«Майатул» XVI фестиваль ты ганат театр искусствым йӧратыше-влакым иквереш чумырен. Тудо 25-29 сентябрьыште Йошкар-Олаште эртен.
Молгунамсе деч ойыртемалтын
Тений тудо молгунамсе деч ойыртемалтын: фестиваль-конференций семын лийын, участник-влакын пашаштым жюри аклен огыл. Тидлан амалжат уло –фестиваль тений икымше гана тудлан тӱҥалтышым пыштыше, кумдан чапланыше режиссёр, М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын художественный вуйлатышыже, Оньыжа, идалык ончыч мемнан дене курымешлан чеверласыше Василий Александрович Пектеев деч посна эртен. Садлан мероприятийын программыже пӱтынь илышыжым театр сымыктышым вияҥдымашлан пӧлеклыше лӱмлӧ айдемын лӱмжӧ дене кылдалтын.
«Майатул» шомак «возакыште йӱлышӧ тул» манмым ончыкта. Родо-тукым калык-влакын тӱвыра, йӱла ойыртемыштым, йылмыштым арален кодаш да сценыште ончыкташ кӱлмӧ шонымаш дене Василий Александрович шкеж гаяк шонымашан йолташыже-влак дене пырля 1992 ийыште фестивальлан тӱҥалтышым пыштен.
Лӱмлӧ режиссёрын пашаже курымаш
Фестиваль Василий Пектеевын шындыме «Югорно» (эпосын авторжо Анатолий Спиридонов, марлашке Анатолий Мокеев кусарен) спектакль дене почылтын. Калыкнан мифологийже негызеш ямдылыме кугу паша (премьерже 2019 ий мучаште лийын) марий улмына дене кугешныме кумылым шочыкта. Тудо 2022 ийыште гран-при дене палемдалтын. Вес семын лийынжат огеш керт, вет ты спектакльыште ожнысо марий мурым, калык семӱзгар-влак дене шоктымым колышташ, марий-влакын кокла курымысо сӧрастарышыже-влакым, вургемыштым ужаш лиеш.
Тенийысе фестивальын ик эн тӱҥ событийжылан «Кава пундашышке йолгорно» фильмым шотлыман. Тудым ямдылымаште журналист Алёна Иванова, оператор Сергей Камышкин, театрын художественный вуйлатышыже Роман Алексеев да видеоинженер Михаил Григорьев тыршеныт.
– Усталык аланыште пӱрымаш мыйым режиссёр да актёр, мер пашаеҥ, Марий Эл сымыктышын сулло деятельже, чолга марий айдеме Василий Александрович Пектеев дене палымым ыштен. Тудо мыйын паша корнем сай могырыш виктарен. Тӱрлӧ семинар, театрыште ятыр вашлиймаш да «Черемисская рапсодия» фильмым войзымаш тачат шинчаштем да ушыштем. Ош тӱня дене чеверласымыж деч икмыняр тылзе ончыч Василий Александрович моткоч кугу темлымаш дене лекте: 1992-1993 ийлаште войзымо фильмым мучаш марте шукташ, монтироватлаш, мо огеш сите гын, ешараш да шочмо калыклан аклаш лукташ. Моткоч чаманем, илымыж годым ыштен ыжна шукто. Жап эртыме семын садак ыштена, садак луктына манын шонен коштынам. Теве – кумло ий утла кийыше материал кугу экраныште «Майатул» жапыште ончыкталте. Уста айдемын шонымашыже, умылымашыже, илыш философийже, кӧргӧ чон поянлыкше – чылажат фильмыште, – кугу экраныште кином ончымеке, чонжым почо Алёна Иванова.
Кок ий гыч Йошкар-Олаште вашлиймешке!
