Кодшо шуматкечын М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрыште Марий Элын калык артистше, театрын художественный вуйлатышыже Роман Алексеевын усталык касше эртен.
50 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтше пайрем поро шарнымашлан, тауштымашлан поян лийын.
Юзо полатын усталык шӱлышыж дене шуаралтын
Роман Юрьевичын уло илышыже усталык шӱлыш дене темше юзо полатыште эрта. Эше ошкылаш гына тӱҥалше ньогам ача-аваже театрыш пырля коштыктеныт. Чарша вес велне модын куржталше йоча ик ияшыж годымак сценыш лектын. Тиде ошкыл тунам шукыштлан вучыдымо, но моткочак кӱлешан лийын. Тудо пӱрымаш дене кылдалтын улмаш. Роман Алексеев актёр гыч тӱҥалын, тӱҥ режиссёр, а вара художественный вуйлатыше марте кушкын. Илышын кеч-могай йыжыҥыштыжат пашалан ӱшанле улмыжым ончыктен, тӱҥалме чыла сомылым чаткан шуктен, калыкнан йӱла ден тӱвыра поянлыкшым, йылме ойыртемжым арален кодышаш верч тыршен. Икманаш, тудо театр верч чон йӱлен ила. Таклан огыл усталык касшым кӱчыкын «Театр да илыш» манын лӱмден, но тушко моткоч келге шонымашым пыштен. Вет тиде талантан еҥын пӱрымашыштыже нине кок шомакым икте-весышт деч ойыраш нигузе огеш лий, эреак йыгыре улыт: театрлан служитлышын уло илышыже пашаште эрта, а южгунам уло илышыжат – театр семынак.
«Авамлан тау, кумылем савырен»
Сылне йоча пагытше, ача-аваже, ешыже, родо-тукымжо нерген чоным почын каласкалымыже куанаш да кугешнаш таратен, а кунамже шинчавӱдымат луктын. Изи Ромикын ялыште Таис кокаж дене пырля фермыш коштмыжо, тусо пашаеҥ-влаклан артистын эргыже улмым ончыктымыжо, ял воктенысе Чӱкшӧ курыкышто вийым налмыже нерген пален налаш оҥай ыле.
– Олаште кушкынам гынат, шкемым Морко эргылан шотлем, – манеш тудо.
А изиж годым, чынрак ойлаш гын, гастрольыш ача-ава дене пырля кудалыштмыж годым, автобус водитель лияш да артист-влакым шынден кудалыштыкташ шонен.
– Щепкин лӱмеш кӱшыл театр училищыш артистлан тунемаш каяш авам кумылем савырен. Тиде сценыште кызыт авамлан кӧра шогем. Тау, авай, – эн лишыл айдемыжлан тауштен, мурым пӧлеклыш Роман Алексеев да ешарыш: – Тыгай калыкмут уло: «Копа пундашыштет пулашкамуным шолтен кондет гынат, садак парыман лият», мыят тыгак каласен кертам.
Ачаж дечат тудо шукылан тунемын. «Ачам мылам веле огыл, пӱтынь театр коллективлан поро ой-каҥашым пуэн, ондакысе артист-влак нерген ятыр каласкален, йылмым сайын пален, шуко лудын, моткоч пӱсӧ уш-акылан лийын. Тудо огыл гын, сценыште ом шого ыле», – манеш Роман Юрьевич.
Студент пагыт – мондалтдыме жап
Экранысе тӱрлӧ фотографийым ончен, тунемаш пурымыжо, сылне студент пагытше, лӱмлӧ педагог-влакын туныктымышт, икымше роль, икымше сеҥымаш нерген чолган каласкален. Роман Юрьевичын кажныжын лӱмнержым да должностьшым палымыже шукыштым ӧрыктарыш. Икымше курсышто шындыме икымше этюдшым («Зажигалка») тачат сайын шарна да эше ик гана сценыште модын ончыктыш. Чондымо арверым мут деч посна модын ончыкташ – манаш веле!
