Лидия Шабдарова
Финн-угор калык-влакын III всероссийский форумым почмо деч ончыч паша вашлиймаш эртен.
РФ Президентын Администрацийжым вуйлатышын алмаштышыже Магомедсалам Магомедов Россий президент Владимир Путинын калык-влак да конфессий-влак кокласе йодышлан кугу тӱткышым ойырымым палемден: «Тӱнямбалне илыше чыла финн-угор калык-влак кокла гыч Российыште 27 процентше ила. Этнокультурный поянлыкым да йӱлам арален кодаш манын, тӱрлӧ мерым палемдыме. Мутлан, образований ден кадрым ямдылыме йодыш-влаклан поснак кугу тӱткыш ойыралтеш. Регионлаште, кушто финн-угор калык-влак тӱшкан илат, наций-влак кокласе сай кыл улмым палемден кертына. Тиде регион вуйлатыше-влакын да Финн-угор калык-влак ассоциацийын Калык-влакын пашашт шотышто федеральный агентствын пырля эртарыме кажне кечын ыштыме кугу пашашт».
Юл кундем федеральный округышто Россий Президентын полномочный представительже Игорь Комаров форумым сайын организоватлымым палемден: «Форумым Марий Элыште эртарымым чынлан шотлем. Калык-влак кокласе кылым вияҥдымылан республикыште кугу тӱткышым ойырат. Тидын дене регион Юл кундем федеральный округышто ик эн ончыл верым налеш».
Калык-влакын пашашт шотышто федеральный агентствым вуйлатыше Игорь Баринов регионышто кугу мероприятийлам сай кӱкшытыштӧ эртарыме нерген ойлен.
Форум жапыштак Россий Федерацийысе финн-угор калык-влакын этнокультурный вияҥмаш шотышто мере комплексым шуктымо шотышто Россий Федерацийын субъектше-влакын исполнительный органыштын представительышт дене совещаний эртен. Тудым Калык-влакын пашашт шотышто федеральный агентствым вуйлатыше Игорь Баринов вӱден.
Марий Эл вуйлатыше Юрий Зайцев республикын федеральный кӱкшытан кугу мероприятийлам умбакыжат эртараш ямде улмыж нерген каласен: «Финн-угор тӱвырам, тудын ойыртемжым ончыктымо дене кылдалтше мероприятий-влакым эртарыме опытна моткоч кугу. Мутлан, Самырык-влакын форумышт, Финн-угор йоча ден самырык-влакын тӱнямбал слётышт, театр форум, молат».
Всероссийский мероприятийын участникше-влак эртыше форум нерген шке шонымашыштым каласеныт.
Федераций Совет председательын алмаштышыже Константин Косачев: «Пытартыш жапыште финн-угор толкыным тӱнямбал кӱкшытыштӧ политике чот авалтен, сандене 2021 ийыште Россий Финн-угор калык-влакын тӱнямбал конгрессыштышт участвоватлымым чарныме нерген пунчалым луктын. Шкенан финн-угор толкыннам вияҥдаш тӱҥалынна, опытым погенна да теве ынде кумшо форумым эртарена. Тӱнямбал кылым угыч ыштымеке, ме нуным Российыште илыше финн-угор калык-влакын интересышт верч вияҥдаш тӱҥалына».
Российысе Финн-угор калык-влакын ассоциацийыштым вуйлатыше Пётр Тултаев: «Мемнан дене чолга илыш позициян уста еҥ-влак моткоч шукын улыт. Нуно шке йылмылан, тӱвыраштлан веле огыл палынак шӱман улыт, тыгак мер толкыныш кумылын ушнат. Шагал огыл самырык еҥ кучем органлаште калык-влак кокласе кылым ыштыме дене кылдалтше пашам ышташ шона. Санденак ӱмаште Лидер-влакын национальный школышт проектым почынна».
Совещанийыште марий йылмым цифроватлыме йодышланат кугу тӱткышым ойыреныт. Пытартыш жапыште чыла операционный системылан марий клавиатурын раскладкыжым ямдылыме да шыҥдарыме. «Рувики» цифровой энциклопедийыште 27 тӱжем утла марла статья уло. Марий йылме дене ужаш интернет-энциклопедийын вич эн кугу йылме ужашышкыже пура. Марий йылме корпусышто 21 миллион утла мутсавыртыш шотлалтеш. Марий йылмым «Яндекс.Кусарыше» ужашыште муаш лиеш. Нейросетян кусарыше умбакыже вияҥеш. «iВика» ушан колонкын проектше поснак кугешнаш тарата. Тудо йоча ден кугыеҥ-влаклан марий йылмым тунемме шотышто чот полшен кертеш. «Рувики» дене пырля марий йылме дене олимпиадылан ямдылалташ порталым колтымо. Цифровизаций – тиде технологий гына огыл, тыгак шкешотан улмынам арален кодымаште сравоч.
Форум мучашлалтеш, а 12 сентябрьыште Российысе Финн-угор калык-влак ассоциацийын погынжо почылтеш. Тудо «Россий нацийын икоян улмыжым пеҥгыдемдымаште – финн-угор калык-влакын кӧргӧ чон поянлыкышт» темылан пӧлеклалтеш.
Денис Речкинын фотожо.
