Тений чодырана емыж-саскаланат, поҥгыланат моткоч поян. Адакшым поҥго лекме жапыште игечат куандарыше, мландыштат вӱдыжгӧ ситыше, кечат сайынак ырыкта. А чодыраштыже могай чот куанле! Кайык муро пешыжак огеш шокто гынат, йол йымалне лышташ тӧшак шкешотан серенадым луктеш. Ошпоҥгым, куэвоҥгым, шопкевоҥгым, курезым, рыжыкым калык йывыртен пога. А нунышт моткоч шуко улыт – погаш веле ит ӧркане!
Те поҥгым погаш коштыда? Поснак могайже тыланда келша?
Борис ДМИТРИЕВ, Республикысе калык усталык да тӱвыра ден каныме паша шотышто шанче-методике рӱдерын методистше:
– Поҥгым погаш тений эше ик гана веле миенам: куэвоҥгым, ошпоҥгым, рывыжвоҥгым, ош курезым – ик ведрам погенам. Нуным мушкын шолтенам да мариноватленам. Кызытешлан шым банкым ямдыленам.
Эше каяш шонымаш уло. Теве иктаж кечын турнявӧчыжым погаш каена гын, поҥгыланат пурен лекнем.
Чодыраште ласка, юж яндар, да эше мый тушто куткышуэм ончен шинчаш йӧратем. Кутко-шамыч изи веле улыт, но тунар чот пашам ыштат. Тӱткынрак эскерет гын, икте-весыштлан полшымыштым ончаш поснак оҥай.
Наталия ЗИЛОТОВА, «Марий Эл» ГТРК радио службыжын корреспондентше:
– Поҥгым погаш изинекак йӧратем. Тидлан мыйым кочам кумылаҥден. Тудо чодыраш кошташ чот йӧратен. Поген толмекыже, корзиҥгажым шында да мемнам, изи йоча-шамычым, поҥгым эрыкташ луктеш ыле. Поҥгын могай пушеҥге йымалан кушмыжо, кузе маналтмыже нерген ну, чот каласкала ыле. А марий лӱмышт моткоч оҥайын йоҥгалтыныт. Мутлан, имньытӱрвывоҥго, плеҥга, марляшка…
Поҥго лекташ тӱҥалмеке, мемнам изинекак чодыраш наҥгаеныт. Шарнем, омартатӱҥвоҥгым (южо кундемыште тудым пундыштӱҥвоҥго маныт) мешак дене погена ыле.
Ондак поҥгым моткоч шуко погенна да, пу вочкеш шинчалтеныт. Лач тыгай жапыште, пареҥгым поген пытарымеке, ӱстембалне эн тамле чес лийын: кӱктымӧ пареҥге, шинчалтыме поҥго да шинчалтыме кияр. Санденак мый поҥгым кочкаш йӧрате да жап лийме годым погашак тыршем. А погашыже кызыт торашке огына кай: ялна воктенысе коремыштак шочеш. Теве кодшо каныш кечылаште рокнӧлтышым (курезым) погымем пеш келшыш: рок йымалне шылын шичше, лышташ йымалан петырналтшым сыщик гай кычалын коштым. Ужылалтет да «Ну, чапле, йӧра кеч пылышыжым изиш ончыктен!» манын шоналтет. Иктым муат да йырвашыже эше кокымшым, кумшым, нылымшым… Йочала йывыртет.
Морозильникыштына эше ӱмашсе поҥго кия гынат, тенийысым кычалын коштмыжак оҥайын чучеш! Ӱмаште мариноватлыме рыжыкем чылалан келшен ыле, а авамын рокнӧлтышым кочам годсо семын шинчалтымыже садак эн тамле!
Коклан киндыпапкам (ошпоҥгым ме тыге ойлена) погена. Тудыжым пареҥге дене жаритлен кочкаш пеш келша.
Татьяна ЯМБЕРДОВА, этномузыковед, композитор, музыкант-исполнитель (Псков областьысе Великие Луки ола):
– Чодыраш ме еш дене коштына. Пелашем ден эргым поҥгым, а ӱдырем дене пӧчыжым погена. Модо, пӧчыж вер дачына деч тораштак огыл, туштак рывыжвоҥгат кушкеш.
Арня ончыч чодыраш мийыме годым поҥгымат, пӧчыжымат ятырак погенна. Поҥго дене шӱрым шолтенам, тудым эше шоган дене пырля жаритленам. Телылан эше мариноватлен омыл, садлан жап лийме семын уэш чодыраш миен толаш кумыл уло.
Алевтина БАЙКОВА ямдылен.
Авторын да еш альбом гыч налме фото
