Кодшо кугарнян Йошкар-Олаште «Единый Россий» партийын регионысо отделенийжын тыгай лӱман форумжо эртыш.
Мероприятий жапыште партийын Калык программыжын 2021-2025 ийлаште шуктымо пашажым иктешлышт. Ты пагытыште мо ышталтме, республикыште могай вашталтыш лийме нерген тӱҥалтыште кӱчык видеофильмым ончыктышт, умбакыже партийын проектше-влакын вуйлатышышт тидын нерген радамлынрак каласкалышт.
«Шкенан-влакым огына кудалте»
«Защитники Отечества» кугыжаныш фондын регионысо пӧлка вуйлатышыже, «Ребята нашего двора» регионысо проектын общественный советшын председательже, Кугыжаныш Погынын депутатше Ренат Магсумов тыгай лӱман докладым ыштыш. Тудо СВО-н участникше-влаклан да нунын ешыштлан могай полыш пуалтме нерген каласкалыш. Палдарымыж почеш, республикыште 55 утла тӱрлӧ социальный полыш мере ышталтеш. Нунын коклаште: погылан налогым тӱлыдымаш, пашам муаш полшымаш, военнослужащий-влакын мӱшкыран пелашыштлан выплатым тӱлымаш, икшывыштым черет деч посна йочасадыш да школыш пуымаш. Тыгак специальный военный операцийыште сусыргымылан 50 гыч 500 тӱжем теҥге марте, вуйыштым пыштыше военнослужащий-влакын ешыштлан 1 миллион теҥгем тӱлымаш.
Ешлан полыш
«Крепкая семья» федеральный партийный проектын координаторжо, Кугыжаныш Погынын депутатше Наталья Козлова пытартыш вич ий жапыште республикыште ешлан могай полыш пуалтме дене палдарыш. Тудо 2024 ийыште Кугыжаныш Погынын депутатше-влакын шуко шочшан еш шотышто моткочак кӱлешан законым приниматлымыштым палемден кодыш.
– Кугурак икшыве школ деч вара очный формо дене тунемеш гын, тудын 23 ийым темымешкыже ешын шуко шочшан улмо статусшо аралалт кодеш. Тыге але марте республикыште 3500 еш ты статусшым уэш пӧртылтен да льгото дене умбакыже пайдаланаш тӱҥалын, – рашемдыш Наталья Николаевна.
Кызыт республикыште 42759 икшывылан тӱрлӧ сынан полышым 12 735 еш налеш.
«У школ – у ончыкылык»
«Мир возможностей» федеральный партийный проектын общественный советшын председательже Наталья Фомичева тыгай теме дене докладым ыштыш. Тудо цифр-влак дене палдарыш: нине ийлаште Марий Элыште 7 у школ ден 13 йочасадым чоҥымо. 34 школышто 36 оралтым олмыктымо, тушто 14 тӱжем утла ӱдыр-рвезе тунемеш. Республикыште 105 «Точка роста» рӱдер, 6 «Кванториум» технопарк, 4 «IT-куб» ден «Волгенче» рӱдер-влак почылтыныт. Ешартыш шинчымаш системыште 12476 у вер ышталтын. 129 образовательный организацийыште 5 ий жапыште 224 «Геройын партшым» почмо.
Оласе кумдыкым тӱзатымаш
«Школа ЖКХ» партийный проектын координаторжо, Кугыжаныш Погынын депутатше Михаил Швецовын тиде темылан пӧлеклалтше докладше гыч рашемын: мутлан, оласе кумдыкышто 800 утла тӱшкан пайдаланыме верым да кудывечым шотыш кондымо, 1631 километр автомобиль корным да 83 кӱварым ачалыме, 2,5 млн. кв. метр кумдык илыме верым эксплуатацийыш колтымо, аварийныйлан шотлалтше пӧртла гыч 6900 еҥым у пачерыш илаш кусарыме.
Тазалык эн шерге
«Здоровое будущее» партийный проектын общественный советшын председательже, Кугыжаныш Погынын депутатше Дмитрий Груздев палдарен: республикыште вич ий жапыште 18 ФАП-ым, 3 врачебный амбулаторийым чоҥымо да кӱлеш оборудований дене пойдарыме, жаплан келшыше 79 диагностический оборудованийым, 91 автомобильым, 11 мобильный куснылшо комплексым налме. «Земский доктор» программе дене 117 ойпидышым ыштыме.
«Кажне темлымаш моткоч кӱлешан»
Форумышто Марий Эл вуйлатыше Юрий Зайцев тыгайрак иктешлымашым ыштыш:
– Эртыше вич ий жапыште Марий Эл Республик чынже денак вашталтын. Поснак палемдынем: элнан президентшын решенийже да партийын федеральный кӱкшытыштӧ полышыж деч посна шукыжо ышталтде кодын кертеш ыле.
Лектыш уло гынат, чыла нелылыкым кораҥдыме манын огына керт. Умбакыжат ончылнына кӱлешан задаче-влак шогат: демографий сӱрет тыгаяк сай лийын кодшаш, ялысе кумдыкым, экономикым умбакыже вияҥдыман, еҥ-влакын парышыштым кугемдыман, самырык-шамычым регионыштак кодаш тыршыман, илышым утларак йӧнаным ыштыман.
Таче ме иктешлымашым отчетлан кӧра гына огына ыште, а у задаче-влакым шындена. У калык программе – тиде документ. Тудо мемнан могай кӱкшытыш шумынамат шотыш налшаш, мом ыштен шуктыдымо нерген чын ойлышаш да ончыкылан раш цельым шындышаш. Калык программым кабинетлаште возаш огеш лий. Еҥ-влак дене мутланен гына сай лектышыш шуаш лиеш. Республикыште илыше, самырык, меръеҥ-шамычым у программым каҥашымашке ушнаш ӱжам. Мыланна кажне шонымаш, кажне темлымаш – кугу инфраструктур проект гыч посна нелылык марте – моткоч кӱлешан, – каласыш республик вуйлатыше Юрий Зайцев.
Секцийлаште мутланеныт
Калык келшымаш пӧртыштӧ эртыше пленарный заседаний деч вара погынышо-влак Самырык-влакын полатышкышт куснышт. Тушто форумын участникше-влак секцийлашке шелалтыч да тӱрлӧ йодышым каҥашышт. А секций-влак тыгай улыт ыле: «СВО-н участникше-влаклан да нунын ешыштлан полышым пуымаш», «Селам вияҥдымаш», «Пеҥгыде еш», «Тӱвыра, историй, йӱла», «Туризмым вияҥдымаш», «Молодежь да йоча-влак», «Йӧнан илыш».
Мутлан, икымше секцийыште «Герой-влак воктеннак улыт: элнам аралыше да нунын ешыштлан полыш» теме йыр мутланымаш лие. Кокымшышто агропромышленный комплексым вияҥдыме дене кылдалтше йодышым тарватышт. Кумшо секцийыште каҥашыме йодыш тыгай ыле: «Еш – эн кугу тӱткышыштӧ: политике, азапланымаш да полыш». «Тӱвыра, историй, йӱла» секцийыште тӱвыра тӱрлӧ калык-влакым ушен шога, икояным ышта, тудын негызшылан шотлалтеш манме шонымаш ик эн тӱҥ лие. Тушто палемдышт: кумда элыштынат, республикыштынат тӱрлӧ калык келшен илышаш. Тунам тӱняште тыныс илыш лиеш.
Любовь Камалетдинова
