 14 ийым темыше ӱдыр-рвезе-влаклан паспортым, «Пушкин картым» кучыктеныт.
Шерге да лишыл Марий кундемнам моктышо ятыр муро, кумылым нӧлтышӧ да кугешнаш таратыше сылнымут корныла йоҥгалтыныт, куштымаш гоч калыкнан пашаче да кугезе йӱлам переген, тукым гыч тукымыш шуен толмыжым почын ончыктеныт.
«Келшымаш да порылык пайрем»
Республикыштына илыше калык-влакын йӱла ойыртемышт дене палдарыше фестиваль лач тыге маналтын. Тудым Российысе калык-влак ассамблейын Марий Элысе пӧлкажын еҥже-влак эртареныт. Марий, руш, татар, чуваш да ассамблейын тӱрлӧ калыкшын представительже-влак кудым ямдыленыт. Кажныже, шке калыкшын тӱвыраже да йӱлаж дене палдараш манын, вургемым, ыштыш-кучышым чумырен. Пайремыш мийыше-влакым тӱрлӧ модыш дене модыктеныт, мастер-классым ончыктеныт, калык кочкышым тамлаш ӱжыныт. Коҥга гыч кӱэштын лукмо чевер мелнам авызлыде, очыни, иктат чытен огыл. «Команмелна дене ешем сийлашак шоненам ыле. Ну, чот келша вет! Марий-влакын кузе тудо поснак тамле лиеш?» – Нижний Новгород гыч экскурсий дене толшо-влак кокла гыч ик ӱдырамаш мане.
Йошкар-Оланан шочмо кечыжым пайремлыме дене пырля икымше гана эртарыме национальный фестиваль шукыштлан келшен. Вет тудын гоч ме икте-весе дене келшымынам, ваш пагалымынам да эреак пырля улмынам ончыктенна. Лач тиде мыланна эн шерге, поснак кызытсе жапыште.
Марий да татар эстрадын шӱдыржӧ, музыкант, композитор Эльфис Гараевын сценыш лекмыже шукыштлан вучыдымо пӧлек лийын. Мурызо марла, рушла да татарла муралтен, пайрем кумылым эшеат нӧлтен. «Могай калыкын шочшыжо улмына тӱҥ огыл, тӱҥжӧ – мемнан чонна, – манеш тудо. – Мый Марий Элыште шочын-кушкынам, марий муро репертуарыштем кугу верым айла».
Изи Какшан эҥер воктене
Патриарший площадьыште шуматкече-рушарнян тӱрлӧ муро, музык йоҥгалтыныт. 8 августышто концерт программым Э.Сапаев лӱмеш опер да балет академический театрын симфонический оркестрже ден мурызыжо-влак классический муро да сем дене почыныт.
«Евразийын йӱкшӧ» Российысе музык проектын финалистше-влакым ончаш да колышташ шукыштлан келшен. «Ордо» якут группо, «Сибирская вечора» ансамбль (Красноярск), мурызо-влак Алексей Чичаков (Алтай), Кутэнэ (Камчатка) да Валеника (Москва) этностиль дене мурымышт дене ӧрыктареныт.
Палемдыман, ты проект – усталык лабораторий, тудо этнический исполнитель-влаклан шкем палдараш йӧным ышта. Организаторжо – РФ Культур министерстве да Культур инициативе президент фондын полшымыж дене Межэтнический журналистикын гильдийже.
Варажым ты сценыште Дино МС, Иван Валеев, Павел Соколов шке мастарлыкышт дене куандареныт. Пайремым «Рефлекс» группо (солистке Ирина Нельсон) мучашлен.
9 августышто Какшан серыште утларакше рок муро йоҥген.
Марий паркыште
Пайрем кечын сылне пӱртӱс лоҥгаште кечывал эртымеш Физкультурникын кечыжлан пӧлеклалтше мероприятий-влак эртеныт, а кастене «Чоным почын мурена» проект сылне муро-влакым пӧлеклен, гармонь да гитар сем почеш кушталташ таратен.
Никонов площадьыште
«Хлынов-фест» фестивальыште «Близнецы» кавер группо, Деммид Томаз» квартет, «Приключение Электроников» поп-панк-группо, Джанго диджей, Алена Кошкина да молат мастарлыкым ончыктеныт.
Икманаш, Йошкар-Оланан шочмо кечыже кажне еҥлан да уналан кужу жаплан шарнаш кодеш.Вет оланан чыла гаяк кумдыкыштыжо весела сем, кумылым нӧлтышӧ муро йоҥгеныт, кушташ шонышо-влак капкылыштым тарватыл, киноискусствым йӧратыше-шамыч тӱрлӧ фильмым ончен кертыныт. Изи Какшан эҥер серыште эр гыч кас марте калык эреак шуко лийын, ӧрдыж гыч ончымаште тудо чылт куткышуэла койын. А эн тӱҥжӧ – олаштына илыше тӱрлӧ калык, ик ой дене келшен, ваш умылен да пагален ты пайремыш ушнен. Тек олана кушкеш да ий гыч ийыш тӱзлана!
Алевтина БАЙКОВА
Михаил Скобелевын фотожо
