Геннадий Сабанцев
Палыме литературовед, филологий науко кандидат Аркадий Васинкинын 75 ияш лӱмгечыжлан МарНИИЯЛИ-ште шарнымаш мероприятий эртен. Тыште учёныйын статьяже-влакым чумырыман «Мутын чеверже, верже, эрже…» книгаж дене палдарыме.
МарНИИ чон шепкаже лийын
Аркадий Афанасьевич Марий шымлыше институтышто 25 ий тыршен, тышеч коло ий утлаже сылнымутым шымлыше пӧлкам вуйлатен. Кузе институт вуйлатыше Людмила Григорьева палемдыш, тудо шочмо калыкше, шочмо кундемже, шочмо йылмыже, сылнымутшо верч чон йӱлен тыршен. Шке жапыштыже чыла возымыжым савыктенат шуктен огыл. Тидым шотыш налын, институтын вӱдышӧ шанче пашаеҥже, филологий науко кандидат Надежда Федосеева у сборникым ямдылен. Тудо тышке пурышо ик статьян вуймутшо дене «Мутын чеверже, верже, эрже…» маналтеш. Верстатлыше – Зинаида Воронцова, литератур редактор – Лариса Александрова. Нунат МарНИИЯЛИ-н пашаеҥже улыт.
Книгам савыктен лукташ полиграфий роскотлан оксам Васинкинмыт ешын родо-шочшышт погеныт.
– Книгам лукташ шонымаш нерген Надежда Александровнан палдарымекше, ик кечыште манме гай шийвундым чумырен шуктымо, – каласыш Аркадий Афанасьевичын пелашыже Мария Александровна. – Родем-шочшем-влакын тыгай улмыштлан мый куанем. «Аркадий чӱчӱм шарнымылан ме нимат она чамане», – тиде ойышт пеш шерге ыле.
Мария ден Аркадий Васинкинмыт университетын марий пӧлкажын ик группыштыжо пырля тунемыныт, ешаҥыныт.
– Коктын кок пушеҥге гай улына, манеш ыле Аркадий. Иктыже – кочыртатыше, весыже – вияш. Кочыртатышыже мый улам, манам. Уке, ойла, тый вияш пушеҥгыже улат, мый – кочыртатыше… МарНИИ тудын чон шепкаже лийын. Моло нимат ок кӱл ыле, а лийже марий шӱлыш, марий писатель, финн-угор литератур. Финн-угор литературым тудо чыла пален. Мылам южгунам иктаж йодышым справочникыште рашемдаш кӱлын. А тудо тыгай книга, тыгай лӱман, тыгай ийыште лекмым вигак каласа. «Кушеч палет?» – йодам. Тый, манеш, ит мондо: мемнан чонан энциклопедийна уло – Васин Ким, а мыйже – Васинкин, тудын пашажым умбакыже шуйышо улам; мыйымат эше шуят гын, пешак йӧра ыле, манеш.
Мария Александровна ешарыш:
– Аркадийын уке лиймекше, тынар ий гыч шочмо институтшо книгам луктын. Шоҥгемме велеш айдеме эре юмо велышкырак кая. Сандене манам: Ош Поро Кугу Юмо тыланда ласкалыкым, тыныслыкым пуыжо. Пашаштыда шуко сеҥымаш лийже. МарНИИ ожнысек марий шӱлышын, марий интеллигентын, марий творческий калыкын пыжашыже лийын. Тек ончыкшымат тугаяк лийын кодеш!
Изи калык уке, изи литератур уке
Тале марий учёный нерген тарватыме мутышко эше ешарен кодымо шуэш. Аркадий Васинкин тӱҥалтыш гычак шымлыме пашаштыже прозым лончылаш кумылаҥын. Тиде моткоч кугу теме дене коло ий утла жап кылдалт шоген да ятыр лӱмлӧ серызын усталыкшым ончен лектын. Ты шотышто Аркадий Афанасьевич тыге ойлен: «Критике могырым, серызын возымыжо шымлышын чонжым тарвата гын, возаш нимогай нелылык уке, кид шкеак ручкам куча. Марий прозышто моткоч кумылым тарватен возат Юрий Артамонов, Феликс Майоров, Валерий Бердинский, Геннадий Алексеев…» Тиде икмыняр лӱм гына. Шымлызын паша планыштыже моло марий прозаик-влакын произведенийышт нергенат аклыме кугу материалым возаш шонымашыже лийын. Кугун чаманаш логалеш – шуктен огыл.
А илыме пытартыш жапыштыже тудо поэт Валентин Колумбын творчествыжым шымлен, «Поэтический мир В.Колумба» монографийым луктын коден. Тиде книга нерген ӧрдыж еҥын, удмурт шымлызе Вера Пантелееван, аклыме шомакше мыланна оҥай. Тудым шке пагытыштыже «Литературная Россия» газетеш савыктен.
«2005 ий августышто мый икымше гана Йошкар-Олаш, финно-угровед-влакын Х Тӱнямбал конгрессышкышт миенам ыле. Тыште марий литературовед Аркадий Васинкин дене палыме лийым. Конгресс вашеш тудо «Поэтический мир В.Колумба» монографийым луктын. Автор дене мутланаш тӱҥална. Тудо мыйым финн-угор литературым, тыгак удмурт сылнымутым, ты шотыштак мемнан уста поэтна Флор Васильевын творчествыжым пеш сайын, кумдан палымыже дене ӧрыктарыш. Пеленем лачак Флор Васильевын творчествыжым лончылыман книгам ыле, ме книгана-влакым ваш-ваш пӧлеклышна. Аркадий Афанасьевичын Валентин Колумб нерген возымыжым лудын лекмекем, Максим Горькийын ойлымыжым вик шарналтышым: «Кугу мут художникым пуэн кертдыме изи калык уке…»
Сылнымутым шымлыше учёный Аркадий Васинкинат шкенжын пӱтынь усталык пашаж дене каласен коден: изи калык уке, изи литератур уке.
Снимкыште: Учёный нерген шольыжо Борис Васинкин шарналта.
Геннадий Сабанцевын фотожо-влак.