Василий Пектеевын усталык поянлыкшылан пӧлеклалтше научный конференций финн-угор театр-влакын вуйлатышыштым, Россий СТД-н, Национальный театр-влакын ассоциацийыштын еҥыштым чумырен. «Йыргешке ӱстел» йыр мутланымаш 28-29 сентябрьыште Калык-влакын келшымаш пӧртыштышт эртен. Тушто национальный театрым тачысе куштылго огыл пагытыште вияҥден колтымо, спектакль-влакым шочмо йылме дене ямдылыме да умбакыже тӱнямбал кӱкшытыш нӧлталме шотышто мутланымаш лийын. «Майатул» фестивальын ончыкылыкшат шукыштым тургыжландарен. Куандара, тудо ончычсо семынак кок ийлан ик гана родо-тукым финн-угор калык-влакын театрыштым Йошкар-Олаште чумыраш тӱҥалеш.
– Резолюцийыште теве мом пеҥгыдемдыме: Российысе тӱрлӧ фестиваль кокла гыч «Майатул фестивалят ик эн сай спектакльжым «Шӧртньӧ маске» номинацийыш темлен кертеш. Фестиваль коклаште драматург, режиссёр-влаклан образовательный тӱрлӧ погынымашым, форумым эртараш кӱлешанлан шотленна, – палемдыш марий драмтеатрын художественный вуйлатышыже Роман Алексеев.
«Окса тул» – виян постановко
Фестиваль «Окса тул» спектакль дене мучашлалтын. Марий театрын историйыштыже тудо марий сылнымутлан негызым пыштыше Сергей Чавайнын пьесыже почеш икымше гана эртыше курымын 30-ше ийлаштыже ямдылалтын. 90-ше ийлаште Василий Пектеев драматург Юрий Байгуза дене пырля уэш тиде пьесе деке пӧртылын да 1994 ийыште у спектакльым сценыш луктын. Тудо Нурмес олаште кокымшо «Майатул» фестивальыште эн виян пашалан шотлалтын. 2020 ийыште Василий Александровичын уэмдыме постановкыжо «Майатул» да «Йошкар-Ола театральная» фестивальлаште «Эн сай режиссур» номинаций дене палемдалтын. Шке жапыштыже тиде спектакль Йыван Кырлан премийже дене икымше гана палемдалтын.
Мероприятийым мучашлыме кечын Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов тыгерак каласен:
– Фестивальлан Василий Александрович негызым пыштен да кумло ий утла тудо Марий драмтеатрын сценыштыже эртен. Марий Эл чынже денак финн-угор театр-влакын илышыштышт рӱдылан шотлалтеш. Тидым ме сценыште да гастрольышто ончыктымо да калыкын кӱкшын аклыме пашашт гочат сайынак ужына. Театрын труппыжо моткоч талантан, виян да тӱрлӧ шӧрын гыч мастарлыкшым шуара. Тидым кажне тургымлан лукмо премьерышт-влак пеҥгыдемдат. Классикымат модын моштат. «Окса тул» спектакльым Василий Александрович моткоч йӧратен, тушко уло чонжым пыштен. Санденак фестивальымат тудын дене мучашленна.
22 октябрьыште Театр пашаеҥ-влак ушемын погынымаштыже ме темлымаш дене лекташ палемденна: финн-угор театр-влакын «Майатул» фестивальышт Российысе театр-влакын афишыштышт кугу верым айлышаш.
Уна-шамыч лийыныт
Мероприятий жапыште Беларусь гыч Якуб Колас лӱмеш национальный академический драме театр «Свадьба Фигаро» спектакльым ончыктен. Абхазий гыч толшо Самсон Чанба лӱмеш драмтеатр «Король Лир» постановкым темлен.
Икманаш, тений «Майатул» вес семынрак эртен гынат, тӱрлӧ регион гыч театр сымыктышым вияҥдыше-влакым иквереш чумырен. А тиде тыгак лийшаш, вет пырля мутланен да каҥашен гына пашам умбакыже ворандарен, шочмо элнам вияҥден колтен кертына. Тидымак палемден жапше годым «Майатулым» чӱктымыж годым Василий Александрович Пектеев. Тек тиде тул эреак йӱла!
Алевтина БАЙКОВА
Михаил Григорьевын фотожо.
