Яндексын нейросетьше-влак марий йылмым тунем шуктеныт: ынде тудо марла ойлымым умыла, текстыш савыра да вес йылмышкат кусара.
Тиде технологийын презентацийже эртыше кечылаште Марий Эллан 105 ийым палемдыме кышкарыште Йылмым, литературым да историйым шымлыше В.М.Васильев лӱмеш марий институтышто лийын.
Тиде кумдан палыме «Яндекс» компаний деч марла каласыме ойым (йӱкым) текстыш савырыме да текстым йӱкаҥдыме технологий.
Презентацийын модераторжо – институтын научный пашаеҥже Андрей Чемышев. Лач тудын кыртмен пижмыжлан кӧра марий йылмына интернет кумдыкышто эше ик ошкылым ончыко ыштен. Тымарте интернет дене пайдаланыше-влаклан марла гыч рушлаш печатлыме текстым гына кусараш йӧн лийын гын, ынде тушто марий йылме дене йӱкын каласымат рушла текстыш кусаралтеш. Мутлан, ик еҥ рушла каласа, а весе – марла гын, вашмутланымаш годым приложений ой-влакым кӱлеш йылмыш кусара да йӱкаҥда.
Марий Элым вуйлатыше Юрий Зайцев «Яндекс» компанийын регион дене вашкыл шотышто директоржо Антон Москаленков да кугыжаныш орган-влак дене пашам ыштыме шотышто директоржо Александр Болховитянов дене вашлиймаш годым мемнан кундемлан тӱвырам аралыме да тудым вияҥдымаште тиде проектын кӱлешлыкшым палемден каласен.
«Ынде марий йылмынам умылышо да тудлан вашештен кертше сервис-влак улыт. Нуно йылмым арален толаш кугу йӧным ыштат. Тыгай проект-влак – цифран курымышто марий йылмым вияҥдымашке куатле надыр. Мемнан республиклан 105 ияш лӱмгечыжлан моткоч кӱлешан пӧлек», – каласен регионым вуйлатыше.
МарНИИЯЛИ-н директоржо Людмила Григорьеван палемдымыж почеш, тыгай лектышыш шуаш манын, партнёр-влак да Марий Эл правительстве, республикын Тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министерствыж дене 2016 ий гычак моткоч кугу паша ышталтын. «Марий Эл кугыжаныш национальный политике» программылан, Российысе марий-влакын федеральный калыкле-тӱвыра автономийыштлан да мемнан институтын научный пашаеҥже-влаклан, Марий кугыжаныш университетысе коллегына-шамычлан, студент-практикант, Марий тӱвыра рӱдерын пашаеҥже да тыгак волонтёр ден журналист-влаклан кугу тау. Кеч-могай йылмым цифраҥдымаште ты технологийын кӱлешлыкше кугу. Таче пиалан улына, молан манаш гын айдемын ойлымыжо марла текстыш савырна да мӧҥгешла, ме эн ончыч ужына. Тиде технологий мыланна шочмо
марий йылмына дене йылмынам йӧршеш палыдыме еҥ дене руш йылме гоч марла мутланаш йӧным ышта. Ончыкыжым тудым научный, тӱвыра дене кылдалтше мероприятийлаште, театрлаште кучылташ палемдыме», – каласен тудо.
Антон Москаленковын мутшо почеш, марий йылмылан ты технологийым вияҥдыме паша тудым «Яндекс.Переводчик» сервисыш ешарыме тат гыч тӱҥалын. Кызытлан тиде сервис Россий Федерацийысе калык-влакын 15 йылмыштлан тыгай йӧным ыштен. «Ты технологий марий йылмын моло йылмыла дене вашкылым пеҥгыдемдаш полша. Но, мыйын шонымаште, кеч-могай йылме тунам вияҥеш, кунам тудын дене кажне кечын мутланат. Ончыкыжым нуно эшеат шуко лийыт манын ӱшанена», – каласен Антон Москаленков. Александр Болховитянов ешарен: Россий Федерацийысе калык-влакын йылмыштым аралыме дене кылдалтше проектым «Яндекс» компаний Российысе Калык-влакын пӧртышт да Национальность паша шотышто федеральный агентстве полшымо дене илышыш пурта. Марий йылмым интернет кумдыкышто вияҥдыме шотышто тудын тӱҥ партнёржо – МарНИИЯЛИ.
«Йылме дене кылдалтше проектна калык-влаклан кызытсе технологий тӱняште жаплан келшышын вияҥаш, йылмым арален кодаш виктаралтын. «Яндекс.Переводчик» сервисыш марий йылме (олымарий да курыкмарий) ик эн ончыч, 2016 ийыште, ушнен. Тымарте марла текстым руш але англичан йылмыла полшымо дене вес йылмылаш кусараш йӧн лийын. Кызыт ынде тушто йӱкын марла ойлымым текстыш савыраш да текстым йӱкаҥдаш лиеш. Лектыш, чынжымак ӧрыктарен куандара: каласыме ойым текстыш 95 процентлан чын кусара, а текстым 85 процентлан йоҥылыш деч посна йӱкаҥда. Тымарте тыгай йӧн ныл – татар, башкир, чуваш да удмурт – йылмылан гына лийын, марий йылме – визымше», – каласен Александр Болховитянов. Кызыт марий йылмым кучылтмо Яндексын сервисшылан 11 тӱжем утла еҥ эҥерта. «Ончыкыжым тиде чот кугемеш манын ӱшаныме шуэш. Аудиторий мыняр кугу, мыланна шке продуктнан качествыжым саемдаш тунар йӧн лиеш», – каласен тудо.
Марий йылмым вияҥдаш жаплан келшыше технологийын кӱлешлыкше шотышто Марий Элын цифр вияҥмаш министрже Венедикт Суворов, республикын тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Николай Любимов, М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын директоржо Эрик Юзыкайн, «Марий Эл» газетын тӱҥ редакторжо Светлана Пехметова палемденыт да ты проектым илышыш пуртымаште тыршыше-влаклан тауштен ойленыт. Николай Любимов «Яндекс» компаний гыч партнёр-влаклан министерствын Чап грамотшым, Марий тӱвыра рӱдерын методистше Максим Александровлан тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын Тауштымашыжым кучыктен.
Г.Кожевникова
Д.Речкинын фотожо
