Йошкар-Олаште Историй да археологий тоштерыште «Пагыт ошкыл» («Код эпох») выставке почылтын.
Экспозиций республикнан кумло ияш илышыжлан (1990-2024 ийла) пӧлеклалтын. Тиде пагытыште кундемнан да Йошкар-Олан социальный, политике, экономике да тӱвыра илышыштышт кугу вашталтыш-влак лийыныт. Выставкыште тидым чылажымат тыглай цифр дене гына палемден кодымо огыл, а еҥ-влакын историйышт, нунын тыршымышт гоч ончыктымо, вет кундемнан могай лийшашыжым лач нуно палемденыт.
Ончерым вич йыжыҥлан (кумдыклан) шелме, кажныже посна ийласе ойыртемым рашемда:
«Шаланыме ошкыл» (1990-1995) – политике да социальный могырым илыш вашталтме, ожнысо койыш шаланыме да у корным кычалме пагыт.
«Угыч ылыжме ошкыл» (1995-2000) – у экономике вашталтышлан тунемын шумо пагыт.
«Пеҥгыдемме ошкыл» (2000-2009) – кугыжаныш, экономике да мер келшымаш пеҥгыдемме, у илыш ойыртем негызлалтме пагыт.
«Вашталтме ошкыл» (2010-2017) – уэмме, технологий могырым ончыко кайыме да культур поянлыкым у семын ончымо пагыт.
«Чынлык ошкыл» (2018-2024) – тачысе саманым ончымаш, цифран транцформаций, регионын ончыкылыкшым палемдымаште самырык тукымын верже.
Экспозицийыште йошкар шӱртӧ семын тӱрлӧ тукымын икте-весе дене мутланымашыже эрта: выставкыш мийыше-влак, эртышым шергалын, ончыкылык корным рашемдат.
Выставкын ик ойыртемже – тӱрлӧ жапысе экспонат-влакым ончаш да кид дене тӱкаш лиеш. Тушто посна еҥ дене лийше да возен кодымо историйым монофонышто колышташ, архив материал-влакым сенсор ӱстембалне «лаштыклаш» да эртыше ийлаште мо лиймым экраныште ужаш йӧн пуалтын. Кумылан-влак икмыняр ий ончычсо шовычым пидын, «Монополий» але тӱрлӧ видео да компьтер модыш дене модын, тунамсе журнал-влакым ончен да шке ача-авалан тыланымашым возен кертыныт. 1990-2000 ийлаште тӱрлӧ ситуацийыш логалме годым те кызыт мом ыштеда ыле? Тидым пален налаш тест полша.
Выставкым начарын ужшо да сокыр-влакланат келыштарыме.
«Код эпох» выставкым республикысе тоштер инфраструктурым уэмдымаште кӱлешан ошкыллан шотлыман. «Еш» национальый проект да партнёр-влакын полшымышт дене тоштер тӱрлӧ тукымлан эртен толмо корным ончыкташ гына огыл, а тудым кажне тукымлан «чонаным», кидшӱм дене шижаш да умылаш лийшым ышташ йӧным муын», – палемден Т.Евсеев лӱмеш национальный тоштер вуйлатыше Ирина Якаева.
Алевтина БАЙКОВА
Михаил Скобелевын фотожо
