Тений шурнат сайын шочшаш, мӱят, пакчасаскат, емыжат шуко лийшаш. Тидым Рошто кече дене кылдалтше калык пале-влак пеҥгыдемдат: лум шуко возын, поран ӱштын…
2-9 январьыште марий калыкна Шорыкйол арням палемдыш. Тиде пагытыштак тунар шуко лум возын! Ялыште веле огыл, рӱдолаштат эсогыл технике полшымо дене эрыктен шуктен огытыл. Рошто кечын православный-влак Юмын эргын шочмо кечыжым палемденыт гын, Марий паркыште Шорыкйол пайремым эртареныт. Республикысе Марий тӱвыра рӱдер тудым тӱрыс марий калыкнан йӱлаже-влак дене келшышын эртарен. Шорыкйол арнян тӱҥ геройжо-влак, Васли кува ден Васли кугыза, вес семынже мӧчӧр-влак, эсогыл районла гыч уналыкеш толыныт. Эн ончыч нуно парк рӱдыштӧ шогалтыме У ий кож воктеке погыненыт. Вара пайремым эртарыме аланыш тарваненыт. Тушто чыла ямде лийын. А могай марий йӱла чес деч посна: кӱктымӧ шыл, плов, тӱрлӧ когыльо, чай дене сийленыт. «Мари» сийгудын пашаеҥже-влак молгунамсе семынак коҥга гыч кӱэшт лукмо шокшо команмелнам темленыт. Икшыве-шамычлан лӱмын лум курыкым келыштареныт. Пайрем мучко тушто йӱк-йӱан шоген. Игечыжат луман, сӧрал лийын.
Шорыкйол арняште шуктымо кажне йӱла – тиде ончыкыжым мом вучышашлан ошкыл. Лум каваным ыштена – кинде сайын шочеш, пушеҥгым помыжалтарена – емыж, саска шуко лиеш, шорык йолым кучена – вӱташте ашныме вольыкна тӱла. Чыла тидыже калыкнан пӱртӱс вийлан эҥертен, тудын ден ик ойыш шуын, ончыкылык сай илышлан ӱшаным пеҥгыдемда. Санденак пӧрт еда коштшо, пайремыш толшо Васли кува ден Васли кугыза-шамычын сугыньлымо ойыштым ушеш пышташ тыршена. Тыге ожнысек лийын. Тачат калыкна ты йӱлам шуктен толеш.
Пайремын озаже-влак тичмаш кинде-шинчал дене уна-шамычым вашлийыныт, чыла йӱлам сцене гыч ончыктеныт. Районла гыч толшо фольклор коллективын участникше-влак шке усталыкыштым ончыктеныт. А нунышт чылан гаяк мӧчӧр семын чиеныт. Шорыкйол дене саламлыме, у идалыклан сугынь мутым Йошкар-Оласе марий юмыйӱла общинын тӱҥ онаеҥже Юрий Тушнурцев ойлен.
Погынышо калыкым Марий Эл Кугыжаныш Погын председательын лӱмжӧ дене тудын икымше алмаштышыже Лариса Яковлева саламлен. Лариса Николаевна Российысе калык-влакын ассамблейыштын Марий Элысе пӧлкажым вуйлата. Санденак пеленже пайремыш республикыште илыше вес тӱрлӧ калык-влакын самырык эрге-ӱдырышт толыныт ыле. Нунат погынышо-влакым ончыч марий шомак дене саламлен, шочмо кавказ велысе калыкыштын койышыштым ончыктеныт. Тидлан амалжат уло, вет 2026 ийым Россий Президент Владимир Путин Калык-влакын икоян улмо идалыкышт семын увертарен. А Марий Элыште таче 50 утла тӱрлӧ калык ваш келшен ила. Юмылан тау, коклаштышт умылымаш озалана. Ты ассоциацият тыгак лийже манын тырша.
Сценыште фольклор ансамбль, мурызо-влак икте-весым алмаштеныт, ончышо калык пырля мурен-куштен веселитлен. Морко, У Торъял, Звенигово районла, Йошкар-Ола гыч коллектив-влак куандареныт. А теве Звенигово вел гыч толшо Васли кува ден Васли кугыза-шамыч тӱрлӧ семын пеш веселан модыктышт. Поснак ӱштервоштыр дене модышышт келшыш. Пайрем алан кумдыкышто рӱдер пашаеҥ-влак Шорыкйол йӱла дене кылдалтше калык модыш ден конкурс-влакым эртареныт. Паледа мо ӧрыктарыш: идалык могай лийшашым мужедме годым агытан ончыкыжо шындыме пырчан, шийвундан да кампеткан талиҥга-влак кокла гыч эн ончычак пырчанжым чӱҥгале. Сандене тений курган,шурнан лийшашак улына.
Шорыкйол пайремын йӱлаже-влакым республикын тӱрлӧ районыштыжо, марий-влакын тӱшкан илыме моло кундемыштат шуктеныт. Воткыл лаштыкла гыч шуко увер пура. Мутлан, тений Волжск оласе тоштер Марий калык конгресс полшымо дене Шорыкйолым икымше гана кумдан эртарен. Тидыже куандарыде огеш керт. Тугеже акрет йӱлана аралалт толеш.
Шорыкйол пайремыште калык йӱлам шуктымо шотышто икымше верыш Звенигово районысо Нуктуж тӱвыра пӧрт гыч «Сем аршаш» фольклор ансамбль икымше верыш лектын. Морко район Шеҥше села гыч «Ӱжара» ден У Торъял район Тошто Торъял гыч «Ший оҥгыр» усталык коллектив-влак кокымшо ден кумшо лийыныт.
Светлана Носова
Михаил Скобелевын фотожо.
