«Марий Эл» газетнан «ВКонтакте» соцкыл лаштыкыштыже эртарыме «Окнаште алын-ошын пеледыш пеледеш» конкурсышто посна пӧлек дене палемдалтше ик еҥже дене палдаренна ыле. А таче У Торъял район Токтарсола кундем Изи Макмат ял гыч Тамара Волкова нерген каласкалена.
Редакцийыш пӧлеклан толмыж годым шкеж нерген кӱчыкын ойлымыжо мыланна оҥайын чучо, да тендамат палдараш лийна. Мутлан, ончен куштымо пеледышыже-влакын игыштым ужалыме дене ыштен налме оксажым тудо СВО-шко колта…
– Тамара, конкурсыш ушнаш тыланда иктаж-кӧ темлен але шкеак интернетыште ужында?
– Шкеак ужынам да ойыртемалтшырак пеледыш-шамычын фотоштым вигак колтенам. Но умбакыже конкурс кузе кайымым эскерен омыл. Молан манаш гын икмыняр кече гыч тиде лаштык соцкылыштем йомын. Ну, шонем, тиде мошенник-шамыч лийыныт! А вара те йыҥгыртышда, марла мутланышда да пӧлек дене палемдалтмем нерген ойлышда. Тидлан моткоч куанышым, вет тыгай сынан конкурсыш икымше гана ушненам.
Пеледышым ончен кушташыже мый моткочак йӧратем. Шочмо мӧҥгыштем, Изи Макматыште, кызыт авам шкетын ила, да тудын деке эреак коштына, пакчагӧргым шындена, пеледышат шагал огыл. Пелашемын шочмо Советский район Руш Кодам ялыштыже сурт-оралтым чоҥенна. Туштыжо окна пеледышымат, уремысымат шукак куштем. Ончыч ты ялыште изирак пӧртым чоҥенна, мончам ыштенна. А вара весым, кугуракым, нӧлтенна, кокымшо мончам, гаражым чоҥенна. Тиде паша 15 ий шуйнен. Илаш кум ий ончыч пуренна. Кызыт ялыштат, олаштат илена, вет пелашем ден коктын Йошкар-Олаште пашам ыштена. Мый ик кевытыште продавецлан тыршем, марием сварщиклан ышта. 15 ияш ӱдырна ден 20 ияш эргынат олаштак тунемыт. А ончыч мый индеш ий йӱдвелыш пашам ышташ коштынам. Эргым дене мӱшкыраҥмеке веле чарненам. Тидак олаште пачерым налаш, сурт-оралтым чоҥаш тӱҥалаш шӱкалтыш лийын.
Кызыт мый, кок кече коден, пашам ыштем, пелашемын лӱмын мыламак налын пуымо «Шкода Фабия» машина дене кудалыштам, да моткочак йӧнан. Кок кече канымем жапыште авам декат, Руш Кодамысе мӧҥгышкынат миен толын, улшо пашам ыштен коден шуктем.
– А ончен куштымо пеледышда-влак коклаште ойыртемалтшыже улыт?
– Улыт. Мутлан, стрептокарпус, кальцеолярий. Нуныжо весе-влакынат лийышт манын, шарен ужалем. Йодшо-шамыч эре улыт. Ӱмаште 75 пеледыш игым ужаленам. Изиракыштым 150, кугуракыштым 450 теҥге дене. Тиде окса гыч мыняржым ончыкыжымат пеледышым ончен куштышаш роскотлан коденам, а моло оксажым СВО-шко колтенам. Кодам ден Ӧрша кундемлаште спецоперацийыште улшо-шамычлан мо кӱлешым налын, поген, ямдылен колтат. Мыят нунылан кунамже оксам, кунамже мом йодмыштым намиен пуэм. Кодшо гана ик мешак ковыштам, ик ведра чеснокым наҥгаенам ыле. Теҥгече авам деч ик яшлык шоганым, ик мешак кешырым намийышым. Авамат СВО-што улшо-влаклан полшашак кӱлеш, ойла. Шке пакчаштына ончен куштымо помидорым, киярым шинчалтен, салатым шолтен колтем. Жап лийме семын, пакчасаскам коштен, «кукшо шӱрым» ыштен кондем. Шкенанак шындыме тӱрлӧ шудым, эҥыжым, снегым, мӧрым, моло саскам коштен оптен наҥгаем.
– Тидым ышташ тӱҥалаш мо таратен? Иктаж родыда СВО-што да тудлан полшымо семын колтеда?
– Тушто мемнан еш, тукым гыч иктат уке. Полшаш тӱҥалаш кевытышке сатум налаш пурымышт годым СВО-н участникше-шамыч дене мутланыме таратен. Шукышт дене сай палымыш савырненна. Спецоперацийыш кайымышт годым мый нунылан, илыше да таза пӧртылаш сугыньлен, вич теҥгеаш оксам пуэн колтем да, мӧҥгеш толмекышт, пуртен пуаш йодам. Кондат – уэш тыгак Юмылан пелештен кучыктен колтем. Икте каласкален ыле: тиде оксам оҥ кӱсеныштыже нумалын улмаш. Икана тушко ала пуля, ала осколко логалын, да тыге тудо капшым сусыргымо деч утарен коден. Тиде кадыргыше оксам вараже мылам лӱмын конден ончыктен.
Поро пашам ышташ пелашемат «Тамара, СВО-што улшо-шамычлан полшаш кӱлеш» манын темлен. Тыге, еш оксам, шке пашадарнам кучылтде, пеледышым ужалыме дене ыштен налме оксам тушко колташ шонымаш шочын. Телым шагалрак ужалалтеш, сандене ешартыш оксам ыштен налаш манын, лӱмынак подработкыш лектам.
Пелашемынат надырже изи огыл. Тудо у сурт-оралтым чоҥаш тӱҥалмына годсекак сад-пакчаштына саскан пушеҥге ден кушкыл-шамычым изин-изин шындаш тӱҥалын. Тачысе кечылан абрикос, черешне, грушо, виноград, шемэҥыж, ежевика, ошкиза (жимолость), олма, шоптыр, эҥыж, тыгак пуншоптыр ден шемшоптырын гибридышт улыт. Абрикосым пелашем кичке денат шынден ончен, но тыге кушкын огыл. Сандене 2-3 ияшым налын шынденна. Кызыт чыланат шагал огыл саскам пуат. Мыняржым шке кочкына, мыняржым, коштен, СВО-шко колтена, мыняржым ужалем да оксажым тушкак колтем. Налшем-влак шукыжо эре иктак улыт. Тыгак «сарафан радио» пашам ышта, да еҥ-шамыч мыйым шкештак кычал муыт. Эше теле веле гынат, кӧлан мо мыняр ведра кӱлмым кызытак ойлат.
Пел ий наре ончыч фоамиран гыч светильникым ышташ тунемынам. Пеледыш аршаш да йӱксӧ сынан моткоч моторын койыныт. Иктыжым ужаленам, весыжым пӧлекленам. Ончыкыжым утларак ышташ шонем. Мыняржым ужалем гын, адакат оксажым спецоперацийыште улшо-влаклан полшашак кучылташ шонем. Тидат ешын ешартыш шийвундыжо лиешыс…
Мемнан коклаште теве могай чулым, чолга да ура чонан, поро кумылан айдеме-влак улыт. Тыгай еҥ-шамычын полшымышт денат сеҥымаш вашкерак лишемеш, товатат.
Любовь Камалетдинова
Фотом еш альбом гыч налме
