«Калыксий — 2018» фестиваль мучашлалтын. Республикысе Марий тӱвыра рӱдер дене Российысе марий-влакын федеральный калыкле автномийыштын иквереш эртарыме ты мероприятийышт калыкнам чотак кожгатен. Икымше тыгай фестиваль 2010 ийыште лийын. Куанен палемдыман, тенийсышкыже республикысе индеш национальный общине ушнен, тиде — азербайджан, армян, грузин, осетин, украин, еврей, одо, татар да марий. Тылзе утларак шуйнышо фестиваль кышкарыште кажныже калык кочкыш пайрем гоч шке тӱвыраже, йӱлаже, койыш-шоктышыжо дене палдарен. Кажне презентаций ты але вес калыкын йӱла пайремже семын эртен.
«Фестиваль годым Марий Элыште илыше кажне калыкын эн сай ойыртемже-влак дене палыме лияш йӧн лийын. Презентацийште келшымаш шӱлыш озаланен», — тыге палемдыш Марий Эл Правительстве Председательын икмыше алмаштышыже Михаил Васютин «Калыксий- 2018» фестиваль мучашлалтме годым. А иктешлымаш «Марий» сийгудышто Марий талешке кечын эртен. Лачак тунам марий-влак шке кочкышышт дене палдареныт. Тушто организатор-влак фестивальын чыла участникшылан тауштеныт, сертификатым кучыктеныт да, тӱҥжо, марий кочкыш, муро-куштымаш дене сийленыт, йӱла дене палдареныт.
Ӱстембаке икте-почеш весым, лачшымак марий чесым луктеденыт: шоктам, чыве шылым, лашка шӱрым, пареҥган да поҥган подкогыльым, шылан пареҥгым, коҥга гыч кӱэшт лукмо гына коман мелнам, пулашкаммуным… Икманаш, марий калыкын эн йӧратыме кочкышыжым уна-влак тамлен да шкенышт дене таҥастарен кертыныт. А посна ямдылыме ӱстемал тыгак ялысе марий ӱдырамаш-влакын ямдылыме чесышт дене пушланен. Тудым Советский район гыч толшо Кукмарий ялын фольклор коллективше конден. Нуно мурен-куштымо мастарлыкыштымат ончыктеныт.
Организатор-влак Курыкмарий район гычат Картук села гыч фольклор коллективым ӱжыныт. Вет чылан марияк улына гынат, Юл вес велысыже шке койшышт, чиемышт дене садак ойыртемалтыт. Уна-влакым тидыжат ӧрыктарен.
А теве Иван Каменщиков тошто марий семӱзгар – шӱвыр — дене шоктен. Марий тӱвыра рӱдерын «Падыраш» ансамбльжат уна-влакын кумылыштым налын. Пеш изи ийготан икмыняр йоча тӱрлӧ семӱзгар дене туге шоктеныт, туге муреныт да куштеныт. Эсогыл уна-влакын пырля кушташ кумылышт лектын. Варажым тыгай йӧн лийын. Азербайджан, грузин, еврей да моло калыкын еҥже-влаклан марла куштымаш дене мастер-классым «Марий Эл» ансамбльын ик эн уста куштышыжо Нина Макарова эртарен.
А озавате-влаклан «Марий» сийгудын пашаеҥже-влак команмелнам ыштыме мастер-классым эртареныт. Тидым ышташ рестораныште йӧнжат уло: залыштак марий коҥгам келыштарыме. Сандене армян, еврей да моло калыкын ӱдырамашыже-влак мелнам кӱэшт онченыт.
Каласен кодыман, моло общине-влакын презентацийышкышт фестивальы участникше-влак деч посна Йошкар-Олаште илыше ты але вес калыкын пагалыме еҥже-влакым эре гаяк ӱжыныт. Марий-влакат тыгак ыштеныт. Нунын коклаште шукышт шке лӱмыштым сай пашашт дене сулен налыныт.
Фестивальыш ушнышо-влак шкештат тӱрлӧ калыкым ушышо тыгай кугу мероприятийым эртарымылан тауштен ойленыт. Кочкышат келшымаш кылым пеҥгыдемдаш полшен кертеш улмаш. Тӱнямбалне кеч-могай умылыдымаш лектеда гынат, мемнан изи республикыштына 100 утла тӱрло калык келшенак ила. Марий Элын Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министерствын надыржымат тыште палемден кодыман. Тыгай йӧн денат икте-весым лишкырак палымым ышташ да кылым пеҥгыдемдаш тырша. «Ме тӱрлӧ улына, но ме ик элыште илена. А Марий Эл — тиде Российын изи ужашыже. Туштат илыше тӱрлӧ калык коклаште келшымаш озаланышаш…» — тыгерак фестивальыш ушнышо-влак кажне презентацийыште ойленыт.
С.Носова.
М.Скобелевын фотожо
