Сотнур кундемысе ӱдырамаш-влакым «Селяночка» клубыш ик шонымаш конден – СВО участник-шамычлан сеҥымашым лишемдаш полшаш.
Икте темлен, колын келшеныт
Тиде клуб Волжский муниципал округысо Сотнур тӱвыра пӧрт пелен 2023 ий октябрь годсек пашам ышта. Лач тунам чолга мер пашаеҥ Анфиса Андреева сулен налме канышыште улшо йолташыже-шамычлан СВО кумдыкышто элнан интересшым аралыше сарзе землякна-влаклан гуманитар грузым поген колташ темлен. Ӱдырамаш-шамыч вигак келшеныт, нунын деке эсогыл пошкудо Ярамарий ял гыч кумытын ушненыт. Ончычшо кажныже мом кертмыжым: меж носким, вакшыш шартышым, шинчалтыме пакчасаскам, емыж-саскан вареньым, монча выньыкым, мочылам да шуко молым – конден, вара шергырак арверым налаш калык деч оксам погаш тӱҥалыныт.
Рӱжге ушненыт
Спецоперацийын участникше-влаклан полшымо суапле пашашке Сотнур кундемысе калык рӱжге ушнен: кӧ кукшо душ ден борщым ямдыла, кӧ лӱмын налын пуымо шӱртӧ дене чарныде гаяк носким пидеш, кӧ кокымшо генераторжым але кӱлешан вес арверым конден пуа, кӧ шийвундо надырым ышта… Икте чоҥымо материалым пуэн, весе станокым келыштарен, да ӱдырамаш-влак, сетке ден спанбондым маркетплейс гыч налын, маскироватлыше сетьым пидаш тӱҥалыныт.
Пуйто пашашке коштыт
– Поснак ӱмаште У ий деч вара пашашке гай коштна, 8-9 шагат эр гыч 15-16 шагат кас марте эре пидна. Чыла материал уло гын, кызытат кечеш ныл сетьым пидына, – палемдыш «Селяночка» клубын ик еҥже Анна Удалова.
– Тӱҥалтыште мыняр сетьым ямдылымынам шотыш налын огынал, вара 1800 марте шотлышна да адак чарнышна. Ме паша лектышнам да шкенам ончыкташ огыл, а эрге-веҥына, шольына-влакым тушманын осал шинчаж деч аралаш шонен, уло шӱм-чонна дене тыршена, – кумылжо тодылалтынрак ешарыш Лидия Смирнова. – Жал, пытартыш жапыште калык окса дене шагалрак полша да шуэн огыл, поснак сетьым пидын пытараш кӱлмӧ годым, шийвундым шке кӱсен гыч луктын пыштена. Шкеже мӧҥгыш мием да, материалым налаш окса ок сите манын, чарныде гаяк тургыжланем… Шукерте огыл веҥым ӱстембаке 30 тӱжем теҥгем луктын пыштыш: пелыжым – СВО участник-влаклан полшаш, пелыжым – Сотнур черке воктенысе памашыште бассейным олмыкташ. Поро кумылын полшымыжлан моткоч куаненам, вет 15 тӱжем теҥге дене куд метр кужытан куд сетьым ямдылен кертына!
Спанбонд шергештын, да ӱдырамаш-шамыч маскироватлыше сетьым верысе Быткомбинатын (ургымо цех) утыш лекше куэмже гыч пидаш тӱҥалыныт. Паша, мутат уке, сита: иктышт станокыш сеткым шупшыт, весышт куэмым пӱчкедат, кумшышт пидыт – рӱдерын кокымшо пачашысе коридоржо мӱкш омартала веле гӱжла. Сеть дене пырля шлем ӱмбак пыштыме наста-влакат шочыт.
Сорташте – сорта
Жапше годым «Селяночка» клубын участникше-шамыч окопышто пайдаланыме сортамат моткоч шуко веленыт. Тудланже, шкат паледа, кож але пӱнчӧ пӱгыльмӧ, шыште да калай ате кӱлыт. Икымшыжым ӱдырамаш-влак лишыл чодыраште погеныт, тачкыш оптен, тӱвыра рӱдерыш конден, лӱмын ойырымо пӧлемыште коштеныт. Шыштым – сортавундашым – верысе черке эсогыл 25 коробкам пуэн, а йоҥгытым кундемге чумыреныт. Мут толмашеш, сортарӱдӧ олмеш черке сортам кучылтыныт.
