Йошкар-Оласе медицине колледжыште тазалык аралтыш сферлан кадрым ситарыме йодышым онченыт.
Ямдылалтме йыжыҥ
Марий Эл Кугыжаныш Погынын Социальный политике, тазалык аралтыш да ветеран-влакын пашашт шотышто комитетшын черетан заседанийже республикнан Юл кундем федерал округышто медицине кадр дене кылдалтше пӱсӧ йодышым ончаш ямдылалтме йыжыҥже-влак кокла гыч иктыже лийын.
2026 ий апрельыште Йошкар-Олаште ПФО-со законодатель-влак советын 79-ше заседанийже эрта. Тушто округын регионлаштыже тазалык аралтыш сферлан кадрым ситарыме йодышым ончаш палемдыме.
Медпашаеҥ ок сите
Заседанийыште тӱҥ докладым регионын тазалык аралтыш министрже Владимир Гладнев ыштен. Ведомствым вуйлатышын мутшо почеш, таче республикыштына 7,5 тӱжем утла медик пашам ышта, 247 врач ден 345 кокла медпашаеҥ огыт сите.
35 ияш деч изирак ийготан врач-влакын ужашышт 36-37 процентыш шуэш. Кокла медперсонал шоҥгемын толеш: 60 ияш деч кугурак ийготан-шамычын ужашышт 9,9 процентыш шуын, тыгодымак 35 ияш деч изирак ийготан-влакын ужашышт 22,7 процент марте иземын. Ялысе амбулаторийлаште кокла медперсоналым тичмашнек ситарыме, стационарлаште сӱрет простажак огыл.
«Ялысе доктор» ден «Ялысе фельдшер» программе-влак кадрым ситараш полшышо ик эн сай йӧнлан шотлалтыт: 2025 ийыште 24 специалист дене ойпидышым ыштыме. Но статистике кумылым волтышо сӱретымат ончыкта: 247 гыч 52 врач да 55 гыч 18 кокла медпашаеҥ ойпидышым жап деч ончыч шӧреныт.
Окса дене кумылаҥдат
Пытартыш ийлаште медик-шамычын пашадарыштым палынак кугемден кертме. Тыгак «подъёмный» манме окса пособий ден илыме верым арендоватлымылан компенсацийым ойырымо деч посна 2024 ий гыч пашашке икымше гана але кужу жап гыч пурышо 55 ияш марте ийготан врач-шамычлан илыме верым саемдаш 3 миллион теҥге кугытан выплатым ик гана ыштат. 2025 ийыште тудым 10 врач налын. Тыгак пашашке илыме вер деч 40-60 км торашке коштшо медик-влаклан тылзе еда 6,5 тӱжем теҥгем ешарен тӱлат, 60 км деч торашке кудалыштше-шамычлан – 10 тӱжем теҥгем. Ӱмаште тыгай выплатым 106 еҥлан пуымо.
Опытан пелен…
Республикыштына наставничестве институт вияҥеш: 17 медорганизацийыште 77 наставник 79 самырык врачым курироватла да тидлан кажне тылзын 5 тӱжем теҥге марте кугытан выплатым налеш.
Кугыжаныш Погынын 14-ше сессийыштыже депутат-влак наставничествым эртыше самырык специалист-влаклан полшымо ешартыш мере-влакым пеҥгыдемдыше тазалыкым аралыме нерген законын проектшым сайлан шотленыт.
У рӱдер лиеш
Врач-влакым целевой направлений дене туныктен лукмо да пашашке налме йодышым рашемдыме, но кокла медперсоналым ямдылыме радамым кызытеш ыштыме огыл. Тидланак Йошкар-Оласе медицине колледжыште тений регионысо кадр рӱдерым почаш палемдыме. Тудо профориентаций да специалист-влакым республикысе посна больницылан ямдылыме пашам шукташ тӱҥалеш.
