Марий Эл Кугыжаныш Погынын латкокымшо бюджет сессийыштыже депутат-влак 23 йодышым онченыт.
Заседанийым тӱҥалме деч ончыч парламентын председательже Михаил Васютин Марий Элым вуйлатыше Юрий Зайцевлан Россий Федерацийыште капкыл культур ден спортым вияҥдымашке надырым пыштымыжлан Кугыжаныш Думын капкыл культур да спорт комитетшын Чапкагазшым кучыктен.
Депутат-влак Марий Элым лишыл кум ийыште социально-экономически вияҥдаш палемдыме корным сайлан шотленыт. Тудо ончыл отрасль ден аграрий-шамычлан, туризмлан, изи да кокла бизнеслан полшымашке виктаралтын. Тыгодым промышленный производство идалыкыште 3,5 процент марте кугемшаш, ялозанлык производство – 1,2 процентлан йотке.
Сессийыште республикын бюджетшым шушаш 2026 ийлан да плановый 2027 ден 2028 ий-влаклан пеҥгыдемденыт. 2026 ийыште регионын бюджетышкыже 73,2 миллиард теҥге пурышаш, роскот 76,5 миллиард теҥге лийшаш. Правительстве председательын алмаштышыже – финанс министр Алексей Торощинын рашемдымыж почеш, бюджетын кугурак ужашыжым (70,9%) социальный сферлан кучылташ палемдыме. Тушко бюджет аланыште тыршыше-влаклан пашадарым кугемдаш ситыше оксам тичмашнек пыштыме, тыгак чыла социальный гарантийым арален кодымо. СВО-н участникше-влак ден нунын ешыштлан, шуко шочшан еш, инвалид, тӱнен илыше граждан ден тулык йоча-шамычлан полыш умбакыжат лиеш. Экономикын тӱҥ отрасльже-шамычымат ӧрдыжеш кодымо огыл. Россий Федераций президентын указше дене келшышын, национальный проект-влакым илышыш пуртымо паша ик эн ончыл радамыште лиеш.
Депутат-шамыч сайлыше-влакын 2026 ийлан 111 наказыштым пеҥгыдемденыт. Ушештарена, 2024 ий декабрьыште республикыштына сайлыше-влакын Кугыжаныш Погын депутат-шамычлан наказышт нерген законым приниматлыме, да парламентарий-влак тудым илышыш пуртымо шотышто идалык мучко пашам ыштеныт.
Наказ-влак калыкын илышыжым саемдыме да тӱҥалтышыжлан полшымо дене кылдалтыныт, палемден парламентын спикерже. Сайлыше-шамыч кудывече ден мер кумдыкым тӱзаташ, инфраструктурым олмыкташ, спорт ден образованийым вияҥдаш темленыт.
– Наказ-шамыч «Оласе йӧнан йырвел» да «Верысе тӱҥалтышлан полшымаш» виян проект-шамычлан сай ешартыш улыт, – рашемден Михаил Васютин.
Сессийыште тыгак регионысо ОМС фондын 2026-2028 ий-влаклан бюджетшым пеҥгыдемденыт. Шушаш ийын тудын доходшо ден роскотшо 15 миллиардат 32 миллион теҥге лийыт. Бюджет окса ОМС-ын программыже-влакым шукташ да республикысе медицине тӧнежлаште полышым яра пуаш веле огыл, тыгак медпашаеҥ-шамычым туныкташ, оборудованийым налаш але олмыкташ да молылан кучылталташ тӱҥалеш.
Сайлымаш дене кылдалтше законышко пуртымо вашталтыш дене келшышын, «электрон йӱклымаш» ден «дистанционный электрон йӱклымаш» ынде тӱрлӧ умылымашан лийыт.
Депутат-влак Марий Элыште мланде кылым тӧрлымӧ нерген законыш пуртымо вашталтышым сайлан шотленыт. Тудым регионым вуйлатыше ялозанлыклан палемдалтше мландым ик категорий гыч весыш кусарыме да республикын правительствыже ялозанлыклан палемдалтше мланде участке дене пайдаланыме видым вашталтыме йодышла шотышто ешареныт. Тылеч посна инвалид-влаклан але инвалид йочан еш-шамычлан илыме верым саемдаш мланде участкым собственностьыш яра ойыраш йӧным ыштеныт. Специальный военный операцийыште сусыргымылан кӧра I але II группо инвалид лийше граждан ден мланде участкым ялозанлык производствылан арендоватлыше СВО участник-влаклан мланде участкым собственностьыш яра пуымо у случай-шамычым пуртымо. Мланде участкым налаш черетыште шогышо да жап эртыме семын еш положенийым вашталтыше граждан-влаклан мланде участкым ойырымо радамым уэмдыме.
Административный правам пудыртымо нерген законышто граждан-влаклан канаш чаракым ыштымылан штрафым кугемденыт (мутлан, организаций-шамычлан – 20 гыч 40 теҥге марте).
Маргарита ИВАНОВА.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын фотожо.
