Валерий Бакетов,
Свердловск область Арти район Изи Тавра села.
Стас Прохоров, Ветислав изаж семынак, эртак военный лияш шонен. Тыршен тунемын, спорт дене кылым кучен. 1981 ийыште Изи Тавра кыдалаш школым сай шинчымаш дене тунем лектын. 1982 ий шыжым Совет Армийыш каен. Службо мучашлан сержант Станислав Прохоров взвод командирын алмаштышыже лийын.
Армий службо Станиславлан келшен шинчын, сандене 1984 ий августышто, пурышаш экзаменым сайын кучен, Новосибирскысе кӱшыл военно-политический училищын курсантше-влак радамыш ушна. Идалыкат пеле гыч Кемерово областьысе Юрга ола лишне полигонышто стажировкым эрта, а вес ийынже Псковысо юж-десант дивизийыште, эше ик ий гыч Одесса областьыште стажировкышто лиеш. Ончыкылык офицер-влакым тыге военный частьыштым вер гыч верыш кусаркален шогымылан туныктеныт. Тӱрлӧ игечыште парашют дене тӧрштылыныт, тичмаш боекомплект дене марш-бросокыш лектыныт.
Военный училищым сайын пытарымек, лейтенант Станислав Прохоров Литва Республикыште десант полкышто служитлаш тӱҥалеш. Ик ий гыч тудлан старший лейтенант званийым пуат.
1980-шо ийла мучаште – 1990 ийла тӱҥалтыште Прибалтикыште политике илыш чот пудыранен. Самырык офицер Станислав Прохоровлан салтакше-влак дене пырля Вильнюсысо пуламыр событийлашке ушнаш пернен. ВДВ-н частьше-влак ола рӱдыштӧ правопорядкым араленыт.
Вильнюс деч вара Станиславын служитлыме частьым Новороссийск олаш кусарат, тыште тудо парашют-десант рото командирын алмаштышыжлан служитла. А 1993 ий шыжым старший лейтенант Станислав Прохоров Адыгей Республикысе Майкоп олаште служитлаш тӱҥалеш. Тиде пагытыште Кавказыштат, Прибалтикысе семынак, этнический национализм манме талышна, мер-политик илышыште нелылык лектеш. Тидыже эн чот Чечен-Ингуш Республикыште палдырна.
1994 ийын пытартыш кечынже, 1 январь вашеш йӱдым, Российын войскаже Грозный олам штурмоватлаш тӱҥалеш. Тыге сар ылыжеш.
Грозный олаште кредалмаште 3 январь гыч мыйын Алексей эргымат лийын. Мо оҥайже, тунам тушто Станислав Прохороват кредалын, но коктын вашлийын огытыл, вет нунын шуктышаш задачышт тӱрлӧ лийын.
Станислав март тылзыште контузитлалтын. Тӧрланымекше, июльышто, тудын батальонжым Чечнян курыкан вершӧрышкыжӧ, Тошто Атаги селаш кусарат. Майор званийым ончылгоч пуат.
1996 ий мартыште частьше адакат Грозныйышто лиеш, боевик-влакын олам руалтен налаш тӧчымышт ваштареш кредалеш. 6 августышто, палемдыме задачым шуктымек, федеральный войскам Грозный ола гыч луктыт.
Но Чечня могырым лӱдыкшӧ нигунамат пытен огыл, сандене мемнан войскалан эреак тӱткӧ лияшыже логалын. Станислав Прохоровын служитлыме часть Дагестан Республикын кечывалвел-касвелныже Ботлих районышто верланен. Десантник-влаклан кӱкшӧ курыкан вершӧрыштӧ Чечен республик дене чекым аралаш кӱлын.
Май-июньышто парашют-десант батальон дене пырля Станислав Прохоров Каспийск оласе погранотрядыш логалеш, Махачкала олаште правопорядкым арала.
1999 ий 7 августышто боевик-влак Дагестаныш керылт пуреныт, кокымшо чечен сар тӱҥалын. 17 августышто 5 шагат эрдене майор Сергей Костинын командоватлыме десантник-влак отряд ик кӱлешан кӱкшакам атаковатлаш тӱҥалын, боевик-влакым кожен колтен, кӱкшакам налын. Сӧй куд шагат шуйнен. Кмандир Сергей Костинлан, колымекше, Россий Герой лӱмым пуымо.
