Эртыше кечылаште Марий Элыште школышто тунемше-влаклан марий йылме да литератур дене регион-влак кокласе олимпиаде лийын.
Молгунамсе семынак тудо Шочмо йылмын тӱнямбал кечыже вашеш да Российыште науко ден технологийым вияҥдыме лу ияш программе кышкарыште эртаралтын.
Этнокультур предметла дене республик кӱкшытан уш-акыл таҥасымаште чылаже 126 ӱдыр-рвезе шинчымашым терген гын, регион-влак кокласе олимпиадыште шочмо йылмым да сылнымутым палымым Марий Эл, Татарстан, Удмуртий республикла да Свердловск область гыч 9-11-ше класслаште тунемше 29 еҥ ончыктен. Эртыше ийлам ончалаш гын, тыгай таҥасымашыш кажне ийын Пошкырт вел гыч толшо делегаций ик эн кугу лиеш ыле. Чаманен каласыман, тений тушеч толын кертын огытыл. Татарстан, Удмуртий республикла да Свердловск кундем гычат чыла участник ушнен огыл. Туныктышо-влакын мутышт почеш, лачак олимпиадым эртарыме кече деч ончыч 9-ше классыште тунемше-влак руш йылме дене иктешлыше собеседованийым эртеныт.
Татарстан кундем Агрыз районысо Буймо школышто марий йылмым да литературым туныктышо Эмма Николаевна Ильина шочмо йылмылан йоча-влакым 1996 ий гычак шӱмаҥда. Буймо школышто марий йылме ден литературым тунемаш арнялан кум шагат ойыралтеш. «Олимпиадылан кузе ямдылалтында? Очыни, пособий дене пайдаланенда?» йодмемлан туныктышо вашештыш:
– Марий йылме дене мемнан нимогай пособий уке. Адакшым Марий Элыште савыкталтше у учебник-шамычат школышкына миен шуын огытыл. Ончычсо семынак тошто дене тунемына. Санденак олимпиадылан ямдылалтме годымат, туныктымо годымат ешартыш материалым интернетыште кычалаш логалеш. 9-ше класс марте марий литератур дене учебник-влак у ФГОС-лан келшыше савыкталтыныт, а мемнан тыгай кызыт мартеат уке. Икмыняр ий ончыч мемнан кундемыштына республик кӱкшытан Семык лийын. Тушко Марий Элым вуйлатыше Юрий Викторович Зайцев миен. Тудо мыланна 5-ше да 6-шо класс-влаклан у учебник-шамычым пӧлеклен. Моло класслаште кызытеш тошто денак тунемына да у учебник-шамычым моткоч вучена.
Олимпиадыш погынышо ӱдыр-рвезе-влаклан сеҥымашым Марий Эл образований да науко министрын алмаштышыже Валентина Гаврилова, республикын тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Михаил Матвеев, МарГУ-н Калыкле тӱвыра да тӱвыра кокласе коммуникаций институтын директоржо Родион Чузаев шочмо йылмын кӱлешлыкше, тудын шерге улмыжо нерген ойленыт, туныктышо-влаклан тауштен каласеныт да палемденыт: «Марий тӱнян, калыкнан ончыкылыкшо, ончылъеҥже те улыда, ӱдыр-рвезе-влак!»
Уш-акыл таҥасымаште шинчымашым ончыктышо-влак кокла гыч сеҥыше да призёр радамыш 18 еҥ лектын: тышеч 6 тунемшыже — сеҥыше. Нунын да туныктышышт лӱмыштым палемден кодыде ом керт:
Марий йылме
9-ше класс – Дария Лихачёва, И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да искусство колледжын Национальный сымыктыш гимназийже, туныктышо – Эльвира Петрова;
10-шо класс – Максим Степанов, Морко район Унчо школ, туныктышо – Римма Петрова;
11-ше класс – Василиса Смородинова, Советский район Ӱшнур школ, туныктышо – Зинаида Волкова;
Марий литератур
9-ше класс – Лилия Калинина, Параньга район Матародо школ, туныктышо – Нина Семёнова;
10-шо класс – Алёна Архипова, Параньга район Матародо школ,туныктышо – Нина Семёнова;
11-ше класс – Елена Иванова, Кужэҥер район Коҥганур школ, туныктышо – Галина Тобекова.
Ушештарена, 2025 ий гыч шочмо йылме дене олимпиадыште сеҥыше ден призёр-влакым Марий Эл правительствын грантше дене палемдат. Нуным саламлыме годым Марий Эл образований да науко министр Лариса Ревуцкая каласен: «Шочмо йылмым тунеммын кӱлешлыкшым йоча-влак умылат, тидым теве могай сӱрет пеҥгыдемда: кажне ийын 9-ше классым тунем пытарыше-влак кокла гыч 500 йочаже экзаменлан марий, татар йылмылам ойырат. Тидыже школлаште тыршыше туныктышо-влакын шочмо йылме дене сай шинчымашым пуымыштым ончыкта».
Министр уста туныктышо-влаклан Марий Элын образований да науко министерствыжын Тауштымашыжым кучыктен.
Олимпиадын участникше-влак дене вашлиймаште Марий кугыжаныш университетын ректоржо Михаил Швецов лийын. Ты кечын уш-акыл таҥасымашыш ушнышо-влаклан вуз профориентаций мероприятийлам эртарен, тунемме вер дене палдарен. Тидын деч посна ӱдыр-рвезе-шамычлан Йошкар-Олаште экскурсий лийын.
Г.Кожевникова
Авторын фотожо.
