Марий Эл Радиолан 20 ий темын. Тиде жапыште тудо кажне марий суртыш миен шуын, кажне кечын, сутка мучко йоҥга. Радиовӱдышыжӧ-влак сай палыме, лишыл еҥ гай вучымо улыт манаш лиеш. Радиом республикыште веле огыл, элнан кажне лукыштыжо, йот элллаштат интернетыште онлайн-трансляций, посна приложений, Телеграмм-канал гоч колышташ лиеш. А колыштшыжо суткаште 100 тӱжем нарыш погына. Тиде финн-угор тӱняланат ик эн сай лектыш.
Справке:
Марий Эл Радио 2005 ий 1 июльышто пашам тӱҥалын. Тӱҥ шотышто марла йоҥгалтарыше радиостанций. Тыгак ик шагаташ курыкмарла, татарла передаче-влак каят. Эн ончыч кечеш кум шагат дене эфирыште йоҥгалтын. FM диапfзоныш лектын кертын, таче тудо сутка дене пашам ышта. Но тышке шуашлан посна еҥ-влаклан шуко тыршашышт логалын. Марий Элын Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министерствыжлан тауштыман. Кызыт ты ведомствым вуйлатыше Константин Ивановат тидлан кугу тӱткышым ойыра.
Радиовӱдышӧ-влакын тыршымышт – марий калыклан, поснак ялыште илышылан, тыглай илышыштат, кеч-могай пашаштат кугу эҥертыш. Лектын шогышо увер дене палдарыме деч посна радиостанцийын кажне проектше илыш йогыным ворандараш полша: сад-пакчаште ма коҥга воктене але каныш годым. Шочмо йылмынам арален, вияҥден, пойдарен да шарен толмаште суапшым ойлыманат огыл, вет кажне вӱдышыжӧ марла моторын ойлаш тырша.
Марий эстрадым вияҥдымаште надырже поснак кугу: мыняр у лӱмым калыкыш луктын. «Идалыкысе муро» фестивальжым, тыгак кажне кеҥежым радиостанцийын лӱмгечыжлан эртарыме концертшым калыкна кугу событий семын вашлиеш. Ӧрдыж кундемлаште илыше марий-влак эсогыл лӱмын отпускым келыштараш тыршат да Йошкар-Олаш толыт. Тений кеҥежымсе концерт 19 июльышто «Марий Эл» ий полатыште лиеш.
Тӱҥ редакторын мутшо
2015 ий марте радиом Наталья Пушкина вуйлатен гын, ынде 11 ий сапшым Владимир Матвеев виктара. Кеч шкеже радиошто 18 ий ышта. Кузе тудо шке пашажым йӧрата, кузе коллектив тырша, мо дене ила – концерт деч ончыч тудын дене вашлийме годым каласкалыш:
– Марий Эл Радио почмыжак марий тӱняште кугу событий лийын. Таче тудо калыкнан поянлыкше манын палемдыман. Мыняр самырык ма ийготан у мурызо калыкыш лектын. Кеч таче интернет гочат чапланаш йӧн уло, но стартым налме площадкышт лач радио лийын. Вет Марий Эл Радио пелен пелен лӱмын комиссий ышталтын. Лач тудо у мурым кондышо-влакын пашаштлан акым пуа.
Ме жап дене тӧр каяш тыршена. Радиом утларак еҥ колышт кертше манын, чыла йӧным кучылтына, пашашкына шыҥдарен толына. Марий Эл Радион FМ частоташ лекмыже – тиде кугу сеҥымаш. Онлайн-трансляцийым, посна приложенийым ыштымаш радиом уло тӱня мучко колышташ, ончаш йӧным почын. Радион технический «вуйдорыкшо», МЭТР каналын технический директоржо Михаил Пироговлан тауштыман. Йодмына почеш тудо эре уым шыҥдараш, пашанам куштылемдаш полша.
Кажне ийын, радиоштына йоҥгалтше муро-влакым чумырен, «Идалыкысе муро» фестивальым эртарымым поро йӱлаш савыренна. Эсогыл пандемий жапыште онлайн йӧн дене вияш трансляцийым эртаренна. Икмыше гана! Технически, творчески велым пеш чот ямдылалташ логалын. Эшежым ме кажне гана муро автор-влакымат палемдена.
Радион йолташыже-влак шукын улмылан таштыман. Эфирыштат, тыгак концертлаштат колыштшо, ончаш толшо-влакым тӱрлӧ пӧлек дене палемдаш полшат. Кеҥежымсе концерт-влак почеш ончыч дискымат кугу тираж дене луктедыме, тунам йодмаш лийын. А тидыже калыкыште марий шӱлышым нӧлтал колташ тунам чотак полшен. Таче кажне концерт гыч номер-влак МЭТР каналынат контентшым темаш полшат.
Шке жапыштыже Наталья Пушкинан тӱҥал кодымо мыскара сынан концерт-влакымат эртарашак шонена.
Тенийысе кеҥежымсе концертым молгунамсе семынак ойыртемалтшым ямдыленна. Кажне мурым куштымаш, инсценировко дене пойдарыме. А ик эн ойыртемалтшыже – марий калыкын тӱрыс поянлыкышым почын пуышо номер. Ик эн йӧратыме мурызына Татьяна Денисоват толшаш.
Радиона мо дене эше ойыртемалтеш – эфирыште эре у йӱк йоҥга. Таче толын, эфирым вӱден кайыше-влак дене пырля 15 пашаеҥ улына. Южышт 20 ий денат ыштат, но самырык-влакын пашаш кумылын толмышт куандарак. Кеч южыштын марла сайын мутланен моштыдымышт нунылан умбакыже вес паша верым кычалаш амалым луктеш. Но южиктыже радиоколлективыштына сай вашкыл улмылан кӧра мемнан деке толаш кумылан. Тиде куандарыде огеш керт.
Мый шкеже тӱрлӧ жапыште кӧ лияш шоненам, пӱрымаш тудымак шуктен. «Эрдене кӧ куанен пашашке кая да куанен мӧҥгышкыжӧ пӧртылеш, тудо пиалан айдеме» маныт. Мый шке пашам моткоч йӧратем. Вес вере каяш темлымашат лийын, но кызытеш тыгай шонымаш уке. Шке жапыштыже, 25 ияш улмем годым, самырык лийынам гынат, ты должностьыш, чыла сай лиеш манын, сугыньлен темлымыжлан Михаил Зиновьевич Васютинлан тауштем. Тудым Марий Эл Радион коллектившын, шкемынат кресачажлан шотлена.
Радиом колыштшо йолташна-шамычланат кугу таум ыштыман. Ме нуным кеч эфирыште, кеч концертлаште тӱрлӧ пӧлек дене куандараш тыршена. Нунын кумылышт нимучашдыме поро. Пӧлеклан радиостанцийыш толыт гын, нигунам яра огыт пуро: тортым, когыльым, поҥгым, олмам… кондат. Пареҥгымат мешак дене оптен колтен кертыт. Звенигово вел гыч колым эре пыштен колтат, эсогыл кажне вӱдшылан посна возен пыштат. Пеш кугу тау нунылан. Шукерте огыл ик колыштшынан йыҥгыржат куандарыш: сулен налме канышыш лекмеке, мый шке илышыштем тендан радиодам почынам, мане. Тек Марий Эл Радиом эше утларак еҥ шкаланже почеш.
Светлана Носова
Снимкылаште: Марий Эл Радион икоян коллективше
