4 декабрьыште М.Шкетан лӱмеш Марий национальный драме театрыште актрисе Наталия Алексееван «Таче кечын улам пиалан» концертше лиеш. Тудым 35 ийым темымыжлан да усталык пашаште лу ий тыршымыжлан пӧлекла.
Изинек артист лияш шонен
Морко район Унчо кундемысе Шӱргӧ ялеш шочын кушшо ӱдыр – ача-аважын кумшо икшывыже. Ачаже тале гармонист, садлан ты суртышто эреак сылне сем, марий муро йоҥгалтыныт. Алексеевмыт ешым сӱанышкат чӱчкыдынак ӱжыныт: ачаже гармоньым шоктен, а аваже сӱанвате лийын. Поро кумыл дене вашлийше суртыш уна-шамычат эреак толеденыт.
– Мемнам мурыктеныт, куштыктеныт, эреак концертым ончыкташ йодыныт, – шыргыжеш Наталия. – Авам весымат ойлен: мый ачамын гармоньым шоктымо семешыже мален колтем, а шоктымым чарнымекыже, шорташ тӱҥалынам. «Муро йӱкеш шочынам да гармонь семеш кушкынам» манмет лач мылам келшен толеш. Индийский кином йӧратен онченам да муро-шамычым воштончыш ончылно муренам, микрофон олмеш локоным кидышкем кученам. Пародироватлашат пеш келшен.
Шлань ялысе тӱҥалтыш, Унчо кудалаш школлаште тунеммыж годымак Наташа артист але мурызо але когынекат – мурызо, артист – лияш шонымаш дене тунемын: тӱрлӧ мероприятийыште чолгалыкым ончыктен, марий йылме да литератур дене олипиадыште уш-акылым терген.
– Тукымыштына талантан-влак ятырынак лийыныт: Муканай ялыште илыше кочам Иван Петрович Петров пу гыч шондыкым, вочкым, вӱдварам, ӱстембалым, пӱкеным да эше шуко арверым ыштен, омсам, окнам шынден. А ковам Раисия Васильевна Васильева мураш чот кертын, шке гыч шонен мурымыжым тачат сайын шарнем, – ешарыш тудо.
«Мый тидым кертым!»
Латикымше класс деч вара И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледжыш режиссёрлан тунемаш пурен, но кумшо курс деч вара Москош М.Щепкин лӱмеш кӱшыл театр училищыш каен.
– Моско вузыш марий группым погымо нерген уверым ондакыракак колынам ыле. «Мыйын гай ялысыжым тушко огытат нал дыр. Тыгайже тич улыт» манын шоненам. Но ойырен налме турыш садак каенам да экзаменыште мо кӱлешым чыла каласкаленам: муренам, куштенам, басньым лудынам… Ик кечыште вигак кок турым эртенам. Але вара мый тидым ыштен кертым манын, моткоч ӧрынам да йоча годсо шонымашкем икымше да эн кӱлешан ошкылым ыштен кертмылан моткоч куаненам, – шарналта Наталия. – Тунеммаште чылажак куштылгын пуалтын огыл: шуко лудаш, чылажымат умылаш, шкем «пунчалаш» да уло кӧргӧ чоным «луктын пышташ» кӱлын.
Геройын илышыжым ила
Дипломым налме деч вара моло ӱдыр-рвезе-влак дене пырля Наташа Шкетан лӱмеш марий драмтеатрын кугу ешышкыже ушнен. Изи годсо шонымашыжын тӱрыс шукталтмыжлан эшеат чот йывыртен.
Самырык актрисе икымше гана «Кресӱдыр» спектакльыште модын, режиссёр Василий Домрачев тӱҥ рольым ӱшанен.
– Ик сценыште лӱмлӧ артист-влак: Маргарита Медикова, Олег Кузьминых, Светлана Строганова, Эдуард Яковлев, Павел Ефимов – дене пырля рольым модаш лӱдмашанла чучын. Но опытан артист-влак ача-ава семын кӱлеш да пайдале шомакым муын моштеныт да образыш келгын пураш туныктеныт. Икмыняр гана модмо деч вара веле нунынат тыглай айдеме улмыштым умылет, – чонжым почо театрын артистше.
Тиддеч вара режиссёр-влак тӱрлӧ шӧрынан рольым ӱшанаш тӱҥалыныт. А нунышт лу ий жапыште моткоч шуко погыненыт: «Йӧратымаш да кӧгӧрчен-влак» спектакльыште 13 ияш Оля (кызытат тиде рольым модеш), «Эреҥерыште» йорга ӱдыр Орина, «Эргымлан кузык» трагикомедийыште еҥ кӱшеш пояш шонышо Фифа, «Мӱндыр ялыш толын каче» комедийыште качыжым йӧратыше Лили, «Ава капитал» спектакльыште Вера, «Ваня чӱчӱ» постановкышто профессорын ӱдыржӧ Соня, «Кавасе алаша» музыкальный комедийыште старший лейтенант Маша Светлова, «Уш йоммеш йӧратымаш» постановкышто Марина Колокольчикова, «Каче пазар» спектакльыште марлан лекташ шонышо, но моткочак кычалтылше Агафья Тихоновна.
