9 апрельыште Марий Элыште вӱд ташлыме дене «саре» (оранжевый) кӱкшытан лӱдыкшӧ лийме нерген увертареныт.
Гидрометеорологийын чиян шкалаж почеш тыгай лӱдыкшӧ пӱртӱс азап да эҥгек лийын кертме нерген палдара. Сандене еҥ-шамычлан метеорологий службын, МЧС-ын да моло компетентный орган-влакын уверыштым эскерен шогаш темлалтеш.
Марий Элын Пӱртӱс поянлык, экологий да йырым-йырысе средам аралыме министерствыжын вӱдым эскерыме пӧлкажым вуйлатыше Елена Зыкован ойлымыж почеш, вӱдшор годым эреж годымак кугу лӱдыкшӧ ок лий. Мутлан, Изи Какшан эҥерыште вӱд 554-629 сантиметрлан нӧлталалт кертеш. Тыгай сӱрет тӱрлӧ ийыште 20 гана лийын. Лӱдыкшӧ, кунам вӱд 630 сантиметр утлалан нӧлталтеш. А тыгайже куд гана лийын: 1963,1969,1979 да 1989 ийлаште. Но вӱд тиде кӱкшыт деч утларак лиеш гын, еҥ-шамычым эвакуироватлыман.
Тиде арняште Марий кундемым вӱдшор авалтен. Росгидромет специалист-влакын палемдымышт почеш, тений тудо ик эн кугу лӱдыкшым конден кертше лийын кертеш, вет телым республикыште лум нормо деч 2,5-3 пачаш шуко возын. Эшежым вӱдшоржат эррак тӱҥалын.
Регион вуйлатыше Юрий Зайцевын МАX каналыштыже увертарымыж почеш, вӱд эркын волаш тӱҥалын. Вӱдшор деч лийше эҥгекым иземдаш манын, чыла ышталтеш. Кызыт ( 9 апрельлан) 221 пӧрт вӱдыштӧ шога. Кеч кок кече ончыч ятырлан шукырак лийын.
Тачысе кечылан 2-шо Луговой переулкышто, Чапаев уремыште, Ширяйково микрорайонышто, Нолько, Куяр посёлкылаште вӱд ташлыме сӱретш кодеш. Ончыгече мемнан лудшына-влак нунын пӧртышкышт вӱд пурымо нерген ятыр видеом колтеныт. Шукыштын икымше пачашыштышт вӱд тачат шинча. Теве Медведево районысо «Аэрофлотец-2» сад товариществыште илыше-влакым эсогыл утарыше-влак тушеч пуш дене луктыныт. Тидын шотыштак оласе троллейбус парклан южо автобус маршрутлажым вашталташ логалын.
Тачысе кечылан Рӱдӧ кӱвар йымалысе вӱдат чотак нӧлталалтын. Йошкар-Оласе администрацийын увертарымыж почеш, вӱд критический точко марте шуэш гын, кӱварым транспортлан кудалышташ петыраш перна. А машина-влакым Возенесенский, Вараксинский кӱварла, Киров-Строитель уремлам ушышо магистраль дене колташ палемдыме.
Ола воктен йоген кайыше Ошла эҥерат шарлен, воктенысе сад товариществе тыгак вӱдыштӧ шога.
Тыгай кумдыклаште Россий МЧС-ын республикысе Аварийно-утарыше службыжын пашаче группыжо, полицейский, тыгак волонтёр-влак дежуритлат. Спецтехнике, автомобиль ден пуш-влак ситышын. Кӱлмӧ годым, нуно шке пӧртыштым коден каяш шонышо-влакым, вургемыштым лукташ, вашкеполышын специалистше-влакым кондышташ ямде улыт.
Илыме верым коден кайыше-влаклан оласе администраций жаплан вераҥме кок пунктым келыштарен. Нуно 10-шо да 29-ше номеран школлаште улыт. Кажныштыже 50 еҥлан верым келыштарыме. Тыгак Куяр ден Кокшайск посёлкыласе школлаште тыгай пунктым почмо. Тушто каналташ йӧн уло, шокшо кочкышым ямдылат, медицине полышым пуат. Ширяйковысо 13-шо №-ан школышто туткарыш логалше, жаплан вераҥаш да полышым налаш шонышо-влакым регистрироватлат.
