Медеведево район Имэҥер ялыште шочын-кушшо Муза Владимировна Окунева сулен налме канышыш лекмеш штукатур-малярлан тыршен.
Кугу ешыште
Куд шочшан ешыште Муза нылымше йоча лийын. Изинекак чолга да чулым кушкын, тудлан сурткӧргысӧ чыла гаяк пашам ышташыже пернен. Аважланат, изажын ӱдыржыланат фермыш полшаш коштын, тидланак кӧра, кушкын шумеке, доярке лияш шонен. Руэм кыдалаш школышто кандаш классым пытарымеке, Йошкар-Оласе 8-ше №-ан Строительно-промышленный училищыш тунемаш пурен.
– Ялна гыч кум йолташ ӱдыр ургызо лийнена ыле, но тӱшкагудо укелан кӧра штукатур-маляр профессийым налаш шонен пыштенна. Тудо жапыште олаш пешыжак чӱчкыдын кудалыштын огынал, мӱндыр чучын, – шарналта йоча пагытшым Муза Владимировна. – Кок ий тунеммеке, вигак «Маригражданстрой» чоҥышо обществыште пашам ышташ тӱҥалынам. Икымше объектем Йошкар-Оласе йолчием фабрикын пашаеҥже-влакын пачерышт лийын.
Цемент да чия пуш келшен
Самырык специалистлан паша икымше кече гычак келшен, да Муза Окунева 38 ий йӧратыме сомылжым шуктен. Тынар ий жапыште тудо оласе тӱрлӧ объектым: рестораным, пачерым, офисым, черкым да шуко молымат – олмыктымаште тыршен. Пашам чаткан да моштен шуктымыжлан шуко гана Чап грамот дене палемдалтын, а эн кугу наградыжлан «Российын почётан строительже» медальым шотла, тудым 2012 ийыште кучыктеныт.
Штукатур-малярын пашаже куштылгыжак огыл, изирак капкылан ялысе ӱдырлан йӱштӧ-шокшымат, йӱран да мардежан игечымат чыташыже пернен. Но писын тарванылмыж дене ӱшанен пуымо кеч-могай сомылымат тудо чаткан да жапыштыже шуктен.
– Паша келшен, да цементым тич оптыман ведражат нелын чучын огыл, чия пушыжат нерым чыгылтымым чарнен. Мочол пачерым олмыкташ логалын?! Паша деч вара эше родо-тукым, палыме-шамычын йодмышт почеш тидымак ыштыме, – чонжым почеш Муза Владимировна. – Ешан лиймеке, шкенан пачерымат ик гана веле огыл штукатуритлыме, чиялтыме, обойым пижыктыме – чыла пашам шкеак шуктенна.
2014 ийыште сулен налме канышыш лекмеке, Муза Владимировна яра шинчен ок турко: кызыт оласе ик организацийыште арулыкым эскера, а кеҥежым сад-пакчаштыже тырша. Яра жапыште йодмо почеш пачерым олмыкташ полша, вет пашалан чыла ӱзгаржат шуко, кычал-сӧрвален коштман огыл.
Пырля илаш сайрак
Муза Владимировна ден Валерий Эдуардович пелашыже ӱдыр ден эргым ончен куштеныт, йол ӱмбаке шогалтеныт. Чаманаш кодеш, 28 ий пырля илымеке, шучко черлан кӧра 2008 ийыште суртозан ӱмыржӧ кӱрылтын. Уныкаже-влакым ончен, ӱдырамаш вий-куатым налеш.
– Кокымшо пелашем Геннадий Куклин дене ынде 15 ий пырля улына. Самырыкна годым кок еш келшен иленна, икте-весе деке унала коштынна. А вара кажныже шке пӱрымашна дене иленна. 2011 ий 19 декабрьыште Геннадий мыйын телефонышкем йыҥгыртен да шке илышыж нерген каласкален, ватыж деч посна кодмыжлан ойгырен. Ойганыше кок шӱм тиддеч вара чӱчкыдынрак мутланаш, вашлияш, а икмыняр жап гыч пырля илаш тӱҥалынна, – ойла ваштарешем шинчыше поро кумылан ӱдырамаш.
Туге шол, йӧраташ нимогай ийгот чаракым ок ыште. Тӱҥжӧ – воктен улшо еҥ тыйым умылен моштыжо, аклыже, чаманыже да йӧратыже. Тидын шотышто Муза Владимировнат тыгак ойла: «Ӱмыргорнынам ме шкеак чоҥена, тудо могай лийшаш мемнан дене кылдалтын. Ойгылан вуйым сакыде, илышлан куанен илыман. Виян мардежымат шкет пушеҥгылан чытен лекташ нелырак, айдемынат илышыштыже тыгак».
Чылт йомакыш логалат
Муза Владимировна ден Геннадий Михайлович ола воктенысе сад-пакчаште кеч-могай сомылым пырля шуктат. Шошо гыч шыже марте, пакчаште чыла кораҥдымешке, туштак илат. Паша деч ярсымекат, шканышт тӱрлӧ сомылым шонен муыт. Мутлан, цемент вартыш гыч тӱрлӧ фигуркым ыштылыт да сад участкыштым сӧрастарат. Туштыжо таве, мардежвакш, полат, вольык вӱта улыт, кудывечыштышт «мераҥ» автомашина дене, а «пире» велосипед дене кудалыштыт, «тага» шудым кочкеш, «имне» дене пӧръеҥ кая, «мотор ӱдыр» пеледышым кучен шога… Садышкышт пурен шогалмеке, товатат, йомак тӱняш логалметла чучеш.
– Тыгай паша чоным куандара, – маныт нуно.
Муза
Ешыште нылымше икшыве шочмеке, ойыртемалтше лӱмым тудлан аваже пуэн.
– Лӱмым возыкташ кайымыж годым уремыште руш йылмым туныктышо Муза Павловнам вашлийын да лӱмешыже мылам тыгай лӱмым пуэн, – рашемдыш чолга ӱдырамаш.
– 2010 ийыште пелашем поген пыштымеке, илаш нимогай кумыл лийын огыл. Шкетын кодмеке, идалык наре жап гыч Музалан йыҥгыртенам. Тудын дене мутланымеке, самырык годсо гаяк поро шинчаончалтышыжым ужмеке, кумылем нӧлталтын, ончылнем илыш вес семын почылтын. Чынжымак, тудо – мыйын музам! Пырля лиймеке, гитарымат шокташ, мурымат мураш кумыл лектын, – чонжым почеш Геннадий Михайлович.
Теве тыгайрак мемнан тачысе геройна – пашам йӧратыше, ончыко волгыдо ӱшан дене ончышо да чон йодмо сомылжо дене весымат куандарыше, пелашыжлан илыш вийым пӧртылтышӧ.
Эртыше пайрем, Чоҥышын кечыж, дене Муза Владимировнам да ты аланыште тыршыше-влакым шокшын саламлена.
АЛЕВТИНА БАЙКОВА
М.Окуневан альбомжо гыч налме
