Марий Элыште Кугыжаныш Думыш депутат-влакым сайлымашке кандидат-шамычым ойырымо йыжыҥ мучашлалтын, кампаний уто-сите деч посна эртен.
Тидын нерген Общественный палатын Мер эскерымаш штабшын республикысе журналист-влаклан эртарыме пресс-конференцийыштыже увертареныт. Мероприятийым штабын вуйлатышыже Евгений Кузнецов вӱден.
Кугыжаныш Думыш сайлымаш
ЦИК-ыш 11 партий документым пуэн. Нине кандидат-влакым регистрироватлыме, да республикысе калык сайлымаш кечылаште федеральный округ шотышто бюллетеньыште тынарак партийым ужеш.
Мемнан ик мандатан 27-ше №-ан сайлыме округыш 11 кандидатым темлыме, 10 регистрироватлыме.
– Шкенжым шке темлыше ик еҥ регистрироватлалташ ситыше кидпалым поген шуктен огыл. Тудо 5 августышто 18 шагат марте документым кондышаш ыле, но тидым ыштен огыл, да кандидат статусшым йомдарен, – рашемден Марий Элысе Сайлымаш комиссийын йыжыҥъеҥже Мария Микка. – Регистрироватлыме 10 кандидатым КПРФ, «Единая Россия», ЛДПР, «Справедливая Россия», «Новые люди», «Яблоко», «Родина», Пенсионер-влакын партийышт, Российын коммунистше-шамыч да «Зелёные» темленыт. Закон дене келшышын, нунылан сайлыше-влак деч кидпалым погаш огеш кӱл.
Муниципальный сайлымаш
18-20 сентябрьыштак республикысе вич кундемыште муниципальный сайлымаш эрта.
Курыкмарий, Кужэҥер да Юрино округлаште депутат корпус-влак тичмашнек уэмдалтыт. Йошкар-Олаште да Волжскышто ончыч сайлыме депутат-шамычын полномочийыштым жап деч ончыч пытарымылан кӧра ешартыш сайлымаш лиеш.
51 верыш – 119 кандидат: «Единая Россия» деч – 50, «Справедливая Россия» деч – 14, ЛДПР деч – 22, КПРФ деч – 16, «Новые люди» деч – 2, «Яблоко» деч – 1, шкем шке темлыше – 14.
Округ-влак шотышто тыгайрак сӱрет:
- Йошкар-Олаште (2 мандат) – Вашский округышто 1 верыш 6 кандидат, Набережныйыште – 1 верыш 4;
- Волжскышто (2 мандат) – Чапаевский округышто 1 верыш 5 кандидат, Пушкинскийыште – 1 верыш 4;
- Курыкмарий округышто (17 мандат) – тӱрлӧ округышто 1 верыш 5-13 кандидат;
- Кужэҥер округышто (15 мандат) – тӱрлӧ округышто 1 верыш 6-8 кандидат;
- Юрино округышто (15 мандат) – тӱрлӧ округышто 1 верыш 11-13 кандидат.
– Шкат ужыда, сайлымаште конкуренций моткоч кугу. Кандидат-влак чыланат политический партий-шамыч деч улыт, «технический» да «тӱшкалан» ойырымо еҥ уке. Кугу конкуренций мер эскерыше-влак деч кугу тӱткышым йодеш, сандене мыланна сайлымашлан кӱлын ямдылалташ кӱлеш, – палемден Мер эскерымаш штабын вуйлатышыжым алмаштыше, Общественный палатын йыжыҥъеҥже Роман Золотухин.
Дистанционный электрон йӱклымаш
2024 ийысе семын теният республикыштына сайлыше-влаклан электрон йӧн дене дистанционно йӱклаш йӧным ыштыме. Тидлан Кугыжаныш услуго порталыште 3 август гыч йодмашым налаш тӱҥалме. Мут толмашеш, икымше кум кечыште гына 4485 йодмаш пурен. Регистрацийым 14 сентябрь йотке эрташ лиеш. Тиде 18-20 сентябрьыште граждан порысым сайлыме участкыш кайыде шукташ йӧным пуа.
Мария Миккан палемдымыж гыч, 2024 ийыште республикыште илыше 50 тӱжем наре еҥ – сайлыше-влакын чумыр чотышт гыч 10 процент – дистанционно йӱклен. ДЭГ-ын 6 процент участникше гына йӱклымашке ала-могай амаллан кӧра ушнен огыл.
– Дистанционный электронный йӱклымаш – ешартыш йӧн, тудым Российын ЦИК-ше кызытсе жапын йодмыж почеш ыштен. Кумылан-влак сайлыме участкыштат йӱклен кертыт, – ешарен тудо.
Эксперт, IT-специалист Сергей Якунин ДЭГ-ын сайлымашке интернет улман чыла верыште ушнаш йӧным ыштымыжым сай велым палемден. Тыгодым системышке аралыме кызытсе технологийым шыҥдарыме дене кӧлан да молан йӱклымӧ огеш кой, манын тудо.
Тыгай формат поснак йӱклымӧ кечылаште ола гыч ялыш але дачыш, але вес вере кудалше студент ден сад-пакчазе-влаклан йӧнан, ДЭГ-ын практический велжылан тӱткышым ойырен Общественный палатын еҥже, эксперт Лариса Овчинникова.
Кандидат-шамычым ойырымо йыжыҥыште нарушений ден вуйшиймаш-влакым регистрироватлыме огыл.
– Ончылно сайлымаш кампанийын эн волгыдо йыжыҥже – агитаций ден дебат-влак. Чылажат закон почеш эртыже манын, чылажымат тӱткын эскераш тӱҥалына, – пресс-конференцийым мучашлен Евгений Кунецов.
Шушаш сайлымаште эн ончычак калыкым аралаш да яндар результатым ончыкташ кӱлеш. Тений электоральный кампаний неле пагытыште эрта – украин режим ден касвел эл-влак тӱрлӧ чаракым шындылыт. Туге гынат кугыжаныш, ЦИК, мер эскерымаш институт-влак кугу кӱкшытыштӧ пашам ыштат.
Маргарита ИВАНОВА.
М.Скобелевын фотожо.
