Лидия Шабдарова
14 июльышто Финн-угор йоча ден самырык-влакын ХХХ тӱнямбал слётышт пашам ышташ тӱҥалын.
Тушко Российын 10 регионжо гыч 12-17 ияш икшыве-влак ушненыт. Мероприятий Йошкар-Олаште И.С.Палантай лӱмеш Калыкле сымыктыш гимназийыште эрта. Тудо «Келшен илаш тунемына» темылан пӧлеклалтын. Слётыш Марий Эл, Карелий, Мордовий, Удмуртий, Татарстан, Коми республикла, Ленинград ден Киров областьла, Пермь край, Хант-Манси автономный округ гыч 150 наре участник чумырген.
Слётым пайремлын 15 июльышто почмо. Погынышо-влакым Марий Эл Правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов саламлен, Марий Эл Кугыжаныш Погын председательын пашажым шуктышо Александр Смирнов Кугыжаныш Погын председатель Михаил Васютинын саламлымашан серышыжым лудын пуэн. Слётым почмаш моткоч поро шӱлышеш эртен. Кажне кундемын делегацийже изирак сценке гоч калыкше дене палдарен. Тыгодым шочмо йылмышт дене ойленыт.
– Слёт тыланда шукылан шарнымашеш кодешЮ шонем. Те икте-весылан шке йӱладам, тӱвыра ойыртемдам ончыктеда, опытда дене палдареда. Тидым Российысе икоян улмо идалыкыштыже ышташ моткоч кӱлешан. Марий Элыште самырык-влаклан шуко ышталтеш. Республикна Россий кӱкшытан конкурслаште ятыр гана сеҥышыш лектын, школым, тӱвыра пӧрт-влакым олмыктат. Тидлан регионысо правительстве, Марий Эл вуйлатыше Юрий Зайцев, Молодёжный политике комитет шуко тыршат. Тендан кундемыштат самырык-шамычлан шуко ышталтеш манын шонем. Слётыш погынышо уна-шамычлан пашам пайдалын ышташ, кундемна нерген поро шарнымашым пеленда наҥгаяш тыланем, – каласен Константин Иванов.
Программыште историй да этнографий дене занятий, калык кидпаша дене тӱрлӧ мастер-класс улыт. Ӱдыр-рвезе-шамычым тӱрым тӱрлаш, кумыж гыч арверым ышташ, куаш туныктат. Тыгак нуно калык-влакын куштымашышт дене палыме лийыт.
«Тений кумлымшо, юбилейный слётым эртарена, сандене тӱҥалтышыш пӧртылына да программыш икымше вашлиймаш-влакын йӱлаш пурышо форматыштым пуртена. Ты гана делегаций-влакын кечышт лиеш. Кажныже шке калыкше, тӱвыраже, йылмыж дене презентаций, творческий номер гоч палдара. Ӱшанем, тидыже нунылан кугу финн-угор ешнам сайынрак пален налаш йӧным ышта», – каласыш «Эр вий» ушемын председательже Маргарита Маланова.
Слёт кышкарыште финн-угроведений университет пашам ышта. Курсым пытарымеке, участник-влак экзаменым кучат да кидышкышт дипломым налыт. Университетыште тӱрлӧ занятий-влак лийыт. Марий Элын калык кидмастарже Виталий Кудрявцев слётын участникше-шамычым вӱдуа воштыр гыч тӱрлӧ ӱзгарым ышташ туныкта. «Финн-угор-влак, кӧ ме улына?» темылан пӧлеклалтше занятийыште ты тӱшкаш пурышо калык-влак дене Т.Евсеев лӱмеш национальный тоштерын вер гыч верыш куснылшо выставкышт лишкырак палыме лияш полша.
Куштымаш дене занятийым «Шонанпыл» ансамбльым вуйлатыше Лариса Акулова эртара. Психологий теме дене «Келшен илаш тунемына» занятийым этнопсихолог Нина Айварова вӱда. Тушто шке да вес калыкын йӱлажым, йылмыжым, тӱвыражым жаплаш, йӧраташ, перегаш туныктат. Тыгак ӱдыр-рвезе-шамыч Йошкар-Ола дене палыме лийыт, рӱдоласе тоштерлаш миен коштыт.
А шуматкечын Финн-угор йоча ден самырык-влакын слётыштышт тӱрлӧ ийлаште лийше участник-влакым вучат. Тушто нуно шке шарнымашыштым каласкалат да слётын тукымвож пушеҥгыжым «шындат». Ты кечынак ярмиҥга пашам ышташ тӱҥалеш.
Слёт 20 июльышто мучашлалтеш. Ӱшанена, ӱдыр-рвезе тудым порын шарнен илаш тӱҥалыт, вашлийме йолташ-шамыч дене кылышт огеш кӱрылт, а слёт жапыште чоҥымо келшымаш кӱвар пеҥгыде лиеш.
Вияш ой: – Ижор калыкнан делегацийже кугу огыл гынат, шинчана йӱла. Шуко ыштен шукташ, шкенам ончыкташ тыршена. Слётыш толмылан моткоч куаненна. Мый керамист улам. Ижор калыкын керамикыж дене 10 ий наре пашам ыштем. Эше йочасадыш коштмем годымак, тунам куд ияш лийынам, верысе керамист Дмитрий Ткачев деке коштынам. Тудо мыйым керамикылан шӱмаҥден. Слётышто станок полшымо дене ижор калыкын керамикыжым ышташ туныктем, – каласыш Ленинград кундемысе делегацийын еҥже Лев Архипов.
Михаил Скобелевын фотожо.
