Юл кундем федерал округысо законодатель-влакын советыштышт верысе шкевиктем ден туризмын ончыкылыкышт нерген мутланеныт.
Казаньыште эртыше тиде заседанийыш Марий Эл гыч Кугыжаныш Погынын председательже Михаил Васютин миен. Тушто тыгак Россий Федераций президентын Юл кундем федерал округышто полномочный представительже Игорь Комаров, Татарстан Республикын раисше Рустам Минниханов, РФ Федерал Погынымашын Федераций Советшын председательжым алмаштыше Константин Косачев, округысо регионла гыч законодательный да исполнительный кучем-влакын представительышт, ПФО-со Молодёжный парламентын йыжыҥъеҥже-шамыч участвоватленыт.
Игорь Комаровын палемдымыж почеш, округышто илыше чумыр калык гыч пелыже наре верысе кучемын пашажым сайлан шотла. Верысе шкевиктемлаште паша системым вашталтыме дене виктарыме йӧным палынак саемдыме. Ынде ик кӱкшытан модель дене кумданрак пайдаланаш тӱҥалме, но кызытеш кок кӱкшытанжымат арален кодымо – тыге калык ден бизнесын интересышт шотышто пунчалым писынрак лукташ лиеш. Вашкылым саемдышашлан граждан-влакын пунчалым приниматлымашке ушнымо форматыштым уэмдыме.
Виктарыме пашан пайдалыкше ден калыкын сай илышыже кучемын кугыжаныш органже, муниципалитет да граждан обществын институтшо-влакын пеҥгыде вашкылышт дене чак кылдалтыныт, палемден полпред. Кызыт округын регионлаштыже поснак кугу тӱткыш виктарыме модель-шамычым вияҥдымылан да у системыш куснымылан ойыралтеш.
«ПФО-со законодатель-влакын советышт Юл кундем федерал округысо регионлаште верысе шкевиктем нерген федерал законым илышыш пуртымо йодышым лончылен. Эртыше ийлаште 131-ше закон шотышто пашан куштылгынжак огыл шукталтмыжым, калык ончылно обязательствым шукташ манын, регион-влакын округ-шамычым ыштымыштым, муниципал образований-влакын ресурсыштым иктыш ушымыштым чылан шарнена. Кызыт сӱрет вашталтын. Уэмдыме законодательстве верысе шкевиктемлан регионлан келшыше модельым ойырен налаш правам пуэн, да таче муниципал ден республик кучем-влак коклаште полномочийым шеледаш гына кодын. Тиде задачым лийме семын сайынрак да писынрак шукташ, верысе шкевиктемлан чарныде вияҥаш, калыклан кугыжаныш да муниципал услуго дене чарак деч посна пайдаланаш йӧным ышташ манын, пошкудына-шамычын опытышт дене палыме лияш кӱлеш», – манын ПФО-со законодатель-влакын советыштым вуйлатыше, Нижегородский областьысе Законодательный Погынымашын председательже Евгений Люлин.
Заседанийын паша радамышкыже пуртымо кокымшо йодыш шотышто Игорь Комаров тыге палемден: «Туризм – регион-влакым ончыко наҥгайыше сфер. Тидым элнан президентше Владимир Путин ик гана веле огыл ойлен. Пытартыш кум ийыште ПФО-што турйогын 25 процентлан кугемын, Россий Федерацийыште – 19,6 процентлан». Полпред пӱсӧ йодыш-влакланат тӱткышым ойырен. Мутшо гыч, кызыт туризм округын экономикыштыже регионысо валовый продуктын 2,2 процент ужашыжым айла, Россий экономикыште – 2,9 процентым. Тӱҥ нелылык бюрократий, начар инфраструктур (мутлан, унагудо-шамыч тора кундемлаште верланеныт), профессиональный кадрын ситыдымыже, идалыкын пагытше дене кылдалтын. Нуным кораҥдаш законодательный базе да верлаште вошткойшо виктем кӱлыт.
