17-23 ноябрь – Микробын антибиотикым чытымыж ваштареш кучедалме арня.
Тазалыкым аралыме тӱнямбал организацийын генеральный директоржо Тедрос Аданом Гебреисус каласен: «Микробын эмым чытен кертмыже медицинын пытартыш шӱдӧ ийыште шумо кӱкшытшым йӧршешлан пытарен кертеш».
Тидым шотыш налын, Марий Элыште 2025-2030 ий-влаклан Микробын антибиотикым чытымыж ваштареш кучедалме стратегийым илышыш пурташ пунчалме.
Ситыдымашын ик эн тӱҥ амалже айдемын шкем шке эмлымыж дене чак кылдалтын. Шагал огыл пациент эсогыл изиш кылмен черланымыж годым бактерий ваштареш палемдалтше препарат дене пайдалана. Вирусым пытараш кӱлмӧ годым чӱчкыдынжӧ антибиотикым кучылтеш, дозировко ден эмым йӱмӧ жапым шотыш огеш нал…
Шкемшижмаш саеммеке, шукынжо препаратым кечеш 2-4 гана огыл, а 1 гана веле йӱаш тӱҥалына але эмлалтмым йӧршын чарнена. Чыла тиде организмыш логалше антибиотикын куатшым иземда, да кодшо микроорганизм-влак умбакыже илаш тӱҥалмышт деч посна эше эмым чытен кертше лийыт.
Микроб ваштареш палемдалтше препарат полшыжо манын:
- шкем шке эмлаш огеш кӱл;
- антибиотик дене врачын палемдымыж почеш гына эмлалтман;
- эмлалтме радамым (кечеш мыняр гана йӱаш але уколым ышташ да мыняр жап эмлалташ кӱлмым, дозым) шуктыман;
- шке препаратым вес еҥлан пуыман огыл.
Тазалыкым аралыме тӱнямбал организаций инфекций деч аралалтме эн сай йӧнлан вакцинопрофилактикым шотла. А тӱнямбалысе чыла шанчызе тудым айдеме тукымын эн кугу сеҥымашыж семын акла.
Инфекций деч аралалтме моло йӧнат улыт. Нунын кокла гыч кидым мушмо да антисептик дене обработатлыме, кокырымо да тӱрвычмӧ годым умшам петырыме але маскым чийыме, лӱдыкшыдымӧ вӱд ден продуктым йӱмӧ-кочмо, сексыште аралалтме, черланыме годым дистанцийым кучымо гай мере-влакым шукташ гын, илыш палынак куштылемеш.
Антибиотик дене кунам эмлалтман? Тиде препарат бактерийым пытараш палемдалтын. А бактериян инфекцийын авалтымыжым теве мо палдара:
— капкыл температур 38 градус марте да тылечат шукылан кӱза, 3 кече гычат огеш воло;
— организмын аяргымыж годым куат пыта, омо шуэш, пӱжалтара, вуй, йыжыҥ да чогашыл корштат;
— шӱйшӧ йога;
— анализ вӱрыштӧ вашталтышым ончыкта: лейкоцит шукемеш, СОЭ кугемеш;
— шкемшижмаш саемме деч вара угыч начарештеш.
Организмыште бактериян инфекций уке, но айдеме антибиотикым йӱэш гын, мо лиеш?
- Черланымым рашемдыме жап йомеш, тидлан кӧра организмлан кугу зиян лийын кертеш.
- Келшыдымын эмлалташ тӱҥалме.
- Врачын палемдымыж деч посна йӱмӧ препарат организмым эшеат луштарен сеҥа.
- Микроорганизм-влак антибиотикым чытыше лийыт.
Ирина ИВАНОВА,
Тазалык аралтыш министерствын клинический микробиологий да антимикробный резистентность шотышто штат деч ӧрдыжысӧ тӱҥ специалистше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
