Массажыш коштмем годым тудым ыштыше пӧръеҥ дене мут гыч мут лекте. Кушто да могай пашам шуктымем нерген пален налмекше, пелашыжын уста кидмастар улмыжо да ансамбльыш коштмыж нерген каласыш. Тыгодым ойыштыжо ватыж дене чот кугешнымыже шижалте. «Тудын нерген газетышкыда возыза» манын туражак ыш каласе гынат, тиде палдырныш.
– Йӧра, иктаж-кунам возем, – маньым.
Тылеч вара жап шукат ыш эрте, Йошкар-Олаште кидмастар-влакын каныш кечыла еда лийше ярмиҥгашкышт кайышым да тудым, Наталья Чакичевам, ужым. Туштак мутым вашталтышна.
Кидмастар Марий Турек поселкышто 13 икшыван ешыште шочын. Наталья – 11-ше йоча. Тудын 3 изаже, 6 акаже да 2 шӱжарже улыт. Верысе школ деч вара Ежовысо аграрный колледжыште ветеринарлан тунем лектын да республикын Ялозанлык министерствыжын Ветеринарий управленийыштыже, Янлык-влакын черышт дене кучедалме шотышто Йошкар-Оласе станцийыште пашам ыштен. Умбакыже секретарь-референтлан тунемын да рӱдоласе 2-шо №-ан ТЭЦ-ыш пашаш пурен. Тиде жапыште марлан каен, кум ӱдырым ыштен.
У деч улан тунемеш
Кокымшо йочаж дене декрет отпускышто лиймыж годым самырык ава интернетыште тӱрлӧ сӧрастарышым ышташ туныктымо курс-влакым ужын да тушко ушнаш кумылжо лектын.
– Мый изиэм годым шӱшер-влакым погенам, ончыкыжым нунын гыч садикте мом-гынат ышташ лиеш манын шоненам. Кушмо семын тӱрлым келыштараш тӧченам. А курсым эртымеке, эн ончычак тукым шӱжаремлан шер гыч браслет ден пылыш кӧржым ыштен пуэнам. Еҥ-шамыч «пеш моторын коеш» манын акленытат, тугеже тиде сомылым умбакыже шуяш кӱлеш, шоненам. Тыге тӱрлӧ сынан сӧрастарышым ыштен, соцкыл лаштыкышкем фотоштым вераҥден, ужалаш тӱҥалынам, – палдарыш кидмастар.
Тылеч вара полимер шун гыч сӧрастарыш-шамычым ыштен ончен. Но нуныжо шонымыж семын сайын лектын огытылат, кумылжо йомын.
Кумшо йоча дене декретыште улмыж годым Наталья интернетыште эше мом ум ышташ лиймым кычалаш тӱҥалын. Тунам эпоксид киш гыч сӧрастарышым ужын, да тыгайым ыштен ончымыжо шуын. Тидлан мастер-классыш ушнаш кумылжо лектын. А тунам лачак ковид жап лийын, да занятийым чылан гаяк онлайн йӧн дене эртареныт.
– Ышташ тӧчен ончымекем умыленам: интернетыште чылажымак огыт ончыкто. Тыге мый пырля шинчын туныктен кертше еҥым кычалаш тӱҥалынам да Санкт-Петербургышто илыше мастарым муынам. Пандемийлан кӧра мӧҥгӧ гыч лектын кошташ чарымым эркын кораҥдаш тӱҥалмек, кеҥеж мучаште уло ешна дене ты олашке кудална. Кидпашалан тунеммем деч ярсымеке, ола мучко экскурсийыш коштынна, каненна. Тушеч пӧртылмеке, шке студийым почаш шонымем нерген пелашемлан ойлышым. Икмыняр жап гыч Медведево поселкысо ик ужалыме рӱдерыште тудым почымат, – умбакыже каласкала ӱдырамаш.
