Йошкар-Олаште «Регион. Общество. Человек» III Гражданский форум лийын.
Тудым Марий Эл правительствын полшымыж дене республикысе Общественный палате, Российысе ӱдырамаш-влак ушемын республикысе отделенийже да «Добрая Марий Эл» фонд эртареныт.
Мероприятийыш толшо-влак эн ончычак «Марий Эл меняется» социальный проект-влак выставкым ончен кертыныт. Ончер Калык-влакын келшымаш пӧртыштын холлыштыжо лийын.
Погынышо-влакым Марий Эл Кугыжаныш Погын председатель Михаил Васютин, внутренний политике министр Антон Мирбадалев саламленыт. Мер пашам чолган шуктышо икмыняр еҥлан Михаил Зиновьевич Кугыжаныш Погынын Таумутшым кучыктен.
Ойлышо-влак коклаште Марий Элын Общественный палатыжын председательже Герман Дементьев, Татарстан Республикын Общественный палатыжын еҥже Елена Агзамова, икмыняр моло лийыныт. Нуно форум проект-влакым илышыш шыҥдарыме опыт дене пайлалташ да тидлан весе-влакымат кумылаҥдаш сай йӧн манын палемденыт.
Форумын пашашкыже исполнительный кучемын регионысо органже-влакын вуйлатышышт, образований, тӱвыра аланыште тыршыше, социальный да самырык-влакын политикышт дене кылдалтше пашам шуктышо, коммерческий огыл организаций-влакын еҥышт ушненыт да общественный инициативылан полшымо, коммерческий огыл секторым вияҥдыме, республикыште илыше-влакын кучем дене келшен пашам ыштымышт нерген мутланеныт.
Мероприятий умбакыже ойыртемалтше йӧн дене эртен. «Виян граждан обществе кушеч тӱҥалеш?» темылан пӧлеклалтше панельный дискуссийыште тудын участникше-влак ты шотышто шке шонымашыштым ойленыт. Тыгай обществе ик еҥ гычат тӱҥал кертеш. Тидын нерген, мутлан, «Ребёнок с будущим» организацийын председательже Александра Алексеева ойлыш. Тудо шкеже черле икшывым кушта, а икмыняр жап гыч, эмганен кушшо вес йоча-шамычланат полшаш манын, организацийым почын.
Мутланымашын участникше-влак чылан гаяк чон почын да, шылтыде, иктым палемденыт: нелылык вашлиялтеш, да кокланже кидышт велалтеш гынат, «Мый огыл гын, кӧ?» шонымаш дене шкеныштым кумылаҥден, пашаштым умбакыже виктарат.
Дискуссий деч вара «Инвестиции в человека – инвестиции в развитие территории» открытый манме вашмутланымаш лийын. Тушто модератор 5 участниклан, а тиде республикын внутренний политике министрже Антон Мирбадалев, образований да науко министр Лариса Ревуцкая, спорт министр Сергей Мухортов, паша да социальный аралымаш министр Елена Таникова, цифровой вияҥмаш министр Павел Марченко лийыныт, теме дене келшыше посна йодышым пуэн. Лариса Анатольевна школлаште да моло тунемме учрежденийлаште спецкласслам почмым, «тунеммаш – паша» кылын пайдале да ӱдыр-рвезе-влаклан кӱлешан улмыжым палемден. Елена Таникова еш-влаклан кузе полшаш лийме шотышто соцконтракт йӧным, коммерческий огыл организацийла гоч тунемаш лиймым, Калыклан пашам ситарыме да Калыкым социально обслуживатлыше рӱдер-влакын пашаштым сай практике семын палемден.
Умбакыже форумыш толшо-влак, вич секцийыш шелалтын, пашам ыштеныт. Тушто ончыкыжым республикым вияҥдаш кадрым ямдылаш кӱлмӧ, НКО (некоммерческие организации) ден бизнеслан пырля пашам ыштен, лектышыш шумо, верлаште илышым саемдаш еҥ-влакын темлымашыштлан полшымо, СВО участник-влаклан да нунын ешыштлан полышым пуымо, шуко шочшан ешлаште вашлиялтше нелылык да тудым кузе сеҥыме дене кылдалтше йодыш-влакым каҥашеныт. Тылеч вара кажныштыже резолюцийыш пурташ да келшен толшо организаций ден учрежденийлашке колташ темлымаш-влакым ямдыленыт.
Мый еш дене кылдалтше йодышым каҥашыме секцийышке миенам. Тушко погынышо-влак пашаштышт да илышыште вашлиялтше тӱрлӧ нелылык нерген ойленыт. Южо йодышыжо поснак тургыжландарыше лийын. Мутлан, Волжский округ гыч ик ӱдырамаш мошенник-шамычын ондалымыштлан кӧра илыме вер деч посна кодын. Кызыт тудо паша верыштыже, вӱташте, ила. Иквереш мутланен, тудлан кузе полшаш лийме икмыняр каҥашым темленыт. Секцийын пашашкыже республикысе Паша да социально аралымаш министерствын пашаеҥже-влак ушненыт. Нуно кӧлан да могай полыш мере пуалтме нерген ушештарен коденыт. Южыж нерген чыланжак тымарте паленат огытыл улмаш.
Каҥашымаш-мутланымаш деч вара секцийын участникше-влак резолюцийыш, мутлан, тыгай темлымаш-влакым пурташ ойым пидыныт:
- Россий Федерацийын чыла субъектше коклаште регионысо полыш мерым иктӧрым ышташ;
- Российын вес кундемлаштыже тунемше-влакланат шкенан республикыште илыше шуко шочшан еш-влак семынак яра кудалышташ лийме льгото дене пайдаланаш йӧным ышташ;
- «Пушкин карт» дене уло ешлан пайдаланаш йӧным пуаш да икмыняр молат.
Иктешлен ойлаш гын, форум моткоч кӱлешан да пайдале пашам шуктен. Кажне секцийыште ямдылыме темлымаш-влакым шотыш налыт да ончыкыжым илышыш пуртат гын, еҥ-влаклан изи огыл полыш лиеш. Тыге гын, илышна эшеат саемеш.
Любовь Камалетдинова