Тӱшкагудо кӱлеш
Тазалык аралтыш министр Владимир Гладневын докладшым каҥашыме годым парламентарий-шамыч икмыняр пӱсӧ йодышым тарватеныт. Нуно районласе больнице-влакым пужен ыштыме, студент-шамычым пашашке лийме семын ондакрак налме, врач-влакым ямдылыме системыш вашталтышым пуртымо, Йошкар-Оласе медицине колледжлан тӱшкагудым чоҥаш кӱлмӧ дене кылдалтыныт. Мут толмашеш, колледжын директоржо Леонид Рыжковын рашемдымыж почеш, 1325 гыч 630 студент рӱдолашке республикысе районла гыч толын.
Куд йодышым – илышыш
Тазалык аралтыш сферлан кадрым ямдылыме образовательный программым илышыш пуртымаште вузын верже нерген Марий кугыжаныш университетын образовательный паша шотышто проректоржын сомылжым шуктышо Ирина Бояринцева каласкален.
Палемдымыж гыч, МарГУ-н, Тазалык аралтыш министерствын да профильный комитетын иквереш ушымо вийышт дене куд неле йодышым решатлаш кӱлеш.
Икымше, теорий ден практике коклаште кугу поргем уло: клинический кафедре-шамычын материально-технический базышт тоштемын толеш, а больницыласе у оборудований дене студент-шамычлан пайдаланен ончаш йӧн уке гаяк. Тыгодым стационарлаште республикын бюджетше але тазалык аралтыш сферым вияҥдыме программе кӱшеш почмо симуляционный пӧлем-влак полшен кертыт.
Кокымшо, наставничествылан пеш шагал тӱлат, сандене республик кӱкшытыштӧ полшымо программе кӱлеш. Тушко ешартыш оксам пыштыме деч посна материальный огыл стимулымат, мутлан, «Сулло наставник» чаплӱмым, пурташ келшен толеш.
Кумшо йодыш целевик-влакым ойырен налме дене кылдалтын. Направлений дене тунемаш пурышо шагал огыл ӱдыр-рвезе ялыште пашам ышташ психологий велым ямде огыл, сандене вуз деч вара ойпидышым кӱрлеш. Тидымак шотыш налын, медицине класслаште тунемше-шамычым, верысе фельдшер-акушер пунктыш, врачебный амбулаторийыш да районысо эмлымверыш наҥгаен, ончыкылык паша дене лишкырак палымым ышташ кӱлеш.
Нылымше, специалист-влакым кужун ямдылымылан кӧра ординатурыш тунемаш налме контрольный цифр келшен ок тол. Посна оборудований дене пашам ышташ кӱлшӧ специалист-влакын спискыштым ончыкылык кум ийлан икшырымын ямдылаш профильный комитетыште пашаче группым чумыраш темлыме.
Тылеч посна профессор-преподаватель составын шоҥгеммыже палдырна, доктор диссертацийым аралыше-влакынат чотышт иземын толеш. Самырык преподаватель-шамычым науко пашашке республик кӱкшытан грант, лӱман премий дене кумылаҥден кондаш лиеш, палемден Ирина Бояринцева.
Кудымшо, выпускник-влакын пашаш пурымыштым эскерыше ик цифровой платформо уке. Тидлан кӧра вуз ден министерствын данныйлашт келшен огыт тол. Ситыдымашым регионыштына школ гыч тӱҥалын эмлымверын кадр службыжо марте уверым погышо «Медицине пашаеҥын цифровой кышаже» системым ыштыме дене чактараш палемдыме.
Заседанийым иктешлыме годым участник-шамыч ончыкылыклан кӱлешан ой-каҥашым чумыраш, тыгак республик правительствын тазалык аралтыш системыште кадрым ситарыме пашам уэмдыме шотышто темлымашыж дене келшаш пунчалыныт.
Маргарита ИВАНОВА.
Снимкыште: Медколледжысе симуляционный рӱдерын медицине катастрофо кабинетыштыже преподаватель Владислав Шевнин экскурсийым эртара.
Марий Эл Кугыжаныш Погынын фотожо.