– Генераторышт уло, да сарзе-влак пытартыш жапыште окопышто пайдаланыме сортам огыт йод, сандене тудым ямдылымым чарненна, – рашемдыш Нина Качуева.
Шочмо вер гыч серыш
Материал пытымекат, «селяночка»-влак яра огыт шинче. Шыжым, телым да шошым пӧртйымачышт, нӧрепышт гыч лукмо свежа ковыштам пластик ведралаште шуктат – сарзе землякна-влаклан куатым пуртышо тутло сийым ямдылат. Кеҥежым гын чыла пакчасаска ден емыж-саскам консервироватлат да шолтат. Гуманитар грузым СВО-м эртарыме кундемлаште илыше тыныс калыкланат чумырат.
– Эн кугу ийготан йолташна 77 ийыш тошкалше Валентина Алексеевна Онееван веҥыже СВО-шко шке кумылын каен. Икана позицийышкышт гуманитар грузым конденыт, да тудат меж носким налын. Тиде шокшо вургем кӧргыштӧ шочмо Сотнур школжо гыч «шокшо» серышым муын, – волонтёр илышыштышт лийше ик оҥай случай дене палдарыш Лидия Смирнова. – Грузшым тӱҥ шотышто Купсола черкын настоятельже отец Евгений да волонтёр Александр Глухов гоч колтена. Нуно тудым военнослужащий-влакын позицийышкыштак намиен кодат. Отпускыш толшо сарзе-шамычат пеленышт мо кӱлешым кумылын наҥгаят.
Мамаев кӱкшакаште – марий тувыр дене
Ӱдырамаш-влак каналташат жапым муыт: верысе тӱвыра пӧртын поснак калык йӱла, кидпаша дене кылдалтше мероприятийлашкыже кумылын ушнат, тӱрлӧ кундемыш экскурсий дене лектын коштыт.
– Мыланем ӱмаште апрельыште СВО участник-влакын авашт да пелашышт дене пырля Волгоградыш миен коштмына моткоч келшыш. Мамаев кӱкшака, «Сталинград кредалмаш» музей-панораме, Рӱдӧ набережный, «Старая Сарепта» тоштер-заповедник, Юл-Дон канал тачат шинча ончылнем улыт… А экскурсоводым шинчавӱд йӧре колыштна – туге сайын каласкалыш, – мутланымашке ушныш Эмилия Петрова.
Экскурсийыш тарваныме деч ончыч «Селяночка» клубым вуйлатыше Анфиса Андреева ӱдырамаш-влаклан пелен марий тувырым налаш темлен. Мамаев кӱкшакаште марий тӱран ош вургем кажнын шинчаш пернен, йыгыре шогалын фотографироватлалташ кумылым луктын. Тиде жапыштак тушто «Россия 1» каналын Волгоградысе телевиденийже пашам ыштен. Корреспондент мемнан моторна-шамычым чарен шогалтен да кушеч толмыштым рашемден. Икмыняр кече гыч Волгоград телевидений «Россия 1» каналыште Мамаев кӱкшака гыч репортажым ончыктен, тушто Анфиса Арсентьевна интервьюм пуэн.
Кок ий утларак жапыште «селяночка»-шамыч тыгак Татарстан Республикысе Раиф пӧръеҥ монастырьыште, Курыкмарий районысо Сумка селаште верланыше Юмым Шочыктышо Пеш Шнуй Ава лӱмеш черкыште да тиде кундемысе крестный ходышто лийыныт, Йошкар-Оласе Пӱнчер отышто эртаралтше «Чарла кол шӱр» фестивальыште участвоватленыт. Ончыкыжым Санкт-Петербургыш да Карелийыш миен толаш шонат.
Намыс огеш лий
Возымем иктешлаш ом тӱҥал, молан манаш гын тиде теме эше кужу жап огеш петырне. «Селяночка» клубыш коштшо ӱдырамаш-влакымат утыжым мокташ ом тошт, вет нуно, шке манмыштла, тылын порысшым гына шуктат. Адакше нунын гай йӱлышӧ чонан еҥ-влакын радамышт республикыштына кечын кугемеш. Ме чыланат Сеҥымашым да лишыл еҥна-влакын фронт гыч мӧҥгышкӧ пӧртылмыштым чытен-чытыде вучена. Да тунам нунын шинчашкышт ончалаш намыс огеш лий.
Маргарита ИВАНОВА.
Авторын фотожо.
