Йошкар-Ола кумдыкышто Изи Какшан эҥерын йогынжым эрыктен виктарыме паша умбакыже шуйна.
Тиде сомыл «Вӱд ташлыме да вӱдлан кӧра моло эҥгек воздействий деч аралалтмаш да гидротехнический сооружений-влакын лӱдыкшыдымылыкышт» федерал проект дене келшышын шукталтеш. Шукерте огыл ты пашан кузе вораҥмыжым Марий Элын пӱртӱс поянлык, экологий да йырым-йырысе средам аралыме министрже Эдуард Щекурин да Вӱд ресурс федерал агентствын Верхне-Волжский БВУ-жын Марий Элыште Вӱд ресурс пӧлкажым вуйлатыше Татьяна Фоминых верыш лектын акленыт. Мероприятийыш Москва, Озаҥ олаласе, республикысе журналист-влак, пашам шуктышо подрядный организацийын, ола администрацийын еҥыштат ушненыт.
Изи Какшан эҥер рӱдола гоч йоген эрта да кол озанлык вӱд объектлан шотлалтеш. Вӱдшӧ озанлык-быт кӱлешлан, пожар ваштареш кучедалме да каныме амал денат кучылталтеш. Эҥерын кӱшыл йогынышкыжо ялозанлыклан кучылтмо мланде кумдык гыч йоген кайыше лавыран вӱдат пура.
Шошым эҥерыште вӱд эре нӧлталалтеш. Тидлан кӧра Йошкар-Олаште, Медведево районышто эҥер йогынын лапка верласе кумдыклаште вӱд ташла. Кӱртньыгорно насыпьын чаракшылан, йогынын лавыраҥмыжлан да тор погынымылан, тӱрлӧ кушкыл кушмылан кӧра Ширяйково микрорайонысо вич уремыште пӧрт-влак вӱдыш каят. Тыгак эҥерын пурла серыштыже канализацийын биологический эрыктыше системыже, Йошкар-Оласе «Водоканал» МУП-ын йӱаш йӧрышӧ вӱдшым тулышо станцийже вӱдыш логалыт. А ты станций гоч олан Заречный ужашыштыже илыше калыклан вӱд толеш. Чыла тидым шотыш налын, 2025 ийыште эҥерын йогынжым эрыктен виктарыме пашам тӱҥалме.
«Мутлан, кодшо ийын эҥер вӱдлан ласкан йогаш мешайыше йӧралтше пушеҥге-влакым кораҥдыме, тыгак пундашыжым келгемдыме. Тений идалык тӱҥалтыште ты соылым умбакыже шуйымо. Январь гыч 1,1 километр кужытышто ты пашам шуктымо. 337 метр кужытышто йогыным виктарыме. Колын мӧртньым кышкыме жаплан веле ты пашам чарыме лийын», – палдарен Татьяна Фоминых.
Кызыт тӱҥ паша Изи Какшан серыште верланыше Пӱнчер ото кумдыкышто, плотина деч ӱлнӧ вораҥеш. Подрядный организаций, «ГидроТехСпецСтрой» ООО, тидлан кугу техникым кучылтеш. Пундаш гыч лукмо торжым, йошкыным эҥерын тошто йогын лийме верышке оптат. А тидлан лопка пучым кучылтыт.
Чыла пашам 2028 ийыште мучашлышаш улыт. Тидлан 161 миллион теҥге федерал окса ойыралтеш. Тӱрысшӧ эҥерым 7,56 километр кужытышто эрыктышаш улыт. Ончылгоч шотлен лукмо почеш, проект мучашлалтмеке, вӱд ташлыме деч 2,5 тӱжем еҥ орланаш огеш тӱҥал.
«Тӱҥ задачына – оласе калыклан вӱдшор годым лӱдыкшӧ лийын кертмым кораҥдаш. Паша сайынрак вораҥже манын, подрядчик ешартыш земснарядым, вӱдыштӧ ыштен кертше экскаваторым кучылтеш. Вӱд ресурс федерал агентствын полшымыж дене Марий Элыште 2017-2019 ийлаште эҥер пундашым чылаже 15 километр кужытышто эрыктыме да 410,2 тӱжем кубический метр йошкыным лукмо. 12 тӱжем еҥын илыме условийжым саемден кертме, — палемден Эдуард Щекурин.
Тиде вашлиймашке лектын коштмо годым плотина воктенысе эҥер йогынышто вӱдчача пеледышым ужым. Москва гыч толшо журналист-шамыч тидлан пеш ӧрыныт ыле. Тугеже Изи Какшан вӱдна яндар да ончыкыжым эшеат яндаррак лиеш.
Светлана Носова
Светлана Носован фотожо.