Ола администраций суртышто кучымо вольыкым арален кодымо шотыштат шоналтен. 12-шо №-ан школышто лӱмын площадкым ямдыленыт. Тушко казам, ушкалым, моло чонаным вераҥдат. Но кызыт тыгай фактым колалтын огыл.
Изи Какшан ден Монага эҥер-влакын ушнымышт деч тораште огыл верланыше Якимово ял кумдыкышто вӱд ик эн ончыч ташлен. Тачысе кечылан тудо воленат шуктен, палемдат специалист-влак. Вет утарыше-шамыч тушто вӱдым эсогыл помпо дене туленыт.
Южо ораде еҥ-влак тыгай неле жапыште утарыше-шамычлан эше ешартыш пашам луктыт. Кок еҥ ташлыше вӱд дене сапборд дене ийын коштын да толкын почеш вондер коклаш пижын шинчын. Нуным утараш логалын.
Курыкмарий вел гычат увер толын. Кум Рутко посёлко воктене эҥер ташлымылан кӧра тыгак икмыняр пӧртыш вӱд пурен.
Тенийысе вӱдшор кугу лӱдыкшым конден кертме нерген ончылгоч паленыт, да республикысе кучем орган, ведомство, администраций-влак ямдылалтыныт. Правительстве пеленысе чрезвычайный ситуаций, тыгак эвакуаций шотышто комиссий-влак тидын шотышто икмыняр заседанийым эртареныт. Вӱдшор эртыме ситуацийым чылан контрольышто кучат. Уверым кажне кок шагатыште республикын единый информаций рӱдерыштыже чумырен икетешлат. Регион вуйлатыше Юрий Зайцев шкеже ситуацийым эскера да кӱштымашым ышта.
Юмылан тау, вӱдыш логалше оралте-влакым тергымаш почеш тачысе кечылан шаланыме сӱрет уке. РОЧС специалист-влакын увертарымышт почеш, теҥгечылан вӱд йымаке логалше 360 илыме пӧрт кумдык деч вӱд чакнен, 5 сантиметрлан волен. Но пӱртӱс шке илышыж дене ила, шке койышыжым трукыштат вашталтен кертеш. Теве теҥгече адакат йӱр оптыш. Сандене вӱд угыч нӧлталтмылан ямде лийман. Туткарыш логалаш огыл манын, Россий МЧС-ын регионысо виктемжын специалистше-влакын каҥашыштым шотыш налашак тыршыман.
Пӧртда вӱдыш каен кертме кумдыкыш логалеш гын:
– Ончылгоч шке погым страховатлаш кӱлеш.
– Илыме кумдыкым, вӱд кайыме пучлам тор деч эрыктыман, корем канавым ямдылыман.
– Вургемым, мебельым, документым, электроприборым, моло шергакан арверым, нӧреп ден подвалыште улшо пакчасаскам арален кодымо нерген ончылгоч шоналтыман да кӱшыл пачашлашке нӧлталман.
– Документым, эмым, кум кечылан ситыше кочкышым, шокшо вургемым, вашкышлык вургемым, мушкылтмо арверым, зарядитлыме телефоным ямдылыман. Эвакуироватлалташ ямде лияш манын, мо кӱлешым чыла нӧрен кертдыме пакетыш пыштыман.
– Автомобильым, чоҥымо, йӱлышӧ-шӱрымо материалым, удобренийым ончылгоч кораҥдыман.
– Вольыкым куш вераҥдаш лийме да нунылан мом пукшымо нергенат ончылгоч шоналтыман.
– Газым, вӱдым, электричествым йӧртыман.
– Шкендан уремыште дежурствым организоватлыман.
Пӧртда вӱдыш каен гын:
– Утарыше-влакым вучышыла, кӱкшакаш, лӱдыкшыдымӧ верыш вераҥман. Тушеч утарыше, тыгак родо- тукымлан йыҥгыртен, полышым йодаш лиеш.
– Йошкар куэман кужу тоям шогалтыман, да тендам муын кертышт манын, жапын-жапын тулан сигналым пуыман.
Чрезвычайный ситуаций годым 112 але 64-16-63 номерлаш йыҥгыртыман.
Светлана Носова ямдылен
Михаил Скобелевын фотожо