Кажне рольым актрисе модеш гына огыл, а пӱтынек геройын илышыжым ила, тудын семын шона, чонжым туржеш. Тидым «Ваня чӱчӱ» спектакльым ончышо кажне еҥ пеҥгыдын ойлен кертеш. Тиде роль актрисын уло моштымашыжым почын пуаш полшен, шинчаончалтышыжым, илыш умылымашыжым вашталтен.
Арам огыл тений «Йошкар-Ола театральная» фестивальыште жюри «Кокымшо планан эн сай ӱдырамаш роль» номинацийыште палемден.
– Соням умылаш да тиде образыш келгын пураш манын, уш-акыл, тазалык шот дене начар еҥ-влакын илыме интернатыш лӱмынак коштынам. Тыгайыштым илышыште вашлият гынат, чонлан моткочак йӧсӧ, логарым кочо комыля иша. Но сценыште шортын колташ моткоч неле ыле. Очыни, ача-аван изинекак пеҥгыде койыш-шоктышан лияш кӱлмӧ манмышт мешаен. Но режиссёр Степан Пектеев мыйым «почын» кертын, – палдара актрисе.
Ончыкыжым Наталия Алексеева иктаж музыкальный спектакльыште, мюзиклыште рольым модаш шона.
Киноартист
Наталия Алексееван киношто войзалтме мастарлыкшат уло. Икымше гана тудым самырык режиссёр Андрей Огородников «Евсеев. Признание ценою в жизнь» документ негызеш ямдылыме фильмыште вуй пӱтырышӧ аван рольжым модаш ӱжын.
– Киноартист, режиссёр Денис Шаблийын «Ирга» фильмжын эпизодлаштыже модынам. Вес режиссёр Максим Брызгалов тений шошым «Матч Акпарса» кинолан тизерым войзымашке ӱжын. Тушто мый тӱҥ геройын пелашыжым модам. Съёмко Йошкар-Оласе Ий полатыште эртен, – радамла героинем.
Ик эн кугу пашаже семын кеҥежым СССР-ын сулло связистше, мер пашаеҥ, поэт Валерий Апакаевын произведенийлаж негызеш войзымо «Парым» телесериалым шотлыман. Тушто Унчо вел ӱдырым Валярин аваже Тачанан рольыштыжо ужына.
Муро, муро тый от лий гын…
Наталия Алексеева марий эстраде аланыштат шукертак палыме. Тудо мурылан мутшо ден семжымат шкежак воза да сценыште йоҥгалтара. Репертуарыштыже тӱрлӧ сынан ятыр мурсаскаже погынен. Куаным але чон сусырым муро гоч ончыкташ утларак келша. Чаманаш кодеш, тиде мастарлыкшым ӱдыр кужу жап шылтен илен. Тудым почаш Москошто тунеммыже сайын полшен. Гитарым, ачаж семын гармоньым шоктен мошта.
Наташа театрыште эртаралтше концерт программылан сценарийым возашат жапым муэш.
– Тидлан илыш умылымаш, кӧргӧ вий, шинчаончалтыш лийшаш, шымлен моштыман да илышын йодмашыжым палыман, – ойла актрисе. – Адакшым артист-влакым почын моштышаш улат. А тидым ышташ кок ий театрыште парикмахер пашам шуктымем чот полша. Режиссёр семынат ужын моштыман.
«Ешем – куанем»
Наташа – йӧратыме пелаш, а кок эргыжлан вучымо ава.
– Паша деч вара мӧҥгӧ мийымеке, икшывем-влакын куржын толын ӧндалмышт чыла нойымым шулыктара, чонем лыпландара. Ешем – мыйын куанем, – манеш Наталия Алексеева. – Лач мӧҥгыштӧ мый канем, тӱрлӧ кином ончен, икшывем-влак дене жапым пайдалын эртарен, вий-куатым налам да чон йодмо пашам шуктем.
Материалем героинемынак шомакше дене мучашлынем: «Чонетым колышт моштыман да чон шӱдымӧ корно дене кайыман. Чыла тидым шуктет гын, пиалан лият, илышыштет эреак у корно почылтеш, у сеҥымаш тыйым вучаш тӱҥалеш. Садлан мыят таче кечын пиалан улам!
Кӱчык йодышлан — кӱчык вашмут
Йӧратыме тӱс – ошо;
Йӧратыме пеледыш – роза;
Йӧратыме кочкыш – коҥгаште кӱктымӧ шылан пареҥге;
Идалыкын йӧратыме жап – шошо, теле;
Суткасе йӧратыме жап – кас.
Алевтина БАЙКОВА
Фотом еш альбомжо да театрын архивше гыч налме
