Пытартыш жапыште республикыште подростко-влакын корно движений правилым пудыртымышт чӱчкыдын вашлиялтеш.
Нелылыкым луктыт
Тидын нергенак кодшо кечылаште эртыше пресс-конференцийыште Марий Элысе МВД-н ГИБДД пашаеҥже-влак каласкаленыт.
Управлений вуйлатыше Владимир Мухачёв ийготыш шудымо-влакын автомобиль дене, тыгак тӱшкан пайдаланыме верлаште питбайк, мотоцикл, моло технике дене кудалыштмышт кугу нелылыкым лукташ тӱҥалын манын палемден. 2025 ийыште республикыште 193 корно туткарыште 9 икшыве ден подростко коленыт, 225 сусырген. Тений кок тылзе жапыште гына 14 ДТП лийын. Тушто ийготыш шудымо 17 икшыве эмганен. Эн чӱчкыдын ДТП Волжск олаште, Курыкмарий, Шернур, Оршанке да Звенигово районлаште лиеден.
Корно движений правилым пудыртен, туткарлан амалым йоча ден подростко-влакын ыштымышт поснак тургыжландара. А тыгайже жап эртыме семын ешаралтын гына толеш. Мутлан, 2023 ийыште нунын титакыштлан кӧра 124 ДТП гыч 41 (33 %), 2024 ийыште 173 ДТП гыч 72 (42 %), ӱмаште 193 гыч 101 (52 %) лийын.
Права уке гынат…
Эше ик эн пӱсӧ йодыш – ийготыш шудымо-влакын права деч посна транспортым виктараш шичмыштлан кӧра аварий лийме чот ешаралтмаш. Пресс-конференцийыште палдареныт: 2023 ийыште законым тыге пудыртымылан 100 наре подросткым мут кучаш шогалтеныт гын, 2024 ийыште – 200 утлам. Ӱмаште республикыште тиде чот 350 утла марте кушкын. 2025 ийыште кажне нылымше ДТП (193 гыч 46-шо) ийготыш шудымо водитель-влакын титакыштлан кӧра лийын. Тушто 16-17 ияш 6 подростко колен. Шукыж годым туткар йӱдым, «комендат шагат» жапыште, вашлиялтын.
1 мартыште йӱдым Медведево районышто, Юбилейный – Азаново – Яндуш корнын 4-ше километрыштыже, транспортым виктараш правадыме 17 ияш рвезе, игечылан кӧра корнын локтылалтше улмыжым шотыш налде, Лада-21102 машина дене утыждене писын кудалмыжлан кӧра рульым кучен кертын огыл, да автомобильым «кышкаш» тӱҥалын. Тиде амал дене лум орашке миен керылтын да кумыкталтын. Рвезын титакшылан кӧра туткарыште 11-ше классыште тунемше кок ӱдыр чот сусырген. Нуным эмлымверыш пыштеныт.
Йӱшывуя виктарат
Тений идалык тӱҥалтыш гыч але марте машинам виктарыше ийготыш шудымо 31 икшывым кученыт. Тыгодым южышт эше йӱшӧ лийыныт. Нунын коклаште ӱдыр-шамычат вашлиялтыт. Мутлан, тений январьыштак иктын титакшылан кӧра туткар лийын.
23 январьыште пелйӱд гутлаште Медведево районышто, Арбан – Нурма –Ныръял автомобиль корнышто автоинспектор-шамыч автомашинам чарен шогалтеныт. Тудым 15 ияш йӱшӧ ӱдыр виктарен. Рашемын: кудалышташ шке автомашинажым тудлан палымыже пуэн.
А тылеч ончыч рвезе логалын.
9 январьыште эрвелеш 2 шагатат пеле гутлаште Волжский районышто, Памар – Коркатово автомобиль корнын 28-ше километрыштыже, ВАЗ-2114 машинам виктарыше 15 ияш рвезым кученыт. Йӱшӧ улмо-уке шотышто тергымашым эрташ тудо тореш лийын. Рашемын: ача эргыжлан автомобиль дене кудалышташ чарен огыл. Машина сравоч эре коймо верыштак лийын.
Ты кечын рвезе Казань гыч Волжский районыш дачыш машина дене кудал толын улмаш.
