Марий Элыште 25-31 май Тамак деч отказыме арня семын эрта. Тудо 31 майыште палемдалтше Тамак деч посна эртарыме тӱнямбал кечылан пӧлеклалтын.
Тамак да мӱшкыран ӱдырамаш – икте-весылан йӧршын келшен толдымо сӱрет… Но статистике кочо чын дене палдара: таче 22 процент ӱдырамаш йочам вучымыж годымат тамакым шупшеш, а тиде чот гыч 8,4 процентше кечыште 10 дечат шуко сигаретым тӱрга. Тамакын зиянжым да ончыкылык айдемын тазалыкшым лунчыртымым палыме ӱмбач!
Шымлымаш-влак пеҥгыдемденыт: никотинан тамакат, электрон сигаретат, вейпат тазалыкым ик семын пытарат.
Тамакым шупшмылан кӧра мӱшкыран ӱдырамашын азаже лугыч лийын, жап деч ончыч, черле але эсогыл колышо шочын кертеш. Йочам вучышо ончыкылык аван организмышкыже логалше никотин, газ, бензапирен да йӱлышӧ сигарет гыч лекше моло продукт плаценте гоч аза деке пурат. Нине вещества изи чукайын организмыштыже ава вӱрысӧ деч куатлырак улыт. Умбакыже мо лийын кертеш – мужедшашат уке. Никотин логалмылан кӧра плацентын вӱргорныштыжӧ шӧн шупшаш тӱҥалеш, да йочалан кислород ок сите. Мӱшкыран улмо годым тамакым шупшшо ӱдырамашын шочшыжо изи ийготыштак кенета колен кертеш. Тыгай лӱдыкшӧ поснак йыгыр йоча-влак шотышто кугу.
Мӱшкыран улмо тӱрлӧ жапыште тамакым шупшмо уда койыш мо дене лӱдыкшӧ?
Икымше триместр (1-ше кече гыч 13-шо арня марте).
Тиде пагытыште ава шӱм йымалне иланыше йочан чыла тӱҥ органже ышталтеш. Икымше триместрыште ӱдырамашын тамакым шупшмыжлан кӧра аза лугыч лийын але мӱшкырыштак колен кертеш, тыгак тазалык шотышто тӱрлӧ ситыдымашан шочын сеҥа.
Кокымшо триместр (14-ше гыч 27-ше арня марте).
Тамак токсикозым вияҥда, да мӱшкыран ӱдырамашым вакыкта веле огыл, тыгак укшинчыкта. Йоча эркын вияҥеш, нелытым начарын пога. Азам жап деч ончыч ыштен кертме лӱдыкшӧ уло.
Кумшо триместр (28-ше арня гыч азам ыштыме марте).
Мӱшкыран ӱдырамашын тамакым шупшмыжлан кӧра преэклампсий вияҥын кертме лӱдыкшӧ кугу. Вӱргорно давленийын кугеммыжлан, шондышто белокын шукеммыжлан кӧра шӧн шупшаш тӱҥалын кертеш, да аза жап деч ончыч шочын сеҥа. Ончыкылык ава-влакын тамакым шупшмыштлан кӧра шуко аза лачшымак кумшо триместрыште лугыч лийын.
Мӱшкыран улмо годым тамакым шупшмылан кӧра:
- аза изирак нелытан шочеш;
- йоча бронхиальный астме, пневмоний, бронхит гай респираторный чер-влак дене чӱчкыдын черлана;
- икшыве начарын тунемеш, тӱткӧ ок лий;
- шӱм-вӱргорно системе дене кылдалтше тӱрлӧ чер дене черлана.
Икманаш, тамак аваланат, йочаланат тӧрлаташ лийдыме зияным ышта. Сандене ончыкылык ача-ава-шамыч тидым умылышаш да шочшан лияш шонымышт годым шотыш налшаш улыт. Тамакым шупшмо уда койыш деч мыняр ондак утлет, тудын ыштен шуктымо зиянжым мыняр писын кораҥдет, таза азам ышташ тунар кугу ӱшан уло.
Наталья ЧЕГАЕВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын эмлыме-профилактике полыш да лицензирований пӧлкажын советникше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.