«У йӧн-влак «Туризм да унам вашлиймаш» национальный проектын кышкарыштыже лектыт шонем. Тудым чумыр округ илышыш пурта. Кажне кумдыкын ойыртемжылан келшыше ешартыш мере-шамычым регион кӱкшытыштӧ ышташ кӱлеш. Регион-влакын да чумыр округын куатыштым почын пуышашлан пашам системно ышташ шотлан толеш», – манын Игорь Комаров.
Татарстанын раисше Рустам Миннихановын палемдымыж почеш, кызытсе турист проект ден цифровой сервис путешественник-шамычлан Российын поянлыкше дене палыме лияш у йӧн-влакым ыштат да регион-шамычлан социально-экономически вияҥаш полшат. Турйогыным кугемдыме деч посна эше тыгай йӧным ышташ кӱлеш: кажне турист мӧҥгыжӧ тышке уэш пӧртылаш шонен кайыже. Мыйын шонымаште, ойыртемалтше тӱвыра да пӱртӱс объект-влак дене палдарыме, кызытсе инфраструктурым вияҥдыме паша кӧргӧ туризмым у кӱкшытыш лукташ полша.
«Туризмым вияҥдыме йодышым законодательный округ кӱкшытыштӧ кок гана нӧлталме: 2017 ийыште – Йошкар-Олаште да 2021 ийыште – Оренбургышто. Тудым элнан социально-экономически вияҥме корныштыжо тӱҥ драйвер семын аклаш лиеш. Отрасль экономикылан, изи да кокла бизнеслан полша, инвестиций пашам пеҥгыдемда, регион-шамычын тӱвыра инициативыштым вияҥда», – палемден Татарстанысе Кугыжаныш Советын председательже Фарид Мухаметшин.
Юл кундем федерал округысо регионлаште кӧргӧ туризмым вияҥдыме теме дене тӱҥ докладым Татарстан Республикысе Туризм шотышто кугыжаныш комитетын председательже Сергей Иванов ыштен. Мутшо почеш, таче регионлаште туризмын тӱвыра да посна калык дене палдарыме, тазалыкым пеҥгыдемдыме, пӱртӱсым ончыктымо, кочкышым тамлыме, вӱдыштӧ судно дене коштыктымо, паша да паломничестве видше-влак дене пашам ыштат. «Туризм да унам вашлиймаш» национальный проектын кышкарыштыже туризм маршрут-шамычым вияҥдат. «Калыкле» статусым Российын тӱрлӧ регионжо гыч 59 маршрутлан пуымо. Юл кундем федерал округысо регионлаште индеш тыгай маршрутым ыштыме, нунын кокла гыч кандашыже – регионысо, иктыже – регион-влак кокласе («Кугу Юл корно» маршрут Татарстан, Марий Эл да Чуваший гоч эрта).
Константин Косачев турист-влакым верлашке кумылаҥден кондышашлан куатым иктыш ушаш да регион-влак кокласе проект-шамычым ямдылаш темлен.
«Эн сай турист практике да бренд-влак дене палдараш, отрасльлан квалифицироватлыме кадрым ямдылаш, регион-шамыч кокласе маршрутлам ышташ тӱҥалына гын, икте-весе дене вашла мутланен, кӧргӧ туризмым у да чапле кӱкшытыш луктын кертына манын ӱшанем. Заседанийын пашажым иктешлыме негызеш темлымаш-шамычым ыштенна, нуно турист кластер-влакын статусыштым радамлыме, инвестор-шамычлан налог льготым пуымо, унагудо услугым ыштыме шотышто экспериментын регион-участникше-влакын чотыштым кугемдыме да моло йодыш дене кылдалтыныт. Юл кундем федерал округышто туризмым вияҥдаш пеҥгыде негыз уло, тудо элнан эсенлыкше верчат пашам ыштен кертеш», – заседанийын пашажым иктешлен Евгений Люлин.
Маргарита ИВАНОВА.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын фотожо.