Огыт чаре
Тыгай сынан аварий-влак лийме дене кылдалтше материал-влакым шымлымаш ончыктен: ийготыш шудымо-влаклан права деч посна транспорт дене кудалышташ ача-авашт але лишыл еҥышт йӧршынат огыт чаре.
Но вараже тыге ыштымыштлан нунылан мутым кучашышт логалеш. Ӱмаште 290 ача-авам (законный представительыштым) мут кучаш шогалтеныт.
Водитель удостоверенийым налдыме ийготыш шудымо икшывылан транспортым виктараш эрыкым пуымылан тений идалык тӱҥалтыш гыч але марте гына 20 наре ача ден авалан мутым кучашышт пернен. Тидат южо ача-авам шоналташ огеш тарате мо?
Ӱдыр-рвезе-шамыч гын утларакышт права деч посна транспортым виктараш шичмым але кудалышт ончымым модыш семын аклат, очыни. А машина дене йӱшывуя кудалыштме нунылан приключенийла чучеш докан. Тылеч вара йолташышт ончылно тидын дене эше моктанат дыр.
Модыш огыл, а шучко сӱрет!
Но сайынрак шоналташ гын, тиде вет моткоч шучко! Тыгай койышланымаш кугу туткар марте шуктен кертеш! Нуно, руштмылан але машина дене кудалыштме опыт укелан кӧра аварийым ыштен да вес еҥым сусыртен але тошкен пуштын кертыт. Шкештат эмганен але илыш дене чеверласен кертыт. А ачаштым, аваштым але иктаж вес лишыл еҥым шкешт гаяк иктаж правадыме самырык водитель, эшежым йӱшӧ рвезе але ӱдыр тӱка я тошка да нунышт инвалидыш савырнат але илыш дене чеверласат гын, тунам шканышт кузе чучеш? Очыни, огыт куане, нине самырык-шамычым огыт мокто, койышланен кудалыштмыштлан «Могай тый молодец улат! Ну, кертынат!» манын огыт ойло.
Сандене права деч посна, адакшым йӱшывуя машина дене кудалаш тарваныме деч ончыч тыгай туткар лийын кертме нерген шӱдӧ гана веле огыл, тӱжем гана шоналтыман!
Палдарыме семын
Корно лӱдыкшыдымылык кугыжаныш инспекцийын палдарымыж почеш, ӱмаште пӱтынь Россий мучко электросамокат дене аварий лиймын чотшо кушкын. СИМ (средства индивидуальной мобильности, тышкак электросамокатат пура) дене пайдаланыше-влак дене 3200 туткар лийын. Тидыже 2024 ий дене таҥастарымаште 26 процентлан шукырак. Нине аварийыште 68 еҥ колен, 3338 еҥ эмганен.
Тений идалык тӱҥалтыш гыч але марте тыгай СИМ дене пайдаланыше-влак дене 16 ДТП лийын.
5 мартыште Россий президент элын Транспорт министерствыжлан да МВД-лан электровелосипед да моло Сим дене тротуар дене кудалышташ чарыме шотышто йодышым ончаш темлен. Ведомство-влак темлымашым 1 июль марте ыштышаш улыт.
Кугыжаныш автоинспекцийын данныйже почеш, тений январьыште гына Российыште 7277 корно туткарым регистрироватлыме.
Тидыже, пиалеш, 2025 ийысе тыгаяк жап дене таҥастарымаште 15 %-лан шагалрак.
Радамлын палдараш гын, тений транспорт средства-влак 3727 гана ваш тӱкненыт. Тидыже 2025 ийысе дене таҥастарымаште 4,3 %-лан шагалрак.
Корнышто йолешке ӱмбаке 1930 гана миен керылтыныт. Тидыже ик нылымше ужашлан шагалрак.
2026 ий январьыште пӱтынь эл мучко аварийыште 800 еҥ ӱмыр лугыч лийын – ӱмаште тыгаяк жапыште 20 %-лан шукырак улмаш. 9881 еҥ сусырген. Тиде чотат 2025 ийыште тыгаяк жапыште 11 %-лан шукырак вашлиялтын.
Любовь Камалетдинова