Кызыт гын эше ик кидмастар дене пырля ушнен пашам ыштат. 2022 ий гычак тудо самозанятый семын тырша. Пашаже-влакым тӱрлӧ пайрем ден кугу мероприятийлаште, ярмиҥгалаште еҥ-влаклан темла, соцкыл гочат ужала. Тыгак студийыште але, ӱжмӧ почеш верлашке миен, йоча-шамычлан, моло кумылан-влаклан мастарлык классымат эртара.
Натальялан эпоксид киш гыч ыштылаш путырак чот келша да тачысе кечылан тӱрлӧ сынан сӧрастарышым ямдылаш тунем шуын. Ондак шкежак сӱретлен да нуным киш дене леведын гын, вара семын коштымо пеледыш-влакым кучылташ тӱҥалын. Чакичевмыт ола воктенысе Сидорово ялыште шке пӧртыштышт илатат, нуныжым ӱдырамаш сад-пакчаштышт, окнаштышт лӱмынак ончен кушта. Тыгак олык ден пасу пеледыш-влакымат пога да чылажымат кошта. А эше пелашыжын пӧлеклыме чыла пеледышыжымат пашаштыже кучылтеш. Теве кузе! Нимом арам огеш ыште.
Кидпашаже-влак ойыртемалтше сынан лийышт манын, ӱдырамаш эше руно-шамычым кучылтеш. Но тидланже кажныжын мом ончыктымыштым палыманыс. Сандене Наталья тылеч ончыч лӱмынак рунолог дене тунемын да ынде амулетым ышта, руно полшымо дене еҥ-влакын йодмышт почеш ончыкылыкыштым онча, йодышыштлан вашешта. Тыгак кидмастар 9 ий ончычак кумихимо япон технике дене шнурокым, браслетым пидаш тӱҥалын.
– Лишыл жапыште гальванике йӧн дене сӧрастарышым ышташ тунемнем. Тудат мылам моткоч келша. Пелашем курсланат тӱлен. Сандене вашке тӱҥалам, шонем. Киш гыч ыштылмемат чарнаш ом шоно. Мӧҥгешла, кок йӧным иктыш ушаш шонымашем уло, – палдарыш кидмастар.
Куштымаш, театр, муро
Тиде ӱдырамаш такшым кидпаша дене гына огеш шинчылт, тылеч посна эше мом гына огеш ыште! Мутлан, 2018 гыч 2024 ий марте эрвел куштымаш студийыш коштын.
– Тыгай шонымашем шукертак лийын, но тунемаш тӱҥалаш нигузе шуын омыл. Пелашем деке массажым ыштыкташ икана ты студийын ик участницыже кошташ тӱҥалын. Тудо вараже мемнам когыньнам отчет концертышкышт ӱжын. Ончымеке, куштымаш чонемлан келшымым эшеат чот шижынам да вигак тушко ушненам. Кугурак Варвара ӱдырнат изирак-влакын тӱшкашкышт коштын, – рашемдыш ава.
2019 ий годсек Наталья эше – «Маска» калык театрын артистше. Мо оҥайже, ты театрын йоча группышкыжо Варвара кокымшо класс гычак коштын. Кызыт тудо 18 ияш.
– Ӱдырем мыйым театрыш эре ӱжын, да шым ий ончыч кӧненам. Кызыт гын спектакльлан ямдылалтмаш, чарша шеҥгелысе илыш мылам моткоч келшат. Ындеже 8 ияш кумшо ӱдырнат, Рада, театрын «Волшебник-влакын школышкышт» кошташ тӱҥалын. Тыгак «Маскыштат» модеш. Южо постановкыш эсогыл лӱмын тудлан изирак рольым шонен луктын пуртат. Тыге, мутлан, «Аленький цветочек» спектакльыште ешна гыч кумытын модынна.
Эше Наталья – «Созвездие» вокал студийын участницыже.
– Мураш мый шукертсек йӧратем, но сценыш лекташ ӧрмалгенам. А ынде тиде шонымашемат шукталтын, – мутланымаш мучаште куанен палемдыш чулым, чолга да весела кумылан ӱдырамаш.
Любовь Камалетдинова
Авторын фотожо
