Марий Элыште тенийлан пасу пашам мучашленыт манын кертына. Вет лач тидын лӱмеш кодшо шуматкечын Чарла кремльыште Угинде пайрем эртен.
Поген налме у шурно гыч коҥгаш кӱэшт лукмо тӱрлӧ киндым, когыльым, мелнам пайремыште тамлен ончаш лийын. Марий калыкнан йӱлаж почеш ты пайрем Пӱртӱс авалан у киндым ончен кушташ полшымыжлан тауштымо да вес ий марте сайын илен лекташ, у тургымыштат сай лектышым налаш шонымаш дене эртаралтеш. Мутат уке, ты пайремыште шурным ончен куштышо-влакым шкештымат чапландарат.
Угинде пайремыш республикысе Марий тӱвыра рӱдер кажне ийын калыкым пога. Тушко ялозанлык пашам виктарыше министерстве ден ведомство, предприятий, озанлык, фермер-влак ушнат. Тений киндым ыштен лукшо икмыняр предприятий кочкышым тамлен ончаш темлен. Тыге йӱла пайрем годым эртыше ярмиҥга эшеат поянрак лие.
Кузе мемнан ӱстембаке кинде толын шуэш – тидым пайрем годым Марий тӱвыра рӱдерын пашаеҥже-влак театр представлений гоч ончыктеныт: пырчым ӱденыт, тӱредыныт, кылташ чумыреныт, шийыныт, йоҥыштеныт. Вара, руашым луген, нӧштылын, киндым коҥгаш кӱэшт луктын, Ош Кугу Юмылан тауштеныт. У кинде дене уло ешге сийлалтыныт, уналанат авызлен ончаш темленыт.
Тенийысе Угинде пайремыш погынышо-влакым Марий Эл Кугыжаныш Погын председательын икымше алмаштышыже Лариса Яковлева ден тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштыже Михаил Матвеев саламленыт.
У киндылан тауштымо да сугыньлымо мутым Йошкар-Оласе «Марий кумалтыш» общинын тӱҥ онаеҥже Юрий Тушнурцев ойлен. Ожно салтакыш кайыше-влакым эре тичмаш кинде сукыр дене ужатеныт, кинде денак вашлийыныт. СВО кайыме жапыште ты йӱла тачат шукталтеш. Самырык-шамычат тудым палышаш улыт. Сандене СВО-што лийше салтак-влаклан, сеҥымашым сугыньлен, кинде сукырым кучыктымаш кумылым нале.
Сценыште район гыч толшо фольклор коллектив-влак угиндым чапландарыме йӱла дене кылдалтше усталыкыштым ончыктеныт. Курыкмарий район гыч толмышт куандарен.
Ушештарен кодыман, ты пайремым эртараш рӱдерын пашаеҥже-влак лӱмын «Семеновский» племзаводыш миен коштыныт, декорацийым сӧрастараш шурно кылтам, олым тюк-влакым, моло кушкылым лӱмын конденыт. Звенигово районысо Тошнур тӱвыра пӧртын пашаеҥже-шамыч тӱрлӧ пырчым да тудым кузе йоҥыштымо паша дене палдараш манын, ожнысо арвер-влак дене толыныт.
«Марий» сийгудын ӱдыржӧ-влак команмелнам коҥгаште кӱэшт сийленыт. Туштак Звенигово оласе кидмастар пӧртын пашаеҥже-влак кукшо пеледыш аршашым ыштыме мастарлык-классым эртареныт. Мӱйым, тӱрлӧ кидпашам, сӧрастарышым ужалышат ятырын лийыныт.
Районла гыч толшо фольклор коллектив-влакын поген ямдылыме чес ӱстелышт поснак куандарыш. Мо дене гына ышт сийле! Пурамат шкак шолтеныт.
Кондымо киндыштым жюри аклен. Киндым пыштыме радамым чыла шотыш налын. Иктышт кугезына-влак семынак кӱэштыныт гын, весышт шке гыч тамым пуртеныт, южышт пареҥгымат ешареныт. Мутлан, Марий Турек гыч толшо-влак Кугу Отечественный сар жап годым мландырок дене варен ыштыме кинде сукырым пурлын ончаш темленыт. Юмылан тау, тыгай неле жап эртен. Таче кинде шотышто огына орлане.
Угинде пайрем йӱлам ончыктымаште калык йӱклымаш почеш Кужэҥер район гыч Евгений Каменщиковын «Кумыл» мурышо ансамбльже сеҥен.
Советский район гыч Галина Щербакован вуйлатыме «Кугезе кумыл» ансамбль икымше верыш лектын. Тений ты коллективлан октябрьыште 25 ий темеш. Кокымшо ден кумшо верыште Шернур районысо Чылдемыр гыч «Олыкмарий» ден У Торъял район Тошто Торъял гыч «Ший оҥгыр» ансамбль-влак лийыныт.
Михаил Скобелевын фотожо
