М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрын шындыме «Палантай» спектакль-концертыште Мирослав Арсланов мастарын муралтымыж дене калыкым чотак куандарен.
Пошкырт кундем Калтаса район Амчемучаш ялыште шочын-кушшо рвезе дене мутланымашым тыландат лудаш темлена.
– Мирослав, кугу сценыште икымше рольым модмет дене саламлем. Пеш сайын келыштаренат, виян йӱкет дене ӱшандарышын мурымет дене м чот ӧрыктаренат… Тиде роль кузерак пуалтын?
– Ӱмаште идалык мучаште театрыш сценын машинистшылан толынам. Тунам шке пашам деч молыжо шотышто шоналтенат омыл. Икымше гана «Салика» спектакльыште тӱшка сценыш лекташ ӱжыныт ыле. Тургыжланенам, но шӱм-чонем моткочак йывыртен. Пеш келшен. Тиддеч вара У ий концертын программышкыже у мурем дене пуртеныт. Тудым икымше гана кугу сценыште йоҥгалтарымылан йӧратыме ӱдыремат чот куанен ыле, вет муремжат тудланак пӧлеклалтын.
«Палантай» спектакльыште туныктышо, хорын солистше Александр Янаевын рольжым мылам ӱшанымылан тӱҥалтыште моткочак ӧрынам ыле. Пьесым лудмашке икымше гана мийымеке, режиссёр Роман Юрьевич Алексеев листокеш печатлен лукмо текстым кидышкем кучыктен да «саламлем икымше роль дене» манын. «Але вара мый тидым чыла тунемын шуктем? Але вара мый тиде рольым модын сеҥем?» – ушыштем моткоч шуко йодыш трукышто шочын да тӱрлым шонкаленам. Но нимом утым ойлыде, «тыршаш тӱҥалам» манынам. Текст кужу огыл, а мурыжо – шукак. Тунемым. Калыкнан лӱмлӧ эргыжын илышыж дене кылдалтше постановкым кок ганажат ончышо-влакын шокшын вашлиймышт чоным куандарен, шерге пӧлек дечат шергын чучын. Садлан вес ганат рольым модаш кумылем уло.
– Такшым сценыште мастарлыкым ончыкташ тылат у огыл. Тый вет «Эреҥер» ансамбльын участникше лийынат…
– Туге, Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыште икымше курс гычак «Тулгайык» ансамбльыште мураш тӱҥалынам. Туштак калык мурым профессионально йоҥгалтараш туныктеныт. А нылымше курсышто Маргосфилармоний пеленысе «Эреҥер» ансамбльыш коштынам. Ятыр концертыште, тӱрлӧ мероприятийыште мастарлыкым ончыктымо. Клледжым пытарымек, дипломым налме деч вара икмыняр жап пашам ыштымеке, тушечын каенам. Варажым идалык наре тӱрлӧ пашаште тыршенам, но чонем усталык аланышкак ӱжын: тыге мый марий драмтеатрыш логалынам.
– Пошкырт кундем гыч Марий Элыш тунемаш толаш кӧ темлен?
– Авамын корныж дене толынам. Эртыше курымын 90-ше ийлаштыже тудат тиде колледжыш тунемаш пурен ыле, но тӱрлӧ амаллан кӧра пытарен кертын огыл. Жап эртымеке, тидым авам мылам ойлен да шонымашыжым шукташ темлен. Тунемаш моткоч келшен, студент пагыт оҥайын эртен.
– Театрын кугу ешыже тыйым кузе вашлийын?
– Шокшын вашлийыныт, самырык артист-влак дене пырля кужу жап пашам ыштыше лӱмлӧ аксакал-влакын ой-каҥашыштым колыштам, темлымашыштым шотыш налам. Нунын дене ик сценыште мастарлыкым ончыкташ – кугу куан, а мыланем ӱшанымышт вий-куатым пуйто ешара.
– Мирослав, гармоньым кӧ деч шокташ тунемынат?
– Тукымыштына ачамынат, авамынат могырышт гыч чылан гаяк гармоньым шоктен моштат. Ачамын шокталтымыж почеш авам мурен, куштен. Нуным ончен, очыни, мыят тыгаяк шӱлышан кушкынам. Авамын ойлымыж почеш, эше кок ияшем годымак, умшам дене тӱрлӧ семым луктын, модын куржталыштынам.
Гармоньым латик ияш шокташ тунемынам. Тиде пагыт мылам пеш неле лийын: ныл операцийым чытен лектынам. Чонем баян сем дене лыпландаренам, эн ончычак Калтаса вел куштымо семым луктынам. Варажым эркын-эркын тӱрлӧ семым тунемынам. Колледжыште гармоньым ното почеш шокташ тунемынам. Но мылам весым колыштын тунемаш сайракла чучеш.
– Икымше гармонетым шкеак налынат?
– Авам ӱмаште пӧлеклен. Сандене ты семӱзгар мылам моткочак лишыл да шерге.
– Тыйын репертуарет кугу?
– «Аваем, ачаем», «Улат пеленем», «Шошо толмым шижтара», «Йӧратымаш» мурем-влак кокла гыч пытартышыже мылам поснак чот келша. Мурылан мутым йӧратыме ӱдырем возен, а семжым шке келыштаренам. Ончыкыжым икмыняр мурым ямдылен шукташ шонем. Марий театрыште пашам ыштыме усталык шӱлышым чоныштем ылыжтен, садлан репертуарым пойдараш тыршыманак.
– Калыкыште манмыла, пу паҥга гыч ыштыме машинам ошмаште шӱкен модмет годым кӧ лияш шоненат? Могайрак йоча кушкынат?
– Изи годым ме, йоча-влак, ялысе клубыш куржталаш йӧратенна. Туштак ӱчашен-ӱчашен тывырдыкым кушташ тунемынна. Артист лийме шонымаш ушышкат пурен огыл. Индешымше класс деч вара Нефтекамск оласе колледжыште электромонтажниклан тунемын лектынам. Но, дипломан лиймеке, садак тӱвыра аланыш чонем шупшын, да эшежым авамын йодмыжым шуктен, Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш тунемаш пуренам.
– Ончыкыжым шкендым кушто ужат?
– Сценыштак, артист-вокалист семын. Садлан артист мастарлыкым ончыкыжым эркын погыман, шонем. Муро дене илем, муро дене шӱлем. Кеч-кушко каем гынат, ушышто тӱрлӧ сем, муро гыч корныла шарналтыт, коклан йӱкынат муралтен колтем. Яра шинчыме годымат кидышкем гармоньым налын, шокталтен муралтымем шуын колта. Тыгай кумыл театрыш пашаш толмеке поснак шижалташ тӱҥалын. Очыни, тыште южшак тыгай! Пӱртӱсым йӧратем, мланде деч вий-куатым налам.
– Мирослав, келшыме ӱдырет дене коктынат сымыктыш аланыште улыда…
– Тыге ме икте-весынан пашанам ончыкшымат сайынрак умылаш да палаш тӱҥалына, шонем. Театрыштына мужыр дене пашам ыштыше икмынярын улыт, садлан нунын деч примерым налман.
– Мирослав, йодышем-влаклан вашештыметлан моткоч кугу тау. Шонымашет шукталтше!
– Тау, тенданат чыла сай лийже.
Алевтина БАЙКОВА
Фотом еш альбом гыч налме