«Щепкыште» актёр мастарлыкым шуарен, уш-акылым пойдарен, артист корныш шогалмыжлан ӱшанаш тӱҥалын, варажым Б.Щукин лӱмеш театр институтышто кумдан палыме режиссёр Леонид Хейфицын мастерскойыштыжо режиссёрлан тунемын, а 2008 ий гыч ты пашам шукташ тӱҥалын.
«Театрыште те икте-весылан конкурент огыдал, тендан – усталык таҥасымаш» – марий студийым ача семын йӧратыше педагог Владимир Багратович Монаховын туныктен ойлымо шомакшым Роман Юрьевич тачат сайын шарна.
Театрыште вученыт
Марий театрыш толмеке, актёр тӱрлӧ шӧрынан ятыр образым келгын чоҥен, а режиссёр семын «Юмынӱдыр» мюзикл деч вара тачысе кече марте нылле наре постановкым сценыш луктын. Тудын кажне гаяк пашаже калыкын йӧратыме постановкышкыжо савырнат да Россий кӱкшытыштат кугу акым налыт.
– Мыйым театрыште вученыт. Мый пиалан улам. Тыште мылам ӱшаненыт. Театр директор Юрий Петрович Русанов – ушан-шотан, йылмым палыше, пеҥгыде оза, поро айдеме…ыле. Мылам кугурак иза семын лийын. Мылам ӱшанымыже кугу вийым пуэн. Тудын дене пырля мый режиссёр семын кушкынам, спектакльым шындаш, шкем кучаш, еҥ дене мутланашат тудын дечак тунемынам, – чонжым почо касын озаже.
Роман Алексеев театрыште, илышыште кугу туныктышыжо-влак радамыш Марий Эл искусствын сулло деятельже, тале режиссёр, поэт, марий талешке Василий Пектеевымат пурта. Тудын каласен кодымо шомакшым театрын кызытсе художественный вуйлатышыже сайын шарна да пашажым умбакыже ӱшанлын шукта.
Ача
Роман Юрьевич – кок йочалан сай ача. Виктория Йошкар-Оласе художественный училищым тунемын пытарен, ачаж семынак усталык корным ойырен налын. Кызыт тудо китай йылмылан кумылаҥын.
Андрей музыклан шӱман, гитарым шокташ тунемеш.
Поро тыланымаш кумылым ырыкта
Юбилярым саламлыше-влак вӱдла йогеныт. Марий Эл Кугыжаныш Погынын председательже Михаил Васютин ӱмырышт мучко театр искусствым вияҥдымаште тыршыше Алексеевмытлан: лӱмлӧ артист Юрий Валерьевич ден режиссёрын полышкалышыже Раиса Михайловнан – паша надырыштым палемден да ушан-шотан профессионал эргым, артистым, режиссёрым куштымыштлан тауштен, а Роман Юрьевичлан эшеат тӱвыргӧ паша лектышым тыланен да Кугыжаныш Погынын чап грамотшым кучыктен.
– Марий калыкнан эн йӧратыме да виян театрже – уста, кӧргӧ вий-куатан да моткочак талантан еҥын кидыштыже. Тидым Роман Юрьевич шке чапле пашаже-влак гоч сайын пеҥгыдемда. Кеч-могай кумдыкышто шындыме постановкыжо-влак кундемнан поянлыкышкыже савырнат, Россий кӱкшытыштат кӱкшӱ акым пуат. Виян, усталык шӱлышан да икоян кугу ешыште Те лидер улыда, – палемден Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже – тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов да «Марий Элыште тӱвырам вияҥдымашке надырым пыштымылан» оҥыш пижыктыме знакым кучыктен.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын депутатше, «Передовик» ялозанлык артель вуйлатыше Юрий Игнатьев, Чувашийын да Марий Элысе театр-влакын вуйлатышышт, пашам пырля ыштыше коллегыже, йолташыже, землякше, тунемшыже-влак поро шомакым ойленыт да усталык пашаштыже ончыкыжымат кугу сеҥымашым тыланеныт. Пайрем оза ончыкыжымат ты театрыште тыршаш, моктен каласыме кажне шомакым паша дене пеҥгыдемдаш да шуко сай постановко дене калыкым куандараш товатлен.
Алевтина БАЙКОВА.
Валерий Тумбаевын фотожо.




