Марий Элыште 26 октябрь гыч 1 ноябрь марте Инсульт ваштареш кучедалме арня эрта.
Тиде мероприятий 29 октябрьыште тӱнямбал кӱкшытыштӧ палемдалтше Инсульт ваштареш кучедалме кечылан пӧлеклалтын.
Мо тыгай инсульт? Вуйдорыкысо вӱргорнын чот локтылалтмыжым тыге маныт. Тиде процесс сутка утла шуйна, тыгодым вӱр коштмо паша пужлымылан кӧра вуйдорыкысо тканьын ужашыже пыта.
Инсульт кок тӱрлӧ: ишемический да геморрагический – лиеш. Икымше случайыште вуйдорыкысо ик вӱргорнышто вӱр коштмым чарна, мутлан, вӱрчуҥга петырнымылан кӧра. Кокымшо случай вӱрын вуйдорыкыш пурымыж дене кылдалтын – тыгай ситыдымаш вуйдорыкыш вӱрым кондыштарыше вӱргорнын пудешталтмыжлан кӧра лиеш.
Азапыш логалмым кузе палаш? Шӱргӧ кенета шӧрын кая, кид ден йол лушкат але тӱҥыт, вуй чот коршташ тӱҥалеш, мутым раш каласаш неле лиеш.
Тыгай годым мом ышташ? Жапым шуйкалыде, «вашкеполышым» ӱжыкташ; пӧрт але пачер омсам почаш; чыла физический нагрузкым кораҥдаш; йӧн уло гын, кроватьыш але вес вере возаш; 15-20 минут гыч куштылгын чучеш гынат, медик-влакым садак вучен шукташ.
Шотыш налза: инсульт лийме икымше 4,5 шагатыште эмлалташ тӱҥалаш гын, черын зиянжым иземдаш ӱшан кугу.
Инсульт деч аралалташ лиеш. Икымше йӧн – профилактике, тушко тыгай темлымаш-влак пурат:
- Гипертонийым эмлаш.
- Тамакым шупшмо, аракам утыждене йӱмӧ гай уда койыш деч кораҥдаш.
- Рационыш пайдале продуктым, поснак олмам, грильыште кӱктымӧ пакчасаскам, ковыштан салатым, шӧран кочкышым, емыж-саскам, пурташ. А теве чипсым, маргариным, тӱрлӧ когыльым, фастфудым кораҥаш.
- Ситышын тарванылаш.
- Капкыл нелытым нормыш кондаш.
- Атеросклероз да гиперхолестеринемий дене черланыме деч рацион гыч коя кочкышым кораҥдаш.
- Вӱрчуҥга чумыргымо деч аспириным йӱаш. Тиде препарат вӱр малыме деч полша, но тудым врач палемдышаш. Вӱрым сайынрак коштыктышашлан спорт дене заниматлалташ, диетым кучаш. Тромбоз лийме деч ужар чайым йӱаш, тунец кол ден вишньым кочкаш.
- Жапыштыже эмлалташ тӱҥалаш манын, вӱрысӧ сакырын кугытшым эскераш. Тидланже чын кочкаш да жапын-жапын анализым сдатлаш кӱлеш.
- Стресс деч аралалташ. Хронический эмоциональный стресс ишемий лийын кертме лӱдыкшым 7 пачаш кугемда. Тыгай ситыдымаш деч обстановкым чӱчкыдынрак вашталташ, канаш да лыпландарыше натуральный препаратым йӱаш темлалтеш.
Кокымшо йӧн шкем приступын кокымшо гана лийын кертмыж деч аралыме дене кылдалтын. Тудын задачыже-влак:
- Рецидив лийын кертме лӱдыкшым иземдаш, поснак – икымше приступ деч вара кум арня жапыште.
- Терапевтын але кардиологын эскерымышт почеш вӱргорно гипертензийым эмлаш.
- Эмым йӱаш. Инсульт деч антикоагулянт ден антиагрегантым палемдат.
- Операцийым ыштыкташ. Тудо вуйдорыкышто вӱр коштмо пашалан чаракым ыштыше амалым кораҥдаш полша.
Александр БОРОДИН,
Регионысо вӱргорно рӱдерын вуйлатышыже.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.