Мыйын йодын возымемлан Станислав Прохоров тыге вашештен: «Тиде кӱкшакам ме налынна. Серёга Костин мыйын комбатем лийын. Тудым тояш ты кӱкшака гыч мый наҥгайышым… Тул йымач варажым чылаштымат луктынна, но эше 9 боецын ӱмыржӧ кӱрылтын… Но кӱкшакам сеҥен налме. Варажым эше ик еҥлан, Эдик Цеевлан, Россий Герой лӱмым пуэныт. 19 август марте тушманын вара эше икмыняр эҥертыш вершӧржым штурмоватлыме, но нуным 13 августысо дене таҥастараш ок лий. Рвезе-влакым чаманет, но мый офицер улам. Чаманет – тылат шындыме задачым от шукто. Сарыште чыламак арален кодаш ок лий…»
2000 ий май гыч август марте майор Прохоров Рязань олаште тыныслыкым аралыше вий дене пырля службым эрташ ямдылалтын. Тушко пеш чот терген налыныт. Ямдылалтмашат кумда лийын – политике шотыштат, сарзе паша шотыштат.
Ынде Югославийыште сар пуламыр ылыжын. НАТО-н войскаже кум тылзе мучко тиде элым бомбитлен. Российын разведкыже Косовышто американец-влакын военный базым вераҥдаш шонымышт нерген пален налын. Мыланна сӧй пашам нуным ончылтен тӱҥалаш кӱлын. Российын тыныслыкым аралыше контингентше – тушко Босний ден Герцеговиныште шогышо ВДВподразделеният пурен – Приштиныш вашкерак каяш да аэродромым руалтен налаш колонным чумыраш приказым налын. 200 руш десантникын 15 БТР-ан да 35 «Урал» грузовикан колоннышт корныш кок шагат йӱд гутлаште тарванен. Босний ден Сербий чекым вончымеке, машиналаште Российын тистыжым нӧлталыныт. Рейдым волгенче гай писын эртарен, Российын тыныслыкым аралыше вийже 7 шагат эрдене, НАТО-н войскаж деч ныл шагатлан ондак, Приштин деч лучко меҥге тораште улшо аэропортым айлен, а вара тушко керылт пураш тӧчышӧ НАТО-н сарзе вийжым чактарен колтен.
Майор Прохоров 1999 ий август гыч 2000 ий ноябрь йотке Сербийыште лийын, группировкыж дене тыныслыкым аралыме задачым шуктен.
2000 ий ноябрьыште Станислав Прохоровым службым эрташ ВДВ-н 14-ше тактический группировкышкыжо колтеныт. 2001 ий ноябрьыште юж-десант группировкым Косовысо саргуралан ваштӱкнымаш кумдык гыч луктыныт, да майор Прохоров шкенжын частьышкыже, Новороссийскыш, 108-ше гвардейский парашют-десант полкыш службым эрташ каен. 2003 ий ноябрьыште запасыш лектын.
Майор Станислав Прохоровын Новороссийскыште служитлымыж годым тыштак тудын землякше-влак: Изи Тавра села гыч Андрей Ишмикеев, Станиславын йоча годсо йолташыже да ик классыште тунемше Юрий Ильмекеевын Силантий эргыже – службым эртеныт. Тыгак тыште Пагшал ял гыч Леонид Давлетбаев, Бараба гыч Васильев, Арти гыч Михаил Зубарев, Красноуфимск ола гыч Виктор Хлызов шкеныштым тале воин-десантник семын ончыктеныт. Икманаш, гвардий майор Станислав Прохоров дене пырля Арти район гыч шуко рвезе служитлен, Марий Эл гычат лийыныт. Прохоров нерген нуно поро мутым гына ойлат.
Тудо шкеже армий деч вара чапле пӧртым, озанлык оралте-влакым чоҥен шынден, пакчам тӱзатен. Тыште Аля пелашыже, Эльвира акаже да аваже дене пырля илат. Аважлан шукерте огыл 91 ий темын. Новороссийскыште Прохоровмытын Даша ӱдырышт ешыж дене ила, Станислав кочан Аня уныкажым йӧратен шерже ок тем, чӱчкыдын пеленже лияш тырша.
Кажне ийын пелашыж дене коктын шочмо вершӧрыш толыт, Станислав пырля тунемме йолташыже-влак дене вашлиеш, туныктышыжо-влакымат ок мондо, тунемме пагытым шарналта. Шарналта тыгак армийыште пырля служитлыме йолташыже-влакымат. Станислав почеламутымат воза. Верысе марий-влак нерген, шочмо кундемын историйже нерген материалым пога. «Мый огыл гын, кӧ?» – манеш тудо. Тиде ой денак тудо армийыштат служитлен, тыныс пашаштыжат тудлан эҥерта.
Снимкыште: Майор-десантник Станислав Прохоров.
Фотом Валерий Бакетовын архивше гыч налме.
Савыкташ Геннадий Сабанцев ямдылен.
