Кодшо шуматкечын Марий Эл Республикысе «Саскавий» марий ӱдырамаш ушемын отчет да сайлымаш погынымашыже эртаралте.
Иктешлымаш
Тиде кечын В.М.Васильев лӱмеш Йылмым, сылнымутым да историйым шымлыше Марий институтын конференц-залышкыже чумыргышо-влак эн ончычак вуйлатыше Людмила Кошкинан ушемын 2025 ийыште ыштыме паша нерген иктешлымашыжым колыштыч.
Идалык жапыште «Саскавий» пашам шукак ыштен. Тидым мый ушемын вуйвержын еҥже семын пеҥгыдын каласен кертам. Адакшым эртарыме кажне мероприятий нерген газетыште возенна, сандене лудшына-влак тидын нерген палат. Кӱчыкын ушештарен кодаш гын, «Саскавий» марий ӱдырамаш ушем СВО-што улшо салтак-влаклан идалык мучко полышым пуэн шоген. «Тылат, салтак» поро кумылым ончыктымо акцийым специальный военный операций тӱҥалме жапыштак увертарыме, да тудо але мартеат шуйна. Акцийыш Йошкар-Олаште илыше-влак веле огыл, тыгак ушемын районласе отделенийже-шамычын чолга ӱдырамашыже-влакат верлаште вургемым, кочкышым, эмым, моло кӱлешым чумырен конденыт. Тыге идалык мучко икмыняр гана ятыр коробка дене гуманитар полышым поген колтымо.
СВО-што улшо-влакын ешыштланат тӱткышым ойырымо. Ик эн кугу паша семын нунын икшывыштлан У ий пайремым эртарымым шотлыман. Тыгай мероприятийыш ушем кажне ийын тӱрлӧ районласе йоча-влакым иктеш чумырен, нунын кумылыштым весела программе да лачка пӧлек дене куандарен.
8 Март пайрем пытартыш жапыште поснак ойыртемалтшын палемдалтеш. Ынде икмынярымше ий Ӱдырамаш-влакын тӱнямбал кечышт вашеш «Саскавий» ушем уш-акылым тергыме республик кӱкшытан «Мунло» модышым эртара.
Талешке кечын кажне ийын ӱдырамаш-влак чолга марий еҥна-влакым шарналтыме акцийыш ушнат да нунын Чапкӱшт, Шарнымаш оҥашт деке ушемна лӱм дене пеледышым пыштат.
Кеҥеж республик кӱкшытан йоча Пеледыш пайрем дене тӱҥалеш. Тудымат ушем ий еда могай-гынат организаций дене пырля эртара.
А официальный статусым налше Пеледыш пайремыште «Саскавийын» еҥже-влак ушемым ыштыме годсекак поснак кугу чолгалыкым ончыктат манашат лиеш. Пайрем кечын мелнам кӱэштме, когыльым ямдылыме, «Ӱдырсий» да ятыр моло конкурсым эртарен.
Самырык-влакын слётышкышкат организацийын еҥже-влак мийыде огыт код. Молан манаш гын ушем шке пашаштыже нуныланат кугу тӱткышым ойыра. Поснак – тазалыкыштлан. Кодшо ийынат Звенигово олаште лийше слетыш чумыргышо-влаклан «Таза капыште – таза чон» теме дене мутланымашым эртарыме. Тиде кечынак Провой кундемысе «Юлвий» ӱдырамаш ушемын чолга еҥже-шамыч дене вашлийме да ыштыме, ыштышаш, пырля шуктышаш паша нерген мутланыме.
У Торъял районыштат тыгай сынан вашлиймаш лийын. Туштат моткоч кӱлешан йодыш-влакым тарватыме. Ик эн тӱҥжӧ – Кемсола ялын шочшыжо, икымше марий профессиональный поэтессе Вера Бояриновалан шарныктышым почмо нерген мутланымаш лийын. Тиде йодышым ушем тылеч ончычак нӧлталын, но тудо шукталтде кодын.
«Саскавий» – ӱдырамаш ушемыс, сандене Аван кечыжымат ик ганат палемдыде огеш кодо. Тиде пайремышке кажне ийын чолга ӱдырамаш-влакым ӱжыт да нунын дене вашлиймашым эртарат. Кодшо ийын гын СВО-што вуйыштым пыштыше эрге-влакын аваштым чумыреныт.
Тиде – ушемын идалык мучко эртарыме мероприятийже-влак кокла гыч икмынярже, ик эн тӱҥжӧ, веле. Нуно да шуктымо моло паша нерген Людмила Ивановна радамлын каласкалыш. Погынышо-влак чылажымат фотографийла гочат ужын кертыныт. Чумыргышо-шамыч ушемын идалыкаш пашажым сайлан шотлен аклышт.
Программе дене келшышын, умбакыже каҥашымаш, мутвашталтымаш лийыч. Тушто темлымаш-влакат йоҥгышт. Мутлан, иктыже тыгай ыле: «Саскавий» ушемын кок еҥжым, кӱшыл категориян врач-эндокринолог Светлана Бочкарева ден Марий Эл тӱвыран сулло пашаеҥже, поэтессе Раиса Николаевам (Мардан Рая) «Марий Элын почетан ветеранже» знак дене палемдаш темлышт.
Сайлымаш
Устав почеш кажне кум ий гыч ушемын у вуйверже ден вуйлатышыже сайлалтыт. Тений лач тыгай жап толын шуын. Вуйверыште ныл еҥ ондакысе состав гычак кодна, а 9 у еҥым – нылытым Йошкар-Ола гыч, визытым районла гыч – сайлышна.
Тений икымше гана «Саскавий» каҥашым чумырымо. Тиде мо тыгай? «Совет старейшин» манме семын. Тушко 7 еҥым пуртымо. Нуно чыланат калыкнан чынже денак лӱмлӧ да пагалыме еҥже улыт – тиде Галина Ширяева, Ираида Степанова, Людмила Кошкина (тӱрлӧ ийлаште ушемым вуйлатеныт), Галина Шкалина, Римма Катаева, Альбертина Иванова, Надежда Казанцева.
У вуйлатышым сайлымаш ты гана поснак «шокшын» эртыш. Тӱҥалтыште тудым тӱшка погынымаште ойырен налаш мутланаш келшыме. Но вараже вуйверлан ӱшаныме. Тушто кужун мутланымеке, каҥашымеке, ты пашам шукташ Рита Тойшевам сайлыме. Тудым шукынжо палат: Рита Геннадьевна – Марий Элын сулло врачше, педиатр, Мер Каҥашын еҥже. Тыгак тале ечызе, тӱрлӧ таҥасымаште ик гана веле огыл ончыл верым сеҥен налын.
Вуймутышко писатель Шабдар Осыпын лукмо ойжо шуктымо пашаланна моткочак келшен толеш. Вет «Саскавий» – мер ушем. Тыге гын, тӱшка калык верчын тыршыме паша. Тидлан нигушечат окса огеш ойыралт, еҥ-влаклан пашадарат огеш тӱлалт. Туге гынат ӱдырамаш-влак, яра жапыштым тӱшка пашалан ойырен, кеч-могай сомылымат лийжак манын ышташ тыршат. Погынышо-влак у вуйлатышылан да у вуйверлан умбакыжат тыгак чолган пашам ышташ тыланышт.
Любовь Камалетдинова
