Марий Элын Кугыжаныш Погынжо СВО участник-влаклан у льготым пеҥгыдемден, омбудсменын докладшым колыштын да кум районым округыш савырен.
Кугыжаныш Погынын латвизымше сессийжын кокымшо заседанийыштыже парламентарий-шамыч 26 йодышым онченыт.
2025 ийыште шуктымо паша нерген докладым Марий Элыште Айдемын праваж шотышто уполномоченный Фанис Мухаметгалиев ыштен. Документыште пробаций йодышлан пӧлеклалтше посна параграф икымше гана лийын. Омбудсменлан чылаже 562 йодмаш пурен, тышечын 295-ше (53%) СВО участник-влакын да нунын ешыштын праваштым аралыме дене кылдалтын.
Уполномоченный пелен пашам ыштыше мер полышкалыше-влак ден Молодёжный совет граждан-шамычлан 59 приёмым эртареныт, тыгодым 176 еҥлан права велым полшеныт. Прокуратурын полшымыж дене 27 вуйшиймаш почеш 34 еҥын праважым пӧртылтымӧ. Пашам иктешлыме почеш кучем орган-влаклан 26 темлымашым ямдылыме.
Тиде кечынак депутат-влак СВО участник-шамыч ден нунын ешыштлан илыме верым чоҥаш да олмыкташ чодырам пел ак дене налаш правам пуышо законым приниматленыт.
Тулык йоча-шамычлан илыме верым ойырымо нерген законыш вашталтышым пуртымо: пачерым эн ончыч налаш правам СВО-што участвоватлыше-влаклан пуымо.
Кугыжаныш служащий да судья-влак нерген республикысе законым федеральный законодательствылан келыштарыме, муниципал служащий-шамычлан (вуйлатыше ден сайлыме депутат-влак деч молыжлан) доход шотышто уверым пуымо радам нерген у законым пеҥгыдемдыме.
Бюджет процессыш да налог тӧрлымашке вашталтышлам пуртымо. Верысе бюджет-влаклан субсидийым ойырымо, регионысо бюджет средствам казначействе велым обслуживатлыме радамым, тыгак Финанс министерствылан бюджет оксам эскерыме шотышто полномочийым пеҥгыдемдыме. Республикын законжо гыч модмо бизнеслан налог нерген положенийым (2026 ий 1 январь гыч тудым федерал кӱкшытыш кусарыме) да боевой действийын ветеранжылан транспорт налог шотышто льготым (Россий Федерацийын Налог кодексше нине еҥым транспорт налогым тӱлымӧ деч тичмашнек утарен) тӱрыснек кораҥдыме.
Дизайн, IТ да калык кидпаша аланыште амалкалче-влаклан полшымо шот дене «Креативный (усталык) индустрийым вияҥдыме нерген» у законым приниматлыме.
Административный правам пудыртымо нерген протоколым ыштен кертше еҥ-влакын радамыштым кумдаҥдыме.
Образований аланыште южо законодательный актышке технический шотан вашталтыш-влакым пуртымо, нуно верысе школ ден йочасад-влаклан субвенцийым шотлымо формулышто показатель-шамычым радамлыме, кокла профессионал образованийым пуышо тӧнежын студентше-влакым тӱшкагудыш илаш пуртымо радамым пеҥгыдемдыме дене кылдалтыныт.
Сонар да сонарлыме поянлыкым аралыме аланыште отношенийым тӧремдыме нерген законыш пуртымо вашталтыш дене келшышын, ынде сонарлаш шонымо нерген йодмашым сезон тӱҥалме деч 14 кече ончыч налаш тӱҥалыт.
Тыгак Кужэҥер, Курыкмарий да Юрино муниципал район-влакым муниципал округыш закон почеш савырыме.
Парламентарий-влак мировой судья-шамычым пеҥгыдемденыт: Йошкар-Оласе судебный районын 3-шо №-ан судебный участкышкыже – Илья Ивановым, 11-ше №-ан участкышкыже – Екатерина Светлаковам, 14-ше №-ан участкышкыже – Константин Никитиным, Волжский судебный районын 16-шо №-ан судебный участкышкыже – Зульфат Ахмадшиным. Отставкыште лийше мировой судья Игорь Пестовым Медведево судебный районын 30-шо №-ан судебный участкышкыже мировой судьян пашажым шукташ шогалтыме нерген пунчалым лукмо.
Депутат-шамыч тыгак Марий Элын Кугыжаныш шотлымо палатыштыже кугыжаныш должностьлам алмаштыше еҥ-влаклан премийым, отпуск жаплан ик гана тӱлыман выплате ден материальный полышым ойырымо радам нерген пунчалыш вашталтышым пуртеныт, Науко, образований да молодёжный политике шотышто комитет нерген положенийым шотыш конденыт – Марий Эл правительстве пеленысе Ийготыш шудымо-влакын пашашт да нунын праваштым аралыме шотышто комиссий дене кылдалтше йодышлам ончаш ӱшаненыт.
Маргарита ИВАНОВА.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын пресс-службыжын фотожо.
