Марий йӱла почеш
1 январь – У ий.
4 январь – Ош Кугу Юмын савыртыш кечыже.
2-9 январь – Шорыкйол.
Славян калыкын кечышотшо почеш, 2026 ий Пирын, а марий кечышотышто Шыҥшальын идалыкышт толыт. Но марий У ийым 21 март марте вучыман. А тумарте илышнам 2025 ийын символжо – Шурмаҥше – виктара.
4 январь – Тичмаш тылзе.
Кумалтыш мутын чинчыже
Шорыкйол пайрем годым пелештыме мут гыч:
«Ош Кугу Юмо, таче Шорыкйол пайрем толын шуын, тиде тичмаш мелнам тулыш чывыштал пыштен, тиде тичмаш пурагорка гыч шоҥан шорвам тулыш шыжыктен, марий калыкемлан, родо-шочшемлан, икшывемлан, йӧратыме ешемлан, поро пошкудемлан, кучымо вольыклан, ыштыме киндылан перкем йодам.
Тулава, шикшан-пушан ыште, Поро Ош Кугу Юмо дене ойласаш полшо, уло чонем дене йӧратымем нерген тудлан каласе…»
«Марий сугынь» книга (2005 ий) гыч налме.
Калыкмут
Вате-марий сырымаш порсын солык кошкымеш.
Вий олымым тодылеш.
Вуй аҥыра гын, йоллан паша лектеш.
Вучымо уна – тӧрыштӧ, вучыдымо – терыште.
Вӱма пашаште кылымде ок тӧрштӧ.
Еҥ ойго калыклан мардеж мучаште.
Еҥ ушым шупшын налаш ок лий.
Йылмыже яклака – иян вол гай мунчалта.
А.Е.Китиковын « Марий калыкмут мутер» (1991 ий) книгаж гыч налме.
Черке йӱла почеш
28 ноябрь – 6 январь – Рошто вашеш кучымо пӱтӧ пагыт.
29 декабрь – Святитель Иоасаф Белгородскийын кечыже.
1 январь – Орланыше Вонифатий ден преподобный Илия Муромецын кечышт. Тиде кечынак Ферентийский епископ святитель Вонифатий Милостивыйымат шарныме кече. Святой кочывӱдым подылмо язык деч утлаш шонышо-влаклан полшышылан шотлалтеш. Тудын епархийже нужна лийын, илен лекташыжлан черкыже пелен вингорад садше гына лийын. Тушто кушшо саска гыч виноград аракам ыштен да тудым йӱаш огыл, поро пашалан кучылтын, маныт. Сандене вараже тиде кок образ варналтын да, ты чер деч эрнаш шонышо-влак ынде когыньыштланат кумалыт.
2 январь – Чын илыше святой Иоанн Кронштадтскийын кечыже.
3 январь – Москвасе да пӱтынь Русьын митрополитше святитель Петрын, уло Российын чудым ыштышыжын, кечыже.
4 январь — Анастасия Узорешительницан кечыже.
Калык пале
Январь кукшо да йӱштӧ шога, кеҥеж шокшо да кукшо лиеш. Январь леве гын, шошо вараш толеш.
Январьыште лум шуко лумеш да поран чӱчкыдын ӱштеш – кеҥежым йӱр шуко лиеш.
Январьын пел тылзыштыже игече сай – тений шурно пырче лектыш сай лиеш.
12 шагат йӱдым…
У ий йӱдым 12 шагат деч вара пӧрт гыч шӱкым ӱшты, луктын кышкаш огеш кӱл. Пырля пиалымат, шийвундымат луктын кудалташ лиеш.
Латкок шагат шумеке, изишлан омсам почаш лиеш, но кужу жаплан огыл, уке гын, тошто идалык шке косаж дене пӧртылын кертеш.
Ӱдырамаш-влаклан шагат 12 гана кыраш тӱҥалме деч ончыч шовычым пидаш, а курантын пытартыш гана пералтымыж годым тудым вуй гыч налын кудалташ темлат. Ойлат, тыге кодшо ийыште могай чер, ойго, осал лийын – тендам кудалтен каят.
У ийым вашлийме годым кӱсеныштыда эре окса лийшаш, тунам у ийыште шийвундан лият.
Снимкыште: У ий вашеш кевытлаште ма пазарыште пӧлеклан налаш мо гына уке
Светлана Носован фотожо.
