Тиде ӱдырамаш нерген возаш пытартыш жапыште ик соцкылыште шке лаштыкыштыже вераҥдыме фотожо ден шонкалаш таратыше серымашыже-влак кумылым луктыныт.
Вет Ирина Янаева мом гына огеш ыште: почеламутым воза, сӱретла, кидпашалан уста, шке ешыжлан да еҥ-влакын йодмышт почеш киндым пышта, сортам ышта, шке сайтшым вӱда, мастарлык класс ден консультацийым эртара, пелашыж дене коктын кумылан-влакым вий верла ден тӱрлӧ кундемлашке коштыктат.
Ирина Морко поселкышто шочын-кушкын. 11 класс деч вара нигушкат тунемаш каен огыл, а районысо Санитарно-эпидемиологический станцийыш секретарь-машинисткылан пашаш пурен. 1993 ийыште марлан лектын, эргышт, икмыняр жап гыч ӱдырышт шочыныт. Икымше йочам ыштымекше, пелашыже нуным Йошкар-Олашке илаш конден.
– Ирина, тӱҥалтыште айста чонланда келшыше сомылда-влак нерген радамлынрак палдарена. Мутлан, сӱретлаш Те кунам тӱҥалында?
– Мый изиэм годымак сӱретлаш йӧратенам. Ончыч тиде тыглай йоча паша-шамыч лийыныт. Вараракше лишыл еҥ-влакын портретыштымат сӱретленам. Лӱмын нигуштат тунемын омыл гынат, лу ий утла ончыч шке моштымем семын масляный чия дене холстыш сӱретлаш тӱҥалынам. Пейзаж-влакат улыт, но утыжым шуко огыл. А пытартыш жапыште могай шонымашем шукталтше манын вученам, тудым сӱретлашке пыштенам. Тыге, мутлан, Паша дене ушнымеке, когыньнам сӱретленам. Тушто шкемым мӱшкыраным ончыктенам. Тиде мылам келшен, оҥайын чучын. Мут толмашеш ойлаш гын, ты шонымашем шукталтын – куд ияш Велес эргына кушкеш.
– А поэзий шӱлышда кунам лектын?
– Ныл корнан икымше почеламутым школышто тунеммем годым возенам. Тыгай кумылем чотшо икымше пелашемын ош тӱня дене чеверласымекше лектын. Тунам мый илыш нерген шонкалымашан почеламутым моткоч шуко серенам. Чоныштем, ушыштем мо ышталтмым нунын гоч кагазыш луктынам. Но мый рушла возенам.
– Эше авадан рецептше почеш киндым пышташ тӱҥалында. Тидлан кузе кумылаҥында?
– Мо шарнем, авам киндым эре пыштен. Тудым онченак, мыйынат ыштымем шуын. Тыге 2017 ийыште икымше гана авам деч кинде руашын шуктышыжым конденам. Тулеч вара тыглай кечын кочкаш, пайремла вашеш, корныш тарваныме годым кӱэштам. Омак ярсе гын веле кевытыште налына, а такшым эре шке пышташ тыршем.
– Авадан рецептше молын деч чот ойыртемалтше?
– Тӱҥ шотышто руашым чыланат ик семынак ямдылат, очыни. Но авамын рецептшын ойыртемже семын тушко сакыр олмеш мӱйым пыштымыжым шотлаш лиеш докан.
Шкеже пытартыш ийлаште киндым икмыняр тӱрлым кӱэштам. Южгунам уржа ложаш гыч гына, кунамже шыдаҥ ложаш гыч пыштем. Коклан уржа-шыдаҥ киндым ыштем. Тыгак руашыш кунжут, йытын, кечшудо, кавун нӧшмым ешараш йӧратем. Тыге «зерновой» манме кинде лиеш. Кӧн кумылжо уло гын, нуным тиде рецепт почеш киндым пышташ мастарлык классыште туныктем.
– Тыгак сортам ыштеда…
– Туге. Тиде паша чонемлан кызыт эн чот келша. А тышке толмо корнем кужу лийын. Икымше эргым дене декрет отпускышто улмем годым психологий, еҥ-влак дене вашкылым кузе ышташ кӱлмӧ, тӱня могай улмо, тушто мо да кузе ышталтме нерген моткоч шуко книгам лудынам. Нуно уло илышем вашталтеныт. Вет тылеч вара чыла тидын нерген келгынрак да кумданрак шонкалаш тӱҥалынам.
Икмыняр жап гыч пашашке лектынам. Ончычшо косметикым, ювелир ӱзгарым ужалыше кевытлаште тыршенам. Но кажныж гычат вашке каенам, молан манаш гын жапем арам эртарымемла чучын. Умбакыже имиджмейкер-стилистлан тунем лектынам. Тиде чонемлан утыжым лишыл лийын огылат, маникюр, педикюр мастерлан тунемынам да тиде пашам 20 ий шуктенам. 2021 ийыште Йошкар-Олаште шкешотан ӱдырамаш клубым чумыренам ыле. Тушто ме тургыжландарыше могай-гынат йодышым ойырен налынна да тудын нерген мутланенна, пайремым пырля эртаренна. Но вашке шижынам: тыштат мый пуйто шке верыштем омыл. Умыленам: мылам умбакыже каяш кӱлеш. Тыге икмыняр жап гыч кызытсе пашамым шукташ тӱҥалынам. Мый кеч-могай у сомылланат кокытеланыде пижам. Тӱҥалам да ыштем. Вес семын ом керт.
– Ешда дене ӱмаште Йошкар-Ола гыч ялыш илаш кусненда. Тыгай ошкылым ышташ мо таратен?
– Мылам оласе пачерыште шыгырын чучаш тӱҥалын. А кунам тыште, Медведево район Петриково ялыште, налме тиде пӧртыштына илаш да эркын-эркын ум чоҥаш тӱҥалынна, тунам каныш кечылаште, тыгак яра жап лекме семын тышке толеденна, да мылам пӱртӱс лоҥгаште лияш моткоч келшен. Кызыт кок пӧртыштыжат илена. Кеч кырча-марча сомылжо ден ыштышашыже эше шагал огыл. Ялыште южшак яндар, да шӱлашак куштылго. Лектын, шудым поген, емыж-саскалан, поҥгылан миен толын кертат. Кеч-могай пашам ыштыме годымат эрык шижалтеш. Сандене тышке илаш куснымыланна мый моткочак куаненам.
Любовь Камалетдинова
Соцкыл лаштык гыч налме фото
